Masakra w Wassy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Masakra w Wassy
I wojna z hugenotami 1562-1563
Massacre de Vassy 1562 print by Hogenberg end of 16th century.jpg
Masakra na rycinie z XVI wieku
Czas 1 marca 1562
Miejsce Francja
Terytorium Francja
Strony konfliktu
Blason France moderne.svg katolicy Croix huguenote.png Hugenoci
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
Blason France moderne.svg Wojny z hugenotami Huguenot cross.svg

Mérindol (1560) - I wojna z hugenotwami (1562-1563) - Wassy (1562) - Dreux (1562) - II wojna z hugenotami (1567-1568) - Saint Denis (1567) - III wojna z hugenotami (1568-1570) - Jarnac (1569) - Moncontour (1569) - IV wojna z hugenotami (1572-1573) - Noc św. Bartłomieja - La Rochelle (1573) - V wojna z hugenotami (1574-1576) - VI wojna z hugenotami (1577) - VII wojna z hugenotami (1579-1580) - VIII wojna z hugenotami (1585-1598) - Coutras (1587) - Vimory (1587) - Auneau (1587) - Arques (1589) - Ivry (1590) - Paryż (1590) - Belleville (1591) - Saumur (1621) - Saint-Jean-d'Angély (1621) - Montauban (1621) - La Rochelle (1621-1622) - Royan (1622) - Montpellier (1622) - Saint Martin de Ré (1622) - Blavet (1625) - Wojna hugenocka 1626-1629 - La Rochelle (1627-1628) - Privas (1629) - Alès (1629)

Masakra w Wassy (Vassy) miała miejsce dnia 1 marca 1562 r. Do mordu na francuskich protestantach (hugenotach) doszło w miasteczku Wassy w północno-wschodniej Francji. Zdarzenie zapoczątkowało cykl wojen hugenockich (1562-1598), które na około 100 lat osłabiły państwo francuskie. Wydarzenia związane z tą masakrą stały się powszechnie znane po opublikowaniu siedem lat później w Genewie czterdziestu drzeworytów[1] przedstawiających drastyczne sceny z Wassy.

Przyczyny polityczne[edytuj | edytuj kod]

W roku 1560 Katarzyna Medycejska objęła opiekę nad małoletnim Karolem IX. Regentka zamierzała położyć kres władzy dynastii de Guise, która zdominowała politykę francuską (Franciszek II). Katarzyna w podpisanym edykcie z St. Germain poszła hugenotom na liczne ustępstwa (wcześniej byli oni grupą prześladowaną), zezwalając m.in. na wyznawanie wiary poza miejscami ich zamieszkania. Za polityczną prowokację uznano jednak odbywające się w miejscowości Wassy zgromadzenie hugenockie.

Przyczyny prawne[edytuj | edytuj kod]

Zgromadzenie do jakiego doszło w Wassy było sprzeczne z prawem, dlatego też ze względów bezpieczeństwa musiało być ochraniane przez wojsko. Odpowiedzialny za to był książę Franciszek de Guise, jeden z najznakomitszych dowódców francuskich. Powodem eskalacji sytuacji w Wassy była postawa księcia, którego polityka sprzeczna była z intencjami Katarzyny Medycejskiej.

Przebieg wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

Książę de Guise podczas swojej podróży (według źródeł katolickich w czasie powrotnej drogi z wizyty u swojej matki w Joinville, jednakże w otoczeniu uzbrojonych ludzi), wkroczył do Wassy, gdzie w jednej ze stodół odbywało się nielegalne religijne zgromadzenie hugenockie, w którym uczestniczyło około 600 ludzi. Na temat kolejnych wydarzeń występują jednak sprzeczne informacje:

Źródła hugenockie piszą o zdecydowanej akcji wojsk katolickich przeciwko zgromadzonym w stodole bezbronnym hugenotom, do których otworzono ogień. Katolicy natomiast podtrzymują, że usłyszeli mszę w pobliskim kościele, nie podejmując ataku na hugenotów. Nagle mszę przerwały wystąpienia hugenockie na zewnątrz kościoła. Na prośby katolików hugenoci nie przerwali wystąpień, kontynuując protesty antykatolickie. Sytuacja szybko zaostrzyła się, doszło do pierwszych starć (katolików obrzucono kamieniami), a następnie padły strzały, na co katolicy odpowiedzieli ogniem. W całej akcji zginęły setki hugenotów.

Obie strony wykorzystały zaistniałe wydarzenie propagandowo do przedstawienia nietolerancji strony przeciwnej. Podkreśla się to że, spór pomiędzy wrogimi obozami doprowadzić miał do eskalacji konfliktu, którego żadna ze stron nie była w stanie i nie zamierzała przerwać.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Masakra w Wassy zapoczątkowała koniec rządów państwowych de Guise. Sprawą interesował się m.in. Jan Kalwin, który przestrzegał w Genewie hugenotów przed dalszymi prowokacjami. Wkrótce doszło do wybuchu pierwszych wojen hugenockich 1562-1563, 1567-1568 i 1568-1570, po których protestanci uzyskali relatywnie korzystne warunki. W roku 1563 książę Franciszek II de Guise został zamordowany z rąk hugenotów. Morderstwo spowodowało akcje odwetowe. Zamach na admirała Coligny zakończył się w roku 1572 tzw. nocą św. Bartłomieja.

Przypisy

  1. Jean Ehrmann: Massacre and Persecution Pictures in Sixteenth Century France [w:] Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, t.8, London 1945, ss.195-199

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Coudy, Julien: Die Hugenottenkriege in Augenzeugenberichten. Herausgegeben von Julien Coudy. Vorworte von Pastor Henry Bosc und A.-M. Roguet O.P. Historischer Abriß von Ernst Mengin. Düsseldorf 1965.
  • Davis, Natalie Zemon: The Rites of Voilence: Religious Riot in Sixteenth-Century France. In: Soman, The Massacre of St. Bartholomew. Reappraisals and Documents. The Hague 1974, S. 203-242.
  • Diefendorf, Barbara B: Beneath the Cross. Catholics and Huguenots in Sixteenth-Century Paris. New York, Oxford 1991.
  • Holt, Mack P.: The French Wars of Religion, 1562-1629. Cambridge 1995.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]