Masakra Clarków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna nad Snake River US flag 34 stars.svg

Masakra Clarków (1851) - Masakra Warda (1854) - Salmon Falls (1860) - Three Forks (1865) - Owyhee River (1866) - Steen's Mountain (1867) - Internal Caverns (1867) - Castle Rock (1868)

Masakra Clarków – jedna z częstych napaści Indian na białych osadników ciągnących na zachód wzdłuż wyznaczonych szlaków. Napaści te – obok chęci obrony własnych terytoriów przed przybyszami ze wschodu lub dla zemsty za czynione przez białych niegodziwości - miały także na celu zdobycie dóbr posiadanych przez wędrowców, a zwłaszcza ich broni palnej i koni.

W sierpniu 1851 roku spora grupa Indian z plemienia Szoszonów pod wodzą Cho-Cho-Co, przez białych nazywanego "Nie Ma Konia" (ang. Has No Horse), zaatakowała kolumnę wozów osadniczych prowadzonych przez Thomasa Clarka wzdłuż szlaku oregońskiego w pobliżu tradycyjnego miejsca przepraw przez rzekę Raft, która niedaleko tego miejsca wpada do rzeki Snake w dzisiejszym stanie Idaho. Głównym celem napaści Indian (co zostało osiągnięte) była kradzież koni prowadzonych przez kolumnę Clarka. W walce, która się wówczas wywiązała, zabili 34 pionierów, w tym matkę i brata Thomasa Clarka.

Thomas Clark[edytuj | edytuj kod]

Thomas Clark był osiadłym w Stanach Zjednoczonych Anglikiem, z zamiłowania myśliwym. W roku 1848 powędrował na łowy aż do Doliny Willamette w Oregonie, ale wkrótce – na wieść o gorączce złota w Kalifornii – ruszył na południe. Zgromadził niewielki majątek, który postanowił pomnożyć przeprowadzając do Oregonu pewną liczbę wysokiej jakości bydła i koni. Wiosną roku 1851 zakupił 65 koni i 63 krowy w stanach Kentucky i Illinois[1]. W drogę na zachód zabrał ze sobą matkę, 25-letnią siostrę Grace, 17-letniego brata Hodgsona i drugą (zamężną) siostrę z rodziną. Zamówił u kołodzieja solidny wóz, którym miały podróżować matka i siostra. Był to być może pierwszy z tych wozów, które wkrótce masowo miały wędrować przez amerykańskie prerie[2]. Zaoferował również swe usługi, jako przewodnik, kilku innym rodzinom z Illinois, które wybierały się do Oregonu[3]. Kolumna posuwała się naprzód bardzo wolno, pozwalając zwierzętom paść się po drodze, by dotarły na miejsce w dobrym stanie[1].

Has No Horse[edytuj | edytuj kod]

Has-No-Horse miał w roku 1851 zaledwie 20 lat, ale był już doświadczonym wojownikiem. Przewodził szczepowi Tussawehee z plemienia Szoszonów, najpotężniejszego plemienia Indian na terenach dzisiejszego wschodniego Oregonu, Idaho i zachodniej Montany. Biali nazywali ich "Wężami" (ang. Snakes). W lecie okazało się, że wojownicy cierpią na brak zaopatrzenia, zwłaszcza koni, strzelb i amunicji. Has No Horse podążył na wschód, by spotkać się ze swym wujem Deer Fly, wodzem innego szczepu, by wynająć jego wojowników. Obecnie, wzmocniony, uznał że kolumna wozów Clarka jest odpowiednim dlań celem[4].

Atak[edytuj | edytuj kod]

W sobotnie południe 30 sierpnia kolumna wozów zatrzymała się nad rzeką Raft, by zjeść lunch i odpocząć przed forsowaniem rzeki[5]. Jak to było w zwyczaju pani Clark, Grace i Hodgson podjechali nieco dalej, by w spokoju przygotować południowy posiłek. Zatrzymali się nad rzeką, z czego skorzystał Thomas Clark, który zaraz udał się w górę jej biegu, by zapolować. Rzeka Raft uchodzi do Snake około 25 km na zachód od dzisiejszego parku stanowego Massacre Rocks, gdzie w późnych latach pięćdziesiątych XIX wieku miały miejsce ataki na wędrujących szlakiem. Korzystając z przerwy w podróży część mężczyzn zagnała większość koni do rzeki, by je napoić i spławić, bowiem dzień był upalny[6].

Indiański wódz zakładał, że część wojowników zaatakuje kolumnę wozów w pełnym galopie, co powinno wywołać panikę i dezorientację, podczas gdy on sam na czele pozostałych schwyta konie i uprowadzi je[7].

Gdy biali strzegący koni dostrzegli pędzących Indian, próbowali ukryć stado za skałami nad brzegiem. Tymczasem wojownicy dopadli samotnego wozu Clarków. Hodgson Clark został zastrzelony w momencie, gdy wspinał się na wóz, by sięgnąć po strzelbę[1]. Jakiś starszy Indianin zaczął uwalniać konie, które były uwiązane do wozu, na co zareagowała pani Clark i zaczęła na niego krzyczeć. Indianin w odpowiedzi wymierzył do niej ze strzelby[8]. Widząc broń wymierzoną w stronę matki Grace objęła ją ramionami w odruchu, w rezultacie kula trafiła Grace w kiść dłoni, a następnie w serce matki zabijając ją na miejscu[9].

Rana Grace nie była groźna; kula przeszła przez ciało pomiędzy kciukiem i wskazującym palcem nie naruszając kości. Indianie zdarli z niej ubranie[10], po czym przystąpili do skalpowania, ale odstąpili od tego zamiaru widząc zbliżający się tuman pyłu[11]. Był to Thomas Clark, który dosłyszał strzelaninę i gnał z pełną szybkością z powrotem, a za nim pędziły jego psy myśliwskie. Indianie, pewni że to nadciąga odsiecz białych, zrzucili Grace z urwiska i poruszyli lawinę kamieni, która poczyniła więcej szkód niż rana dłoni. Szramę na czole nosiła do końca życia[1].

Wędrowcy z pozostałych wozów kolumny byli tak sparaliżowani strachem, że nie byli w stanie przyjść rodzinie Clarków z pomocą. Indianie atakowali wóz po wozie zabijając 34 pionierów i raniąc znacznie więcej. Ich zdobycz obliczano później na dobra wartości co najmniej 18 000 dolarów i 300 koni wartych 45 000 USD[12].

Charles Clark, brat Thomasa, zorganizował grupę pościgową pragnąc dogonić Indian i zaatakować w ich kryjówce. Śladu Indian jednak nie znaleziono i od pościgu odstąpiono. Niektórzy z białych twierdzili, że widzieli wśród Indian ludzi z "piaskowego koloru brodami"[13]. Indianie zabili jednego ze ścigających, ranili kolejnego i uszli z końmi w nieznane[1].

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Clark był przekonany, że jego siostra umrze, odczekał więc dzień czy dwa zanim przekonał się, że wszystko dobrze i wyruszył w dalszą drogę. Jednak zamiast podążać utartym szlakiem wzdłuż brzegów Kolumbii, skierował wozy na zachód, w kierunku pasma górskiego zwanego Trzy Siostry w Górach Kaskadowych. Kolumna Clarka była pierwszą grupą białych, jaka obozowała nad brzegami rzeki Deschutes w miejscu gdzie dzisiaj znajduje się Pioneer Park w miejscowości Bend. Thomas Clark nadał wybitnemu wygasłemu wulkanowi, znajdującemu się dziś w granicach miasta, nazwę Pilot Butte[14].

Grace Clark wyszła za mąż za partnera Thomasa, Jacksona Vandeverta i osiedliła się w Willamette Valley. Zawsze robiła wiele, by wspomóc miejscowych Indian. Zmarła w roku 1875. Thomas Clark wyprowadził się do Kalifornii, gdzie zmarł w wieku 94 lat[15].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bill Vandevert
  2. Burgerfer
  3. Ontko, s. 9
  4. Ontko, ss. 6-9
  5. Ontko, s. 15. Według Burgderfera atak miał miejsce 6 sierpnia
  6. Bill Vandevert. Burgderfer twierdzi, że zatrzymano się nad potokiem Black Rock Creek w tej samej okolicy, a Thomas Clark udał się na polowanie dalej, nad rzekę Raft
  7. Ontko, s. 16
  8. Evans. Evans twierdzi, że Grace Clark krzyczała na Indianina i została zabita, ale najwyraźniej myli matkę z córką, bowiem Grace przeżyła, a jej matka nie
  9. Bill Vandevert. McNellis twierdzi, że matka żyła do wieczora. Evans z kolei pisze, że Hodgson przed śmiercią dotarł do brzegu rzeki i że matka opłakiwała go
  10. Bill Vandevert. Żadne ze źródeł nie podaje, że została zgwałcona
  11. Claude Vandevert
  12. Ontko, s. 16. Brogan twierdzi, że kolumna wozów była relatywnie niewielka, a większość opisujących wydarzenie uważa, że zagarniętych zostało 65 koni Clarka i kilka innych oraz wszystkie krowy. Zdaniem Burgderfera było tylko sześć wozów, każdy zaprzężony w 6 wołów. Dla odmiany Power pisze, że Clark był "kapitanem" "dużej" kolumny wozów
  13. Burgderfer, s. 46
  14. Brogan, ss.42-43. Menefee twierdzi, że Clark podążał na zachód "zwykłym" szlakiem oregońskim, a kronikarze pomylili jego wyprawę z wyprawą Thomasa i Charlesa Clarków z roku 1853, którzy przemierzyli wschodni Oregon szlakiem "zaginionych wozów Elijaha Elliotta"
  15. McNellis

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Phil Brogan: East of the Cascades, Binford & Mort Publishing 1976, ISBN 0-978-0832-3-5.
  • Don Burgderfer: The Clark Massacre Party of 1851, [w:] "Little Known Tales of Oregon History", t. III, Sun Publishing, Bend 2001.
  • Jane C. Evans, wł. Jane Coultas: pamiętnik spisany w roku 1904 i cytowany obszernie [w:] "The Sunday Oregonian", 14 lutego 1965.
  • Randall S. Jones: Bend Resident Relates Stirring Story of Indian Raid on Pioneer Travelers, Oregon Historical Society SB#272.
  • Leah C. Menefee i Lowell Tiller: Cutoff Fever, Oregon Historical Society Quarterly, Portland 1976, 1977.
  • Gale Ontko: Thunder Over the Ochoco: The Gathering Storm, Seven Locks Press, Santa Ana, CA, ISBN 0-9790950-4-2.
  • Evada R. Power: Old Days Revived in Stories Told by William Vandevert of La Pine, The Redmond Spokesman, August 20, 1936
  • Bill Vandevert, Bear Hunter, Bend Oregon, in The Oregon Journal November 22-23, 1922. To read the article, link to [1].
  • Claude Vandevert (prawnuk Grace Clark): Indian Meadows, niepublikowana transcrypcja wypowiedzi, 1971.
  • Grace Vandervert-McNellis (praprawnuczka Grace Clark): wywiad z 26 października 2008.