Marie Catherine d’Aulnoy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marie Catherine d’Aulnoy, XVIII-wieczna grafika wykonana na podstawie portretu autorstwa Élisabeth Sophie Chéron

Marie Catherine d’Aulnoy, właśc. Marie Catherine Le Jumel de Barneville baronowa de La Motte d’Aulnoy (ur. ok. 1650 w Barneville, zm. 14 stycznia 1705 w Paryżu[1]) – francuska arystokratka i pisarka, autorka baśni, prekursorka gatunku baśni literackiej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Informacje o burzliwym życiu Marie Catherine Le Jumel de Barneville nie są pewne ani kompletne[1]. W młodym wieku – 15 lub 16 lat[1] – została wydana za mąż za barona de La Motte d’Aulnoy, starszego od niej o 30 lat[2]. Dzięki małżeństwu znalazła się na dworze Ludwika XIV, gdzie wiodła dość swobodne życie[1]. Szybko też porzuciła męża, a potem wraz z kochankiem i dwiema przyjaciółkami zawiązała przeciw niemu spisek, mający doprowadzić do oskarżenia barona d’Aulnoy o obrazę majestatu[1]. Obie wspólniczki zostały za tę intrygę ścięte[1], a sama baronowa d’Aulnoy, także w 1669 roku skazana na karę śmierci[2], zbiegła z Francji. Zamieszkała za granicą, podróżując po Flandrii, Anglii i Hiszpanii[2]. Przypuszcza się, że mogła w tym czasie być szpiegiem Ludwika XIV[1], choć nie jest pewne, czy w ogóle przebywała w Hiszpanii[3].

Do kraju powróciła w roku 1685. Prowadziła cieszący się dużą popularnością salon literacki[2], sama też zaczęła się zajmować pisarstwem. Niejasna pozostaje jej rola w jeszcze jednej intrydze, związanej z inną jej przyjaciółką, panią Ticquet, straconą w 1699 roku za próbę zabójstwa męża[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość baronowej d’Aulnoy obejmuje m.in. pobożne rozważania (Sentiments d’une Ame penitente oraz Le Retour d’une Ame à Dieu), powieści Histoire d’Hippolyte, comte de Duglas (1690), Histoire de Jean de Bourbon, Prince de Carency (1692), pamiętniki z podróży po Hiszpanii: Memoires de la cour d’Espagne, Relation du voyage d’Espagne (1691) oraz Anglii: Mémoires de la cour d’Angleterre (1695). Relacja z Hiszpanii była źródłem faktograficznym dla Victora Hugo przy pisaniu dramatu Ruy Blas[1].

Jednak największą sławę i uznanie przyniosły baronowej baśnie, pierwotnie popularniejsze nawet od zbioru współczesnego jej Charles’a Perraulta[2]. Początkowo baśnie zapewne były odczytywane i komentowane w salonie autorki[3]. Od 1690 roku zaczęły ukazywać się drukiem[2]. Baronowa d’Aulnoy napisała ogółem 24 opowieści, zebrane później w dwóch zbiorach: Les Contes des Fées (1697) i Contes Nouveaux ou Les Fées à la Mode (1698)[2]. Historycy literatury wśród walorów literackich baśni d’Aulnoy wymieniają m.in. poetyckość, oryginalność formy oraz delikatnie zaznaczone przesłanie moralne[2], a ona sama jest uważana za prekursorkę gatunku baśni literackiej[1].

Polskie przekłady[edytuj | edytuj kod]

W Polsce baśnie d’Aulnoy bardzo długo nie były tłumaczone – pierwszy przekład[2], autorstwa Roberta Stillera, zatytułowany Baśnie czarodziejskie pani d’Aulnoy i zawierający siedem utworów (Książę Chochlik, Księżniczka Różyczka, Złota Gałąź, Poczciwa Myszka, Bystrzynka Popiołek, Fortunatka, Szympułka), ukazał się w 1987 roku[3]. Następny wybór, Błękitny ptak i inne baśnie, wydany w 2007 roku przez Naszą Księgarnię, przełożyła Barbara Grzegorzewska[4].

Dużo wcześniej znany był w Polsce inny utwór tej pisarki, powieść Histoire d’Hippolyte, comte de Duglas. W 1743 roku w Poznaniu ukazało się tłumaczenie powieści, dokonane przez Jana Józefa Hipolita Raczyńskiego i wydane pod tytułem Historia Angielska politico-moralis Hippolita Milorta z Duglas z Julią[5]. Jej fragment został także sparafrazowany wierszem przez Elżbietę Drużbacką i wydany w 1752 roku jako Fabuła o książęciu Adolfie, dziedzicu Roksolanii[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Stanisław Frycie, Marta Ziółkowska-Sobecka, Wioletta Bojda: Leksykon literatury dla dzieci i młodzieży. Wyd. II. Piotrków Tryb.: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2007, s. 18–21. ISBN 83-89935-24-4.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Barbara Tylicka, Grzegorz Leszczyński: Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2003, s. 21. ISBN 83-04-04606-7.
  3. 3,0 3,1 3,2 Robert Stiller: Tajemnice pani d’Aulnoy. W: Marie Catherine d’Aulnoy: Baśnie czarodziejskie. Warszawa: Alfa, 1987, s. 187–190. ISBN 83-70011-50-0.
  4. Opis w katalogu BN. Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2013-10-01].
  5. Jan Zygmunt Jakubowski (red.): Przegląd humanistyczny. T. 29. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 145.
  6. Teresa Michałowska, Barbara Otwinowska, Elżbieta Elżbieta Sarnowska-Temeriusz: Słownik literatury staropolskiej: średniowiecze, renesans, barok. T. 1. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 230. ISBN 83-04-02219-2.