Mariensztat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy współczesnego warszawskiego osiedla. Zobacz też: dawną warszawską jurydykę – Mariensztadt.
Ulica Boczna przed wojną

Mariensztat – część warszawskiej dzielnicy Śródmieście, zajmująca północną część Powiśla.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Geograficznie granice Mariensztatu wyznaczają:

Topograficznie Mariensztat przylega od południa do Starego Miasta, leżąc u stóp Zamku Królewskiego, od którego jest jednak oddzielony nasypem prowadzącym na most Śląsko-Dąbrowski. Od wschodu oddzielony jest od Wisły jedną z głównych arterii Warszawy – Wisłostradą, od południa osiedle wyraźnie oddziela od reszty Powiśla pas zieleni, a na zachodzie wyraźną granicę stanowi skarpa ze wspinającą się na nią prostopadle ulicą Bednarską, której dolna połowa stoku należy do Mariensztatu.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Budowa Mariensztatu, pierwszego wzniesionego po wojnie osiedla mieszkaniowego, była miejscem współzawodnictwa pracy
Rynek Mariensztacki

Mariensztat to jedno z najmniejszych osiedli Warszawy. Obecnie niemal całość jego zabudowy zajmuje osiedle mieszkaniowe przodowników pracy wybudowane w latach 19481949 według projektu inż. arch. Zygmunta Stępińskiego i Józefa Sigalina (w skład zespołu projektantów wchodzili: K. Tor, W. Wapiński, L. Piekarski, F. Sieńko i inni), które urbanistycznie i architektonicznie nawiązuje w luźny sposób do małomiasteczkowej zabudowy XVIII-wiecznej. Osiedle oddano do użytku wraz z nową arterią komunikacyjną (trasą Wschód-Zachód) 22 lipca 1949 roku.

Było to pierwsze warszawskie osiedle zbudowane po II wojnie światowej na miejscu doszczętnie zniszczonego w powstaniu warszawskim, przedwojennego Mariensztatu. Zachowano częściowo fasady niektórych domów, projektując jednak inne, choć na owe czasy nowoczesne wnętrza. Osiedle składa się z 23 kamieniczek o łącznej powierzchni 50 000 m², wzniesionych z cegły z rozbiórki zniszczonej Warszawy. Przy budowie po raz pierwszy użyto w Polsce stropów DMS montowanych z gruzobetonowych pustaków układanych pomiędzy żelbetowymi belkami.

Osiedle posiada zrównoważoną, niewysoką zabudowę i dużo zieleni. Współczesny Mariensztat ani charakterem, ani zabudową nie przypomina przedwojennego. Obecnie jest to senne zaplecze turystyczne Starego Miasta.

Z części położonej na łagodnie w tym miejscu zbiegającej skarpie pozostały jedynie budynki stojące przy samej ulicy Bednarskiej i nieliczne zabudowania podwórek jej części południowej. Północna część tej części skarpy to obecnie duży zielony teren z odkrytym zapleczem ul. Bednarskiej i fragmentem ul. Mariensztat (zabudowanej tylko z jednej strony), podczas gdy przed wojną znajdowały się tu m.in. także wysokie kamienice i wiele zaułków. Również ulica Mariensztat w swojej części leżącej na skarpie przestała istnieć, a jej pozostałością jest tylko chodnik zbiegający wzdłuż kościoła św. Anny. Ostało się również niewiele budynków w części osiedla leżącej na tarasie Wisły. W tej części osiedla przed wojną niektóre kamienice również były bardzo wysokie, a obecnie nie przekraczają 2-3 pięter. Również ożywiony przed wojną Rynek Mariensztacki zmienił swą postać i częściowo położenie, stanowiąc obecnie mało ruchliwy placyk, podwyższony o metr i ogrodzony balustradą. Jest teraz raczej placem na skwerze zieleni, a wykorzystuje się go tylko w niewielkim stopniu na różne imprezy plenerowe.

Przy Rynku Mariensztackim mieści się Pub Pod Baryłką – jest to jeden z warszawskich pubów z najdłuższą tradycją.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Piaskarze – obraz Aleksandra Gierymskiego przedstawiający wybrzeże Wisły w rejonie Mariensztatu ok. 1880

W I poł. XVIII w. Mariensztat był jurydyką. Powstanie warszawskie przyniosło prawie totalne zniszczenie istniejącej zabudowy Mariensztatu. Ocalała jedynie pewna część zabudowy ul. Bednarskiej (zwłaszcza jej górny odcinek) oraz część budynków przy ul. Mariensztat. Przestała zupełne istnieć przemysłowa część Mariensztatu.

Przekupka Mariensztacka
Rzeźba Barbary Zbrożyny

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi z języka niemieckiego od słowa Marienstadt, co oznacza "miasto Marii". Jako jurydyka Mariensztat był własnością Eustachego i Marii Potockich. Nazwa pochodzi od imienia właścicielki[1].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Przez wiele lat (do chwili śmierci) mieszkał na Mariensztacie Andrzej Bogucki, aktor i piosenkarz.
  • Śpiewano o niej piosenki i nakręcono nawet filmy – najsławniejszy z nich to Przygoda na Mariensztacie.
  • Na podwórzu kamienicy (Mariensztat 9), która gra w serialu "Złotopolscy" może zostać zagrożony stan konstrukcji (architektoniczno-budowlany).
  • Na Mariensztacie, przy Bednarskiej 2/4, mieści się warszawskie Radio Kampus.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na Mariensztat docierają następujące środki komunikacyjne:

  • autobusy: 118, 127, 105.

Przypisy

  1. Andrzej Zahorski: Warszawa za Sasów i Stanisława Augusta. 1970.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons