Marka niemiecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marka niemiecka
Kod ISO 4217 DEM
Państwo nikt, poprzednio  Niemcy
Podział 100 fenigów = 1 marka niemiecka
Symbol DM – marka
Pf – fenig
Monety 1, 2, 5, 10, 50 (Pf)
1, 2, 5 (DM)
Banknoty 10, 20, 50, 100 (DM) – często używane
5, 200, 500, 1000 (DM) – rzadko używane
Bank centralny Deutsche Bundesbank
Banknot 100 bilionów marek, wyemitowany 15 stycznia 1924
Złota moneta jednomarkowa 2001
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons

Marka niemieckajednostka monetarna w Niemczech od 1873 roku. 1 marka dzieliła się na 100 fenigów. Zastąpiona przez euro 1 stycznia 2002 (po kursie 1,95583 marki za 1 euro).

Do zjednoczenia Niemiec (w 1871 r.), w poszczególnych księstwach i wolnych miastach, w obiegu były pieniądze różnych walut, najczęściej opartych na systemie talarowym. Pierwsza marka, tzw. złota marka została wprowadzona w 1873 r., w związku ze zjednoczeniem państwa niemieckiego. Wprowadzono jednolite dla całej Rzeszy monety:

  • 1 pfennig (miedź 1873-1916; aluminium 1916-1918),
  • 2 pfennig (miedź 1873-1877 i 1904-1916),
  • 5 pfennig (miedzionikiel 1874-1915; żelazo 1915-1922),
  • 10 pfennig (miedzionikiel 1873-1916; żelazo 1916-1922; cynk 1917-1922),
  • 20 pfennig (srebro 1873-1877; miedzionikiel 1887-1892),
  • 25 pfennig (miedzionikiel 1909-1912),
  • 50 pfennig (srebro 1875-1919 [od 1905 nominał jako „1/2 Mark”]),
  • 1 mark (srebro 1873-1916).

W poszczególnych regionach emitowano monety wyższych nominałów przedstawiające lokalnych władców (lub herby w przypadku wolnych miast). Były to srebrne 2, 3, 5 mark, oraz złote 5, 10 i 20 mark. Dawne monety o nominale 1 talara i 2 talarów były w obiegu aż do 1908 r. jako odpowiedniki 3 i 6 marek. Emitowano także banknoty o nominałach 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 i 1000 mark.

Po ustanowieniu republiki w 1918 wydano następujące monety (o nowych wzorach) w walucie markowej:

  • 50 pfennig (aluminium 1919-1922),
  • 3 mark (aluminium 1922-1923),
  • 200 mark (aluminium 1923),
  • 500 mark (aluminium 1923).

W związku z rosnącą inflacją, w latach 1922-1924 wydawano głównie banknoty, tzw. papierowe marki. Emitowano nowe wzory nawet kilka razy w miesiącu, o coraz to wyższych nominałach. Druk banknotów inflacyjnych prowadziła drukarnia państwowa (Reichsdruckerei) oraz prywatne firmy – stwierdzić można to po różnych oznaczeniach serii banknotów. W 1922 wydano jeszcze papierowe 1 i 2 mark, a na początku 1924 bardzo rzadki dziś banknot 100 bilionów mark.

W 1924 przeprowadzono reformę walutową – dawną markę zastąpiono rentenmarką. W tym samym roku rentenmarka została przemianowana na reichsmarkę. Mimo to, już po wymianie, wydane zostały monety opiewające na marki (a nie rentenmarki):

  • 1 mark (srebro 1924-1925),
  • 3 mark (srebro 1924-1925).

Reichsmarki przestano emitować w 1948. W Niemczech zachodnich ponownie wprowadzono niemiecką markę (Deutsche Mark, DM) jako walutę w tym samym roku. Emitowano obiegowe monety o nominałach:

  • 1 pfennig („BDL” 1948-1949, „BRD” od 1950),
  • 2 pfennig (od 1950),
  • 5 pfennig („BDL” 1949, „BRD” od 1950),
  • 10 pfennig („BDL” 1949, „BRD” od 1950),
  • 50 pfennig („BDL” 1949-1950, „BRD” od 1950),
  • 1 DM (od 1950),
  • 2 DM (1951 i od 1957),
  • 5 DM (srebro 1951-1974, miedzionikiel od 1975).

Początkowo na monetach 1, 5, 10 i 50 pfennig widniał napis „Bank Deutscher Laender” („BDL”), który następnie zmieniono na „Bundesrepublik Deutschland” („BRD”).

Emitowano także okolicznościowe monety 5 i 10 DM.

W Niemczech wschodnich przyjęto także walutę markową. Wydawano obiegowe:

  • 1 pfennig (aluminium 1948-1990),
  • 5 pfennig (aluminium 1948-1990),
  • 10 pfennig (aluminium 1948-1989),
  • 20 pfennig (mosiądz 1969-1989),
  • 50 pfennig (aluminium-brąz 1949-1950, aluminium 1958-1989),
  • 1 mark (aluminium 1956-1989 [w latach 1956-1963 nominał jako „Deutsche Mark”]),
  • 2 mark (aluminium 1957-1989 [w roku 1957 nominał jako „Deutsche Mark”]).

Po zjednoczeniu Niemiec na terenach byłego NRD wprowadzono do obiegu „zachodnią” markę.

Od 1989 roku w zjednoczonych Niemczech występowały banknoty: 5 DM (Bettina von Arnim), 10 DM (Carl Friedrich Gauss), 20 DM (Annette von Droste-Hülshoff), 50 DM (Balthasar Neumann), 100 DM (Clara Schumann), 200 DM (Paul Ehrlich), 500 DM (Maria Sibylla Merian) i 1000 DM (bracia Grimm); przy czym rzadko występowały w normalnym obiegu 5 DM i 1000 DM.