Marka NRD

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marka NRD
1 Mark DDR Wertseite.JPG
Kod ISO 4217 DDM
Państwo Niemiecka Republika Demokratyczna Niemiecka Republika Demokratyczna
Podział 100 fenigów = 1 marka NRD
Symbol DDM – marka
Pf – fenig
Monety 1, 5, 10, 20, 50 (Pf)
1, 2, 5 (DDM)
Banknoty 5, 10, 20, 50, 100 (DDM) – często używane
200, 500 (DDM) – rzadko używane
Bank centralny Staatsbank der DDR

Marka NRD – jednostka płatnicza w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec a następnie Niemieckiej Republice Demokratycznej w latach 1948–1990. Od 1948 roku wydawana przez bank emisyjny Deutsche Notenbank a od roku 1968 przez Bank Państwowy NRD (Staatsbank der DDR). Jedna marka liczyła 100 fenigów (pfennig).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W historii waluty stosowane były następujące nazwy:

  • Marka niemiecka Niemieckiego Banku Emisyjnego (Deutsche Mark) (DM) – od 24 lipca 1948 do 31 lipca 1964
  • Marka Niemieckiego banku Emisyjnego (Mark der Deutschen Notenbank) (MDN) – od 1 sierpnia 1964 do 31 grudnia 1967
  • Marka Niemieckiej Republiki Demokratycznej (również Marka NRD) (M) – od 1 stycznia 1968 do 30 czerwca 1990.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

21 lipca 1948 w zachodnich strefach okupacyjnych wprowadzono markę niemiecką zastępując Reichsmark i Rentenmark. Ta pierwsza była ciągle środkiem płatniczym w radzieckiej strefie okupacyjnej, co na dłuższą metę spowodowało inflację wywołaną przepływem bezwartościowej waluty na wschód. Jako kontrakcję władze strefy wyemitowały 23 czerwca 1948 certyfikaty zaświadczające legalność posiadanych Reichsmarek, ograniczając ich ilość do 70 marek na osobę. 24 lipca wydano nowa serię banknotów sygnowanych przez Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank.

Lata 70.[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzenie reform konstytucyjnych w latach 1968 i 1974 oddalało Niemiecką Republikę Demokratyczną od początkowego celu ponownego zjednoczenia Niemiec. Jednym z efektów była zmiana słowa Niemcy na NRD. Zmieniono też nazwę waluty na marka NRD, a nazwę banku emisyjnego na Bank Państwowy NRD. Oficjalną nazwę Marka NRD wprowadzono 12 grudnia 1967 roku. Zwane były również markami a dla odróżnienia, markę RFN nazywano często zachodnią. Jednak monety z napisem Deutsche Mark obowiązywały w NRD do lat 80.

Monety[edytuj | edytuj kod]

Monety NRD lat 70. i 80.
Grafika nominał Parametry Opis Data
Awers Rewers Średnica Masa materiał rant Awers Rewers emisji[1] wymiany
1 Pfennig DDR Wertseite.JPG 1 Pfennig DDR Bildseite.JPG 1 fenig 17 mm 0,75 g aluminium
Al97/Mg03
gładki nominał herb NRD 1 maja 1960 30 czerwca 1991
5 Pfennig DDR Wertseite.JPG 5 Pfennig DDR Bildseite.JPG 5 fenigów 19 mm 1,10 g 15 maja 1968
10 Pfennig DDR Wertseite.JPG 10 Pfennig DDR Bildseite.JPG 10 fenigów 21 mm 1,50 g 1 grudnia 1963
20 Pfennig DDR Wertseite.JPG 20 Pfennig DDR Bildseite.JPG 20 fenigów 22,2 mm 5,4 g mosiądz
Cu63/Zn37
gładki nominał herb NRD 1 sierpnia 1969* 30 czerwca 1991
50 Pfennig DDR Wertseite.JPG 50 Pfennig DDR Bildseite.JPG 50 fenigów 23 mm 2,0 g aluminium
Al97/Mg03
ząbkowany nominał herb NRD 1 czerwca 1958 30 czerwca 1991
1 Mark DDR Wertseite.JPG 1 Mark DDR Bildseite.JPG 1 marka 25 mm 2,5 g
(gwiazdki)
2 lipca 1956 30 czerwca 1990
2 Mark DDR Wertseite.JPG 2 Mark DDR Bildseite.JPG 2 marki 27 mm 3,0 g ząbkowany 1 czerwca 1957
20 Jahre DDR Wertseite.JPG 20 Jahre DDR Bildseite.JPG 5 marek 29 mm 9,7 g miedzionikiel
Cu90/Ni10
5 MARK napis "20 lat NRD"
nominał
herb NRD 25 sierpnia 1969a* 30 czerwca 1990
*z okazji 20-lecia utworzenia NRD

Banknoty[edytuj | edytuj kod]

Banknoty serii z lat 1971—1985
Grafika Nominał
(w markach)
Wymiary (mm) Kolor
Opis Data
wydruku
Awers Rewers Awers Rewers Znak wodny
5-Mark-1975.jpg 5 ddrm 1975 rs.jpg 5 113 × 50 Fioletowy Wojna chłopska w Niemczech i jej przywódca Thomas Münzer Kombajny zbożowe 1975
10-Mark-1971.jpg 10 ddrm 1971 rs.jpg 10 120,5 × 53 Brązowy Clara Zetkin – niemiecka komunistka i obrończyni praw kobiet Młoda kobieta – inżynier za pulpitem sterowniczym Clara Zetkin 1971
20-Mark-1975.jpg 20 ddrm 1975 rs.jpg 20 128 × 56 Zielony Johann Wolfgang von Goethe Grupa uczniów wychodzących ze szkoły Portret Goethego 1975
50-Mark-1971.jpg 50 ddrm 1971 rs.jpg 50 136 × 59 Czerwony Fryderyk Engels, ideolog socjalizmu Kominy wielkiego przedsiębiorstwa 1971
100-Mark-1971.jpg 100 ddrm 1975 rs.jpg 100 145 × 62 Niebieski Karol Marks, ideolog komunizmu Ulica Unter den Linden z widokiem na Pałac Republiki.
W tle wieża telewizyjna na Alexanderplatz i Czerwony Ratusz.
1975
200mark-ddr.jpg 200mark-ddr-rev.jpg 200 152 × 64 Rodzina z dwójką dzieci na tle nowoczesnego budownictwa Przedszkole z ośmiorgiem dzieci i wychowawczynią Gołębie pokoju 1985*
500mark-ddr.jpg 500mark-ddr-rev.jpg 500 160 × 68 Herb NRD (młot, cyrkiel i wieniec zbożowy) Budynek rady Najwyższej NRD Godło NRD
*— nie dopuszczone do emisji

Wymienialność[edytuj | edytuj kod]

Marka NRD była wewnętrzną jednostką rozliczeniową – nie była wymienialna w handlu zagranicznym ani ruchu turystycznym. Zarówno wywóz, jak i wwóz marek był zabroniony i podlegał karze. W handlu zagranicznym operowano pojęciem marki walutowej. Zagraniczne środki płatnicze nie były w NRD dopuszczone do handlu wewnętrznego. Wyjątkiem były sklepy sieci Intershop, w których można było płacić walutą wymienialną, jak również bonami (Forumscheck). Dla celów podróży do krajów demokracji ludowej dozwolona była niewielka wymiana walutowa po kursie określonym przez państwo. Podróżujący do krajów zachodnich zobowiązani byli do przymusowej wymiany z góry określonej sumy.

Siła nabywcza[edytuj | edytuj kod]

10 marek (1971)

Siłę nabywczą marki NRD określić można tylko w przybliżonym zakresie ze względu na subwencjonowanie wielu dóbr konsumpcyjnych przez państwo, zwłaszcza żywności, transportu, mieszkań, a nawet książek. Na czarnym rynku 1 marka wschodnioniemiecka warta była ok. 0,2 marki zachodnioniemieckiej. Kurs oficjalny ustalony przez państwo wynosił 1:1[2].

Przykłady cen z NRD[3][edytuj | edytuj kod]

50 marek (1971)
  • 0,05 M – bułka
  • 0,20 M – opłata za list krajowy do 20 g
  • 0,34 M – litr mleka pełnego
  • 1,55 M – kilogram cukru
  • 2,40 M – 250 g masła
  • 1,50 M – litr benzyny (88 oktanów)
  • 16,90 M – płyta długogrająca
  • 19 M – bilet na pociąg pospieszny na odległość 200 km
  • 400 M – zegarek na rękę
  • 2300 M – aparat fotograficzny Praktica
  • 12 000 M – samochód Trabant, na zapisy, kilkanaście lat oczekiwania.

Zniszczenie banknotów[edytuj | edytuj kod]

20 marek (1975)

Po zjednoczeniu Niemiec, banknoty w sumie o wartości 100 miliardów marek (o objętości ok. 300 wagonów towarowych) złożono w 300-metrowym lochu w okolicy Halberstadt. Znalazły się tam również pozamonetarne środki i dokumenty rozliczeniowe – książeczki czekowe, oszczędnościowe, przewiezione eszelonem ze skarbca państwowego. Pieniądze zabezpieczono zbrojonym betonem i przykryto wapnem[4].

W roku 2001 podano do wiadomości, że mimo zabezpieczeń dokonano włamania do bunkra i skradziono część banknotów. Postanowiono pozostałe banknoty spalić w Schoningen pod Helmstedt. Ostatnie banknoty spalono 29 czerwca 2002 roku.

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Kurt Jaeger. Die deutschen Munzen seit 1871. Ed.17, 2001. ISBN 3-924861-45-5
  2. Der Spiegel: Eigentlich Teuer (niem.). [dostęp 18 czerwca 2008].
  3. Währung und Preise (niem.). [dostęp 18 czerwca 2008].
  4. der Spiegel: Die Herren des Geldes (niem.). [dostęp 18 czerwca 2008].