Marian Lalewicz
| Marian Lalewicz | |
 prof. Marian Lalewicz, ok. 1920 |
|
| Imiona i nazwisko | Marian Lalewicz |
| Data i miejsce urodzenia | 21 listopada 1876 Wyłkowyszki |
| Data i miejsce śmierci | sierpień 1944 Warszawa |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | architektura, konserwacja zabytków architektury |
| Styl | klasycyzm |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Marian Lalewicz (ur. 21 listopada 1876 w Wyłkowyszkach, zm. w sierpniu 1944 w Warszawie) – polski architekt, reprezentant akademickiego klasycyzmu.[1]
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
W 1895 ukończył gimnazjum w Suwałkach. Studiował na Wydziale Architektury Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, kończąc studia z odznaczeniem 1901. Dzięki uzyskanemu stypendium kształcił się w Szwecji, Norwegii, Niemczech, Austrii i Włoszech. Do 1917 wykładał historię sztuki i architektury w uczelniach petersburskich, jednocześnie projektując budowle w Moskwie i Petersburgu. Po powrocie do kraju od 1920 profesor Politechniki Warszawskiej. W latach 1925-1927 piastował godność dziekana Wydziału Architektury, 1935-1938 - prorektora Politechniki Warszawskiej. Działał w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami Przeszłości od 1930 pełniąc funkcję prezesa towarzystwa do wojny. W 1936 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury[2].
Podczas oblężenia Warszawy w 1939 komendant Pogotowia Technicznego. Uczestniczył w tajnym nauczaniu studentów architektury, od 1942 nauczyciel w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej. W 1943 wysiedlony przez Niemców ze swojego domu przy ul. Górnośląskiej 41[3], zamieszkał przy ul. Muranowskiej 12. W czasie powstania warszawskiego rozstrzelany przez Niemców w drugiej połowie sierpnia w masowej egzekucji przy ul. Dzikiej 17[4], symboliczny grób na Cmentarzu Powązkowskim w kwaterze 244-I-29.
Ważniejsze dzieła w Rosji [edytuj]
- Pałacyk M. K. Pokotiłowej w Sankt-Petersburgu (1909)
- Dom towarowy firmy futrzarskiej Mertensa w Sankt-Petersburgu (1911-1912)
- Kinoteatr „Parisiana” w Sankt-Petersburgu (1913-1914)
- Budynek administracyjny Towarzystwa Rosyjsko-Amerykańskiej Manufaktury „Trieugol’nik” w Moskwie (1916)
Ważniejsze dzieła w Polsce [edytuj]
Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie
- gmach Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych przy ul. Targowej 74 w Warszawie (1928–1929)
- gmach Banku Rolnego przy ul. Nowogrodzkiej 50 w Warszawie (1926–1927)
- Instytut Geologiczny przy ul. Wiśniowej w Warszawie (1923–1930)[5]
- kamienica przy ul. Mokotowskiej 51/53 w Warszawie (1923–1925)
- kamienica Ericssona o dwóch frontach: Al. Ujazdowskie 47 i Mokotowska 60 w Warszawie (1922-1925)
- zespół domów mieszkalnych Pocztowej Kasy Oszczędności przy ul. Brzozowej, Bugaj, Celnej w Warszawie (1921-1923)
- dom mieszkalny pracowników Pocztowej Kasy Oszczędności przy ul. Ludnej 9 w Warszawie (1923-1924)
- własny dom jednorodzinny w Kolonii Profesorskiej przy ul. Górnośląskiej 41 w Warszawie
- gmach Banku Polskiego przy pl. Wojciecha Bogusławskiego 2 w Kaliszu (1924–1926)
- koszary Marynarki Wojennej - obecnie siedziba Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni (1927)
- kościół garnizonowy w Gdyni (1935–1939)
- gmach Banku Polskiego w Sosnowcu (ob. ING Bank Śląski), ul. St. Małachowskiego 7 (1922-1924)
- Budynek Narodowego Banku Polskiego w Siedlcach (ob. Kredyt Bank a uprzednio NBP).
- przebudowa tzw. koszar świętokrzyskich w Lublinie na gmach Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
- gmach Państwowego Banku Rolnego w Lublinie (obecnie NBP).
- gmach Banku Rolnego w Toruniu (1937-1939)
- budynek Państwowego Banku Rolnego w Łucku na Wołyniu.
- przywrócenie Pałacowi Staszica przebudowanemu na cerkiew św. Tatiany Rzymianki pierwotnego klasycystycznego wyglądu (1924- 1926)
Oprócz tego kierował pracami konserwatorskimi w pałacach: Rady Ministrów (1918-1921), Prymasowskim i Raczyńskich w Warszawie.
W 1939 niezrealizowany projekt rekonstrukcji Kaplicy Moskiewskiej[6].
Przypisy
- ↑ http://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=848&from=FBC Oficjalna biografia
- ↑ Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 263.
- ↑ tel. 9 47 56 Lalewicz Marian, arch., ul. Górnośląska 41 [za:] Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna: Spis abonentów warszawskiej sieci telefonów Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej 1938 - 1939, str. 237 (pol.). 1938. [dostęp 17 lipca 2009].
- ↑ miejsce pamięci przy ul. Dzikiej 17 z tyłu posesji - gdzie w sierpniu 1944 rozstrzelano ok. 200 osób w tym prof. Mariana Lalewicza (pol.). Stowarzyszenie Pamięci Powstania Warszawskiego 1944, 21 lipca 2009. [dostęp 21 lipca 2009].
- ↑ pLJA…Û~ã¡Å½E˘Ke»tÔÈ0‚�Õ-¹ñ
- ↑ Tadeusz Prus-Faszczewski: Symbol chwały wojennej Polski wstaje z ruin (pol.). Tygodnik Ilustrowany, 8 stycznia 1939, 2 (4,082) [dostęp 17 lipca 2009]. ss. 31-32. Cytat: W roku bieżącym nastąpi całkowita renowacja kaplicy według planów prof. Politechniki Warszawskiej Mariana Lalewicza.
Bibliografia [edytuj]
- Hanna Krzyżanowska, Lalewicz Marian , [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, z. 1, Poznań, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, 2000, ISBN 83-900862-7-1
- Adam Zwoliński: Marian Lalewicz (1876 - 1944) (pol.). Pracownia Historyczna Politechniki Warszawskiej, 1984. [dostęp 17 lipca 2009].
|
|||||
