Marsz solny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gandhi symbolicznie zbiera sól na plaży w Dandi

Marsz solny – akt obywatelskiego nieposłuszeństwa zorganizowany przez Mahatmę Gandhiego, który miał miejsce między 12 marca a 6 kwietnia 1930 r. Ze względu na swoją spektakularność często nazywany jest jako "druga satjagraha".

Marsz stanowił wyraz rosnącego zniecierpliwienia Indyjskiego Kongresu Narodowego własną bezsilnością, natomiast bezpośrednim bodźcem do wywołania aktu była brytyjska odmowa przyznania Indiom statusu dominium. Jako pretekst swej kampanii Gandhi wybrał powszechnie znienawidzony podatek solny. Rząd indyjski w owym czasie utrzymywał monopol na wydobycie i handel solą, podstawowego artykułu spożywczego (gł. przyprawa kuchni indyjskiej), który obłożył wysokim podatkiem. Ci, którzy uzyskali bądź używali soli wydobytej własnym przemysłem byli surowo karani. Wykorzystując tę sytuację, sześćdziesięciojednoletni Gandhi wraz z 71 zwolennikami swojej polityki rozpoczął 12 marca marsz o długości 240 mil, wyruszając z Sabarmati do Dandi. Po drodze do manifestantów przyłączyły się tysiące ludzi. Akcja Gandhiego zdobyła szeroki rozgłos nie tylko na subkontynencie, ale także szeroko na całym świecie, zyskując uznanie opinii międzynarodowej. Aby zachęcić Indusów do omijania przepisów solnych i w miarę możliwości zaopatrywania się na własną rękę, u kresu marszu, nad brzegiem oceanu, symbolicznie odparował dla siebie garść soli. Kiedy protestujący dotarli do rządowych magazynów soli, Gandhi został aresztowany. Wraz z nim aresztowano w następnych miesiącach ok. 60-90 tys. osób podejrzewanych o udział w marszu oraz całe kierownictwo Kongresu. Po uwolnieniu w marcu 1930 r. Gandhi odwołał swoją kampanię bojkotującą rządowy monopol solny i zawarł układ z Edwardem Woodem of Halifax, umożliwiający mu uczestnictwo w konferencji okrągłego stołu i zezwalającym na wytwarzanie soli dla celów domowych. Układ ten zezwalał także na organizowanie pokojowych demonstracji popierających kampanię na rzecz indyjskiej produkcji (swadeśi). W zamian za to IKN zrezygnował z wysuwanych wcześniej żądań przeprowadzenia dochodzenia w sprawie aresztowań związanych z marszem solnym.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Palmowski: Słownik najnowszej historii świata 1900–2007 t. III, tłum. Agnieszka Kloch, Presspublica, Warszawa 2008 ISBN 978-83-7469-685-2