Marian Biskup
Marian Biskup (ur. 19 grudnia 1922 w Inowrocławiu, zm. 16 kwietnia 2012 w Toruniu[1]) – polski historyk, specjalizujący się w historii Pomorza, historii strefy bałtyckiej, historii średniowieczna i nowożytnej oraz historii zakonu krzyżackiego.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
W 1939 zdał tzw. małą maturę w Gimnazjum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, szkołę średnią ukończył w 1946 roku w Liceum dla Dorosłych w Inowrocławiu. W 1949 roku ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1950 uzyskał stopień doktora, tematem rozprawy doktorskiej był Stosunek Kazimierza Jagiellończyka do Gdańska w dobie wojny trzynastoletniej (1440-1466), a promotorem Karol Górski. Habilitację uzyskał w 1957 roku w Instytucie Historii PAN na podstawie rozprawy Zjednoczenie Pomorza Wschodniego z Polską w połowie XV wieku. Tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych otrzymał w 1961, a profesora zwyczajnego w 1971 roku.
W 1953 roku nieprzychylna, przeznaczona dla cenzury recenzja Marii Boguckiej doprowadziła do niewydrukowania jego pracy Gdańsk wraca do Polski. Recenzentka wytknęła autorowi uleganie wpływom historiografii burżuazyjnej i ujęcia sprzeczne z wymaganiami metodologii marksistowskiej.[2]
Od 1954 roku pracował w Instytutu Historii (w Pracowni Dziejów Prus Królewskich i Książęcych Zakładu Historii Pomorza), a od 1957 do 1972 w Katedrze Historii Powszechnej Starożytności i Średniowiecza UMK.
Od 1955 działał w Towarzystwie Naukowym w Toruniu, w latach 1983-2004 był jego prezesem. W latach 1986-1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. W latach 1973-1978 pełnił funkcję prezesa PTH. Dzięki niemu powołano Olimpiadę Historyczną. Od 1991 był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, a od 1990 Polskiej Akademii Umiejętności.
Jest autorem wielu książek i artykułów dotyczących m.in. historii Torunia, Pomorza, zakonu krzyżackiego oraz biografii Mikołaja Kopernika.
W 1946 roku odwiedził Elbląg, czego owocem było spisanie pierwszego zarysu historii miasta w języku polskim, dotyczącego średniowiecza i okresu nowożytnego. W 1957 roku, kiedy w Elblągu powstał Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego, rozpoczęto przygotowania do wydawania czasopisma „Rocznik Elbląski”. Profesor został redaktorem naukowym. W latach 1961–1985 zredagował dziesięć tomów Rocznika. Później był honorowym członkiem komitetu redakcyjnego.
W Inowrocławiu Marian Biskup wychował się i kształcił. Pozostawał przez całe życie mocno związany z Kujawami (pod Jego redakcją wydawane były „Dzieje Inowrocławia”; był też od 1963 r. redaktorem naczelnym „Ziemi Kujawskiej”). W 1997 r. Rada Miejska Inowrocławia w dowód uznania dla Jego dokonań nadała Profesorowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Inowrocławia.
Wyróżnienia i nagrody [edytuj]
- Nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie historii wojskowej (1988)
- Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za pracę Wojna Pruska, czyli walka Polski z zakonem krzyżackim z lat 1519-1521(1992).
- doktoraty honoris causa:
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (25 maja 1998)
- Uniwersytet Gdański (25 października 2001)[3]
- Honorowy Obywatel Inowrocławia (1997)[4]
- Honorowy Obywatel Torunia (2000)[5]
- Honorowy Obywatel Elbląga (19 kwietnia 2007)[6].
Wybrane publikacje [edytuj]
- Stosunek Gdańska do Kazimierza Jagiellończyka w okresie wojny trzynastoletniej 1454-1466 (1952)
- Handel wiślany w latach 1454-1466 (1953)
- Gdańska flota kaperska w okresie wojny trzynastoletniej 1454-1466(1953)
- Zjednoczenie Pomorza Wschodniego z Polską w połowie XV wieku (1959)
- Deklaracje podatkowe miast warmińskich z roku 1572 (1962)
- Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-1466 (1967)
- Dzieje Chełmna i jego regionu: zarys monograficzny (1968, redakcja pracy zbiorowej)
- Koronowo: zarys dziejów miasta (1968, redakcja pracy zbiorowej)
- Cztery polskie relacje ze Szwecji z końca XVI wieku (1970)
- Działalność Mikołaja Kopernika jako obywatela państwa polskiego (1971)
- Działalność publiczna Mikołaja Kopernika (1971)
- Mikołaj Kopernik, uczony i obywatel (1972, wspólnie z Jerzym Dobrzyckim)
- Dzieje Szubina (1974, redakcja pracy zbiorowej)
- Nowe badania nad biografią Mikołaja Kopernika: (założenia metodyczne i rezultaty) (1974)
- Geneza i znaczenie hołdu pruskiego 1525 roku (1975)
- Dzieje Inowrocławia. T. 1 (do 1919 r.) (1978, redakcja pracy zbiorowej)
- Grunwald w świadomości Polaków (1981, współautor, ISBN 83-01-03838-1)
- Krzyżackie druki w Rzeszy w okresie konfliktu z Polską w początkach XVI wieku (1981)
- Dzieje Inowrocławia. T. 2 (Od 1919 r. do końca lat siedemdziesiątych) (1982, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-01-03637-0)
- Nieznane zjazdy Prus Krzyżackich z początków XVI wieku (1982)
- Polska a Zakon Krzyżacki w Prusach w początkach XVI wieku (1983, ISBN 83-7002-156-5)
- Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach (1986, wspólnie z Gerardem Labudą, ISBN 83-215-7220-0)
- Kazimierz Jagiellończyk: zbiór studiów o Polsce drugiej połowy XV wieku (1987, wspólnie z Karolem Górskim, ISBN 83-01-07291-1)
- Wojna trzynastoletnia i powrót Polski nad Bałtyk w XV wieku (1990, ISBN 83-03-03076-0)
- Grunwaldzka bitwa: geneza, przebieg, znaczenie, tradycje (1991, ISBN 83-223-2533-9)
- „Wojna pruska”, czyli Wojna Polski z Zakonem Krzyżackim z lat 1519-1521 (1991, ISBN 83-7002-361-4)
- Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim: (1308-1521) (1993, ISBN 83-85349-08-1)
- Historia Bydgoszczy. T. 1, Do roku 1920 (1991, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-01-06667-9)
- Historia Bydgoszczy. T. 2 cz. 1, 1920-1939 (1999, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-901329-0-7)
- Historia Bydgoszczy. T. 2 cz. 2, 1939-1945 (2004, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-921454-0-2)
- Historia Torunia. T. 1, W czasach średniowiecza (do roku 1454) (1999, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-87639-25-7)
- Historia Torunia. T. 2 cz. 1, U schyłku średniowiecza i w początkach odrodzenia (1454-1548) (1992, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-85196-18-8)
- Historia Torunia. T. 2 cz. 3, Między barokiem i oświeceniem (1660-1793) (1996, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-85196-39-0)
- Historia Torunia. T. 3 cz. 1, W czasach zaboru pruskiego (1793-1920) (2003, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-87639-58-3)
- Historia Torunia. T. 3 cz. 2, W czasach Polski Odrodzonej i okupacji niemieckiej (1920-1945) (2006, redakcja pracy zbiorowej, ISBN 83-87639-79-6)
- Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach: władza i społeczeństwo (2008, wspólnie z Romanem Czają, ISBN 978-83-01-15526-1)
Przypisy
- ↑ Zmarł wybitny historyk. 2012-04-16. [dostęp 2012-04-16].
- ↑ Zbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944-1970, Warszawa 2010, s. 182-183.
- ↑ Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
- ↑ Honorowi obywatele miasta www.inowroclaw.pl.
- ↑ Wykaz Honorowych Obywateli Miasta Torunia.
- ↑ Honorowi Obywatel Miasta Elbląg www.umelblag.pl.
Bibliografia [edytuj]
- Sławomir Kalembka (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1994. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1995, s. 93-94. ISBN 83-231-0670-0.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Marian Biskup w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
- Marian Biskup – wykaz publikacji w LitDok Bibliografia Historii Europy Środkowowschodniej, Herder-Institut (Marburg)
- Wybrane zdigitalizowane publikacje prof. M. Biskupa w zasobach Federacji Bibliotek Cyfrowych
