Marta Ptaszyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Marta Ptaszyńska (ur. 29 lipca 1943 we Włochach koło Warszawy) – polska kompozytorka, perkusistka i pedagog.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Kompozycję studiowała w Warszawie, perkusję w Poznaniu, na obu uczelniach uzyskując dyplomy z wyróżnieniem w 1967 roku i 1968 roku. Jako perkusistka występowała m.in. z Warsztatem Muzycznym oraz z Poznańskim Zespołem Perkusyjnym. W latach 1969-70 uzupełniała studia w Paryżu pod kierunkiem Nadii Boulanger oraz Pierre Schaeffera i Oliviera Messiaena. Podczas pobytu we Francji nawiązała też współpracę z zespołem perkusyjnym Les Percussion de Strasbourg. Od 1970 do 1972 roku uczyła w PWSM w Warszawie, po czym wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Tam uczyła kompozycji m.in. w University of California w Berkeley, University of California w Santa Barbara i w Indiana University School of Music w Bloomington. Od 1998 jest profesorem w University of Chicago.

Oprócz działalności koncertowej i pedagogicznej Ptaszyńska udziela się również w środowisku muzycznym: w latach 1981-84 była członkiem zarządu Percussive Arts Society w USA. W 1991 została współzałożycielką i wiceprezesem American Society for Polish Music w Nowym Jorku, inicjując i organizując liczne przedsięwzięcia na rzecz polsko-amerykańskiego zbliżenia w dziedzinie kultury. W dowód uznania w 1988 przyznano jej medal ZKP za promowanie polskiej muzyki współczesnej w USA, a w 1995 – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

W dorobku kompozytorki ważne miejsce zajmują utwory przeznaczone na perkusję. Instrumenty perkusyjne bywają wykorzystywane w nich w niezwykłych połączeniach – przykładem: Preludia na wibrafon i fortepian, Scherzo na ksylofon i fortepian, Jeu-Parti na harfę i wibrafon, Wariacje na kotły i kwartet smyczkowy.

Największy rezonans obudziły natomiast monumentalne utwory wokalno-instrumentalne, a przede wszystkim Holocaust Memoriał Cantata (1992) napisana dla uczczenia pamięci ofiar holocaustu, do której część tekstu napisał Yehudi Menuhin i opera dziecięca Pan Marimba do libretta Agnieszki Osieckiej, wystawiona w Warszawie w 1998 roku.

Nagrody za twórczość[edytuj | edytuj kod]

Utwory[edytuj | edytuj kod]

Utwory na orkiestrę[edytuj | edytuj kod]

  • Improvisations (1968)
  • Spectri Sonori (1973)
  • Crystallites (1973-74)
  • Concerto for Percussion Quartet and Orchestra (1974)
  • Conductus - A Ceremonial for Winds (1982)
  • La novella d'inverno (Winter's Tale) (1984) na ork. smyczkową
  • Concerto for Marimba and Orchestra (1985); nagr. Muza PNCD 075, 1991
  • Charlie's Dream(1988), koncert na saksofon i orkiestrę
  • Ode to Praise All Famous Women (1992)
  • Fanfare For Peace (1993)
  • Concerto Grosso (1996) na 2 skrzypiec i orkiestrę kameralną; pierwsze wykonanie - 1997, Warszawa, Sinfonia Varsovia, dyr. Yehudi Menuhin
  • Drum of Orfeo (1999-2001), koncert na perkusję

Utwory na zespoły kameralne[edytuj | edytuj kod]

  • Madrigals "Canticum Sonarum" Igor Stravinsky in Memoriam (1971) na zespół instrumentów
  • Kwiaty Księżyca na fortepian i wiolonczelę (1986); nagr. Proviva - Teldec Germany, ISPN 152.
  • Poetic Impressions na kwintet dęty i fortepian (1991); nagr. DUX Records

Utwory kameralne na perkusję i ewent. inne instrumenty[edytuj | edytuj kod]

marimba - instrument perkusyjny, na który najczęściej komponuje Ptaszyńska
  • 4 preludia (1965) na wibrafon i fortepian
  • Scherzo (1967) na ksylofon i fortepian
  • Jeu-Parti (1970) na harfę i wibrafon
  • Cadenza (1972) na flet i perkusję
  • Stress for percussion & tape (1972)
  • Space Model na perkusję (1971-75)
  • Mobile dla 2 perkusistów (1976)
  • Classical Variations na kotły i kwartet smyczkowy (1976)
  • Synchrony dla 3 perkusistów (1978)
  • Dream Lands, Magic Spaces na skrzypce, fortepian i 6 perkusistów (1979)
  • Scintilla na 2 marimby (1984)
  • Graffito for marimba (1988); nagr. "Nebojsa Zivkovic, "Percussion made in Europe, Volume 1" Edition Musica Europea, Germany
  • Ajikan - Unfolding Light (1989) na flet i perkusję
  • Spider Walk na perkusję (1993)

Utwory solowe[edytuj | edytuj kod]

  • Variations na flet (1967)
  • Arabesque na harfę (1972)
  • Touracou na klawesyn (1974)
  • Farewell Souvenir na fortepian (1975)
  • Recitativo, Arioso and Toccata na skrzypce (1969-75)
  • Two Poems na tubę (1975)
  • Quodlibet na kontrabas i taśmę (1976)
  • Six Bagatelles na harfę (1979)
  • Hommage a I.J. Paderewski na fortepian (1992)

Utwory sceniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Oscar of Alva (1971-72, nowa wersja 1986), opera do libretta Zbigniewa Kopalko według Lorda Byrona; realizacja TV Kraków 1988
  • Pan Marimba, opera dziecięcia w 3 aktach (1992-95) do libretta Agnieszki Osieckiej; w repertuarze Teatru Wielkiego w Warszawie od 1998 roku
  • Magiczny Doremik, opera dziecięcia w 2 aktach (1992-95) do libretta kompozytorki na podstawie powieści "Gelsomino w Kraju Kłamczuchów" Gianniego Rodariego; premiera styczeń 2008 Teatr Wielki w Warszawie
  • Kochankowie z klasztoru Valldemosa, opera o Chopinie, libretto kompozytorka i Janusz Krasny-Krasiński; premiera grudzień 2010 Teatr Wielki w Łodzi

Teatr instrumentalny[edytuj | edytuj kod]

  • Soirée Snobe Chez La Princesse (1979) na 2 keyboardy, taśmę, mimów i oświetlenie

Utwory na głos(-y) i instrumenty(-y)[edytuj | edytuj kod]

  • Tale of Nightingales (1968) na baryton i ork. kameralną do sł. K. I. Gałczyńskiego.
  • Vocalise (1971) na głos i wibrafon
  • Epigrams (1976-77) na głos i instrumenty do starogreckiej poezji ( tłum. ang.)
  • Un Grand Sommeil Noir (1977) na sopran, flet i harfę do sł. Paul Verlaine's
  • Sonety do Orfeusza (1980-81) na głos i orkiestrę kameralną do sł. Rainer Maria Rilke'go
  • Ave Maria (1982; 2-ga wersja 1987)
  • Listy Polskie (1988), kantata z ukazji rocznicy odzyskania niepodległości
  • Pieśni rozpaczy i samotności (1988-89) na głos i fortepian; sł. Rilke, Verlaine, Shakespeare, Staff i Lorca (nagr. CD, Muza Records, 1991)
  • Holocaust Memorial Cantata (1992) na głosy, chór i orkiestrę; słowa (ang., hebr., jiddisz, polski) Leslie Woolf Hedley (nagr.: CD, POLYGRAM CD ACCORD, 1996)
  • Liquid Light na głos, fortepian i perkusję (1994-1995); sł. Modene Duffy
  • Cantiones Jubilationis na chór żeński i perkusję (1995); sł. Modene Duffy
  • Silver Echos of Distant Bells na głos i kwartet smyczkowy (1995); sł. (ang.) Lord Tennyson, Laslie Woolf Hedley, Donald Bogan, Krzysztof Koehler i Stanisław Wyspiański

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]