Marszałek szlachty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Marszałek szlachty (ros. Предводитель дворянства) – jest to instytucja samorządu szlacheckiego sięgająca czasów I Rzeczypospolitej i trwająca jeszcze w czasach zaborów[potrzebne źródło] (zabór rosyjski). Marszałków dzielono na gubernialnych i powiatowych.

W przypadku marszałków można mówić o dualizmie funkcji, gdyż jako reprezentanci szlachty byli animatorami życia społecznego tej warstwy, ale także pełniąc funkcję reprezentantów rządu, musieli stać się wyrazicielami poleceń zaborcy.

Oficjalnie wytycznymi działania marszałków były postanowienia sejmów szlacheckich i rozporządzenia rządowe.

W czasach zaboru rosyjskiego prawa i obowiązki marszałków zostały zawarte w Zbiorze praw cesarstwa rosyjskiego z 1842 roku:

Marszałkowie gubernialni zostali postawieni w hierarchii urzędniczej zaraz po gubernatorach cywilnych i mieli w obowiązku przewodniczenie sejmikom gubernialnym, stać na czele deputacji wywodowej szlacheckiej itp.

Marszałkowie powiatowi mieli przewodniczyć sejmikom powiatowym, prowadzić księgi genealogiczne, czuwać nad trybem życia osób stanu szlacheckiego, aby nie odbiegał on od przyjętych norm (w praktyce ograniczało się to wydawania stosownych oświadczeń dla urzędów wojskowych i gubernialnych).

Marszałkowie uczestniczyli także w rozprawach sądowych jeśli ich przedmiotem było niewłaściwe zachowanie urzędnika. Sporządzali spisy ludności, zasiadali w komisjach rządowych np. budowlanej, opieki społecznej, porządku w miastach, rekruckiej i innych. W opiece szlacheckiej rozstrzygali kwestie związane z zarządem dobrami sierocymi i właścicieli zadłużonych oraz wyróżniających się okrucieństwem do poddanych.

W sprawach gospodarczych marszałkowie gubernialni kontrolowali wykonywanie powinności ziemskich i powiatowych oraz zbierali składki od szlachty.

Obaj marszałkowie do swej pracy mieli stosowny aparat wspomagający – kancelarie.

Wykaz marszałków litewskich[edytuj | edytuj kod]

Marszałkowie gubernialni wileńscy:

Marszałkowie gubernialni kowieńscy:

Marszałkowie powiatowi wileńscy:

Marszałkowie powiatowi lidzcy:

Marszałkowie powiatowi oszmiańscy: