Artykuł na medal

Matti Nykänen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Matti Nykänen
Matti Nykänen
Data i miejsce urodzenia 17 lipca 1963
Finlandia Jyväskylä, Finlandia
Klub Jyväskylän Hiihtoseura
Wzrost 177 cm
Przydomek Latający Fin, Masa[1]
Debiut w reprezentacji 1981
Debiut w PŚ 10 stycznia 1981 w Harrachovie (44. miejsce)
Pierwsze punkty w PŚ 6 marca 1981 w Lahti (6. miejsce)
Pierwsze podium w PŚ 7 marca 1981 w Lahti (2. miejsce)
Pierwsze zwycięstwo w PŚ 30 grudnia 1981 w Oberstdorfie
Rekord życiowy 191,0 m na Velikance w Planicy (16 marca 1985)
Pierwszy trener Matti Pulli[2]
Trener kadry Hannu Lepistö
Dorobek medalowy
Inne nagrody
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Matti Nykänen w Wikicytatach

Matti Ensio Nykänen (ur. 17 lipca 1963 w Jyväskylä) – fiński skoczek narciarski, reprezentant klubu Jyväskylän Hiihtoseura, wielokrotny medalista igrzysk olimpijskich, mistrzostw świata i mistrzostw świata w lotach, trener narciarski. Uznawany za najlepszego skoczka narciarskiego w dziejach[3][4], przez znawców narciarstwa uważany również za największy talent w historii tej dyscypliny[5].

Swój pierwszy skok oddał w 1970 w wieku siedmiu lat[1]. Mistrzostwo olimpijskie zdobywał czterokrotnie (trzy indywidualne i jedno drużynowe), wicemistrzostwo – jednokrotnie. Na mistrzostwach świata w narciarstwie klasycznym wywalczył dziewięć medali – jeden indywidualny i cztery drużynowe złote, jeden indywidualny srebrny oraz dwa indywidualne i jeden drużynowy brązowy. Zdobył również pięć medali MŚwL (po jednym złotym i srebrnym oraz trzy brązowe) i mistrzostwo świata juniorów. Czterokrotnie zwyciężył w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata, w ramach którego wygrał 46 konkursów, a 76 razy stawał na podium[6]. Dwukrotnie triumfował w Turnieju Czterech Skoczni; tyleż samo razy wygrał Puchar KOP oraz zawody na mistrzostwach świata weteranów. Triumfator Turnieju Szwajcarskiego. Trzynastokrotny mistrz Finlandii (łącznie dwadzieścia dwa medale). Pięciokrotnie ustanawiał lub wyrównywał rekord świata w długości skoku narciarskiego. Dwukrotnie wybrany Sportowcem Roku w Finlandii. Odznaczony Medalem Hollmenkollen.

Matti Pulli, trener Nykänena, do jego zalet zaliczał m.in. „charakter sportowca, który nigdy się nie poddaje, specjalną umiejętność latania, pasjonujący trening oraz nerwy ze stali”[2]. Pulli większą, niż inni trenerzy wagę przywiązywał do treningu siłowego, podczas których Nykänen wykorzystywał ołowiane ciężarki[7]. W czasie sportowej kariery ważył 60 kg przy wzroście 174 cm[5]. Skakał na nartach marki Elan oraz Kneissl. W czasie lotu przekręcał narty lekko na prawą stronę, przez co zwiększał płaszczyznę lotu[5]. Wobec swych rywali często pozostawał arogancki, nie nawiązywał z nimi również bliższych relacji[7].

Pozostaje jedynym skoczkiem w dziejach, który indywidualnie wygrał przynajmniej raz Puchar Świata, złoty medal igrzysk olimpijskich, mistrzostw świata, mistrzostw świata w lotach oraz Turniej Czterech Skoczni[8].

Po zakończeniu kariery sportowej został piosenkarzem, jego pierwsza płyta uzyskała status złotej. Został również celebrytą i bohaterem wielu głośnych skandali, związanych z nadużywaniem alkoholu i agresywnym zachowaniem[9].

Spis treści

Przebieg kariery sportowej[edytuj | edytuj kod]

1980/1981[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodową karierę Nykänen rozpoczął od startu w zawodach w Harrachovie i w Libercu, zaliczanych do Pucharu Świata, jednak sklasyfikowany w nich został dwukrotnie poza pierwszą piętnastką zawodników, otrzymującą punkty do klasyfikacji generalnej.

W lutym wziął udział w organizowanych w zachodnioniemieckim Schonach im Schwarzwald mistrzostwach świata juniorów. Na skoczni Langenwald oddał skoki na odległość 92 m i 89 m, co dało mu złoty medal z notą 264,7 pkt. i z przewagą 12,7 pkt. nad drugim Austriakiem Ernstem Vettorim[10].

Miesiąc potem na rodzimej skoczni Salpausselkä w Lahti wystąpił w Pucharze Świata. W pierwszym konkursie uplasował się na 6. miejscu, w drugim był drugi, a przegrał z Jarim Puikkonenem i po raz pierwszy w karierze stanął na pucharowym podium. Wziął również udział w zawodach w Falun i Oslo, gdzie sklasyfikowany został w trzeciej dziesiątce zawodników. W klasyfikacji generalnej PŚ sezonu 1980/1981 z dorobkiem 30 pkt. został sklasyfikowany na 26. pozycji, ex eaquo z Vettorim i Włochem Lido Tomasim[11].

1981/1982[edytuj | edytuj kod]

Sezon Nykänen rozpoczął od udziału w Turnieju Czterech Skoczni. W konkursie w Oberstdorfie odniósł swoje pierwsze zwycięstwo w zawodach zaliczanych do PŚ. Skoki na odległość 109 m i 104,5 m dały mu notę 241,4 pkt[12]. W następnym konkursie, rozgrywanym w Garmisch-Partenkirchen, uplasował się na piątej pozycji[13] i w klasyfikacji generalnej TCS spadł na drugą lokatę[14], wyprzedzony przez Manfreda Deckerta. W austriackiej części Turnieju skakał słabiej: w Innsbrucku zajął miejsce 32., a w Bischofshofen 37. W końcowej klasyfikacji Turnieju zajął 11. pozycję[15], a w cyklu Pucharu Świata zajmował miejsce piąte[16].

Skocznia Midtstubakken w Oslo

Pod koniec lutego w Oslo rozegrano mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym, zaliczane do klasyfikacji PŚ. W pierwszym konkursie, na skoczni normalnej Midtstubakken, Nykänen ukończył rywalizację na czwartym miejscu, tracąc do lokaty dającej brązowy medal 1,4 pkt.[17] W konkursie drużynowym na dużej skoczni reprezentacja Finlandii zajęła trzecie miejsce, osiągając punktację 670,8. Nykänen wylądował wówczas na 92,5 m i 101,5 m[18]. W drugich zawodach indywidualnych, odbywających się w trudnych warunkach atmosferycznych[1], osiągnął 108,5 m oraz 102,5 m, dzięki czemu uzyskał notę 257,9 pkt. i tytuł mistrza świata[19].

Kolejne dwa pucharowe konkursy zorganizowano w Lahti. Nykänen uplasował się tam na pozycjach czwartej i drugiej[20]. Po raz ostatni w konkursach Pucharu Świata zaprezentował się na mamuciej skoczni Kulm w Tauplitz. Podczas trzech konkursów zajmował kolejno pierwszą, drugą i piątą pozycję. W klasyfikacji generalnej Pucharu Świata za sezon 1981/1982 został sklasyfikowany na czwartym miejscu ze 138 punktami[21].

1982/1983[edytuj | edytuj kod]

Podczas grudniowych zawodów o Puchar Europy w Raufoss Fin był dziewiąty, a w Lillehammer drugi. Pierwszy konkurs Pucharu Świata odbył się w Cortina d'Ampezzo. Nykänen po skoku na odległość 87 m, zwyciężył w zawodach, podczas których rozegrano jedną serię[22] i został liderem klasyfikacji generalnej.

W inaugurującej 31. Turniej Czterech Skoczni rywalizacji w Oberstdorfie był drugi, po skokach na 113 m i 114 m[23]. Wygrał Kanadyjczyk Horst Bulau. W noworocznym konkursie w Ga-Pa uplasował się na czwartej pozycji, razem ze swym rodakiem Puikkonenem. W klasyfikacji Turnieju zmniejszył stratę do szóstego w Garmisch Bulaua do 1,1 pkt.[24] W Innsbrucku wygrał dzięki skokom na 105 m i 104 m i został nowym liderem TCS[25]. Ostatni konkurs niemiecko–austriackiej imprezy w Bischofshofen Nykänen ukończył na siódmym miejscu. Pozwoliło mu to wygrać Turniej z przewagą 17,6 pkt. nad drugim Jensem Weißflogiem ze Wschodnich Niemiec[26].

Następne dwa konkursy PŚ odbyły się w Czechosłowacji. W Harrachovie na dużej skoczni był 9., a w Libercu 4. Tydzień później wygrał oba konkursy na skoczni w amerykańskim Lake Placid. W pierwszym, który zakończył się po jednej serii skoków, do zwycięstwa wystarczyła mu odległość 124,5 m[27]. Dzień później uzyskał 120,5 m oraz 108 m[28]. Rywalizacja przeniosła się następnie do Kanady, gdzie na skoczniach w Thunder Bay zajął siódmą i pierwszą pozycję. W drugiej serii drugiego konkursu osiągnął 125,5 m[29]. Nadal prowadził z dużą przewagą punktową w łącznej klasyfikacji cyklu (zgromadził 157 pkt., o 46 pkt. więcej od drugiego Armina Koglera[30]).

Ponownie na skoczni w zawodach pucharowych pojawił się w lutym, kiedy to na mamuciej Vikersundbakken w trakcie jednego weekendu wygrał trzy konkursy. Wyczyn ten powtórzył w 2007 roku w Planicy Adam Małysz[31]. Szwedzkie konkursy PŚ w Falun zakończył drugim i pierwszym miejscem. W piątkowych zawodach przegrał ze znaczną stratą z Bulauem[32], w niedzielnych nieznacznie wyprzedził Austriaka Koglera[33]. Podczas zawodów w Lahti uplasował się na dziewiątym i trzecim miejscu. W Bærum i Oslo nie zdołał zdobyć punktów do klasyfikacji PŚ, zajmując odpowiednio 31. i 17. miejsce.

Nykänen zadebiutował w mistrzostwach świata w lotach narciarskich. Na skoczni w Harrachovie wywalczył brązowy medal, po skokach na 176 m, 168 m, 176 m i 159 m. Uzyskał notę 1043,5 pkt., tracąc do złotego medalisty Klausa Ostwalda 7,5 pkt.[34]

W ostatnich pucharowych konkursach sezonu 1982/1983 na skoczniach normalnej i dużej w Planicy odpowiednio wygrał i zajął piąte miejsce. Zapewnił sobie tym samym zwycięstwo w całym Pucharze Świata. Łącznie zgromadził 277 punktów, o 17 pkt. więcej od drugiego w tabeli Bulaua[35].

1983/1984[edytuj | edytuj kod]

W zaliczanych do Pucharu Świata konkursach skoków, rozgrywanych w grudniu na kontynencie amerykańskim Nykänen trzy razy stawał na drugim stopniu podium, a raz był piąty. Po pierwszym konkursie w Lake Placid został samodzielnym liderem rankingu FIS[36].

Rywalizację w Turnieju Czterech Skoczni rozpoczął od czwartego miejsca w Oberstdorfie. Do zwycięzcy, Klausa Ostwalda, stracił 21,3 pkt.[37] W Garmisch uplasował się na piątej pozycji, jednak w klasyfikacji całego Turnieju awansował na trzecią pozycję. Nowym liderem został Jens Weißflog[38]. W Innsbrucku, po skokach na 96 m oraz 102,5 m, reprezentant Finlandii sklasyfikowany został jako drugi, za Weißflogiem. Miejsca na podium TCS nie zmieniły się[39]. W zawodach w Bischofshofen był szósty, co ostatecznie dało mu trzecie miejsce na koniec niemiecko–austriackiego cyklu. Obronił jednak swoje prowadzenie w PŚ przed zwycięskim na skoczni Paula Ausserleitnera Niemcem.

Fin nie pojawił się na starcie pięciu kolejnych pucharowych konkursów, przez co Weißflog po konkursach w Cortina d'Ampezzo został nowym liderem klasyfikacji PŚ, a w kolejnych zawodach powiększył swoją przewagę[40].

Masyw górski Igman wraz ze skoczniami olimpijskimi

Przed igrzyskami w Sarajewie Nykänen był wymieniany jako jeden z głównych kandydatów do zdobycia medali[41]. W pierwszej serii zawodów na skoczni normalnej osiągnął 91 m i prowadził z przewagą 3,6 pkt. nad Jensem Weißflogiem. W finale oddał skok na 84 m (czternasty wynik serii finałowej) i przy lepszej o trzy metry próbie Niemca spadł na drugą pozycję, przegrywając z nim o 1,2 pkt.[41]. W czasie drugiego skoku narta ześliznęła się poza oblodzony tor, przez co skoczek zachwiał się i spóźnił skok[1]. Po konkursie zawodnik tłumaczył słabszy występ również zatruciem pokarmowym[1]. Sześć dni później na większym obiekcie w pierwszej rundzie Nykänen wylądował na 116 m (ustanawiając rekord skoczni[42]) i prowadził z przewagą 13,1 pkt. nad Weißflogiem. W finale osiągnął 111 m i z notą 231,2 pkt. został mistrzem olimpijskim. Pokonując drugiego Weißfloga o 17,5 punktu uzyskał największą różnicę punktową pomiędzy złotym i srebrnym medalistą olimpijskim w historii skoków narciarskich[41].

Tydzień po zakończeniu igrzysk, w Engelbergu zorganizowano drużynowy konkurs skoków jako nieoficjalne mistrzostwa świata w narciarstwie, rozegrany w związku z nieprzyjęciem zawodów drużynowych do programu jugosłowiańskiej olimpiady. Reprezentacja Finlandii, z Nykänenem w składzie, wygrała z notą 618,3 pkt. z przewagą 46,1 pkt. nad drugą w klasyfikacji drużyną NRD.

Jens Weißflog, mistrz olimpijski z Sarajewa na normalnej skoczni

W pucharowych zawodach w Lahti, rozegranych w marcu na skoczni normalnej i dużej, odniósł podwójne zwycięstwo. Na obiekcie o punkcie konstrukcyjnym umiejscowionym na 88 metrze osiągnął 86 m i 84 m i wygrał zawody przed swym rodakiem Puikkonenem[43]. Dzień później na dużej skoczni zwyciężył, skacząc na odległość 119,5 m oraz 109,5 m. Na skoczni Lugnet w Falun zajął czwarte miejsce. W klasyfikacji PŚ wyprzedzał nieobecnego w Finlandii i w Szwecji Jensa Weißfloga. W Lillehammer uplasował się na miejscu drugim, przegrywając z Czechosłowakiem Pavlem Plocem[44]. Do rywalizacji w PŚ wrócił szósty w tych zawodach Weißflog. W Oslo Nykänen był 76., z kolei Niemiec zajął również nienagradzane punktami do klasyfikacji, 22. miejsce[45].

Na mamucim obiekcie Heiniego Klopfera w Oberstdorfie wygrał dwukrotnie, z przewagą ponad 30 pkt.[46][47], a także dwukrotnie poprawiając rekord świata w długości skoku (182 m, następnie na 185 m). Powiększył ilość punktów w rankingu PŚ oraz przewagę nad drugim Weißflogiem[48]. Nie wystartował w dwu ostatnich zawodach sezonu w Planicy. Weißflog wygrał konkurs na skoczni normalnej i w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata wyprzedził Nykänena. Zwycięstwo to zagwarantowało mu końcową wiktorię w całym cyklu, bowiem w tamtym sezonie FIS zaliczał do rankingu pięć najlepszych wyników każdego zawodnika do konkursów w Sapporo i pięć najlepszych uzyskanych po nim[49]. W ostatnim konkursie sezonu, na skoczni dużej, Niemiec był ósmy i oficjalnie został ogłoszony zwycięzcą Pucharu Świata. Nykänen był drugi[50].

1984/1985[edytuj | edytuj kod]

W pierwszych czterech konkursach Pucharu Świata sezonu 1984/1985 Nykänen plasował się w połowie pierwszej dziesiątki. Najbliżej podium był w drugich zawodach w Thunder Bay, gdzie sklasyfikowany został na czwartej pozycji, ze stratą 2,4 pkt. do trzeciego Ernsta Vettoriego[51].

Otwierający Turniej Czterech Skoczni konkurs w Oberstdorfie ukończył na miejscu drugim, tracąc 11,5 pkt. do zwycięzcy Vettoriego[52]. W Ga-Pa był dziewiąty i w klasyfikacji Turnieju spadł na trzecią lokatę. Nowym liderem został Jens Weißflog[53]. Nykänen zwyciężył w Innsbrucku, gdzie oddał skoki na 105 m oraz 110 m, zmniejszając tym samym stratę do Niemca w turniejowej tabeli do 11 pkt.[54] Ostatnie zawody, rozgrywane w Bischofshofen, zakończył na pozycji szóstej, co przy czwartej lokacie reprezentanta NRD oznaczało wygraną Weißfloga i drugie miejsce Nykänena w całym Turnieju[55]. W klasyfikacji PŚ, do której zaliczono pięć najlepszych osiągnięć każdego skoczka, plasował się na czwartym miejscu, ze stratą 36 punktów do pierwszego Andreasa Feldera[56].

Na mistrzostwach świata rozgrywanych 20 stycznia w austriackim Seefeld in Tirol na skoczni normalnej zdobył brązowy medal, osiągając dwukrotnie odległość 108 m. Do złotego medalisty – Norwega Pera Bergeruda stracił 2,5 pkt.[57] W zawodach drużynowych na Bergisel w Innsbrucku fińska drużyna sięgnęła po złoto. Nykänen oddał skoki na 104 m oraz 107 m, najdłuższe w zespole[58]. Podczas drugiego konkursu indywidualnego osiągnął 83,5 m i 88 m, co pozwoliło mu na zajęcie 11. miejsca. Strata do podium wyniosła 8,2 pkt.[59]

Rywalizacja w Pucharze Świata przeniosła się do Sapporo, gdzie Nykänen stanął na podium dwukrotnie – najpierw na najwyższym, a potem na drugim jego stopniu. Pierwszy konkurs wygrał z przewagą 21,4 pkt. nad Czechosłowakiem Ladislavem Dluhošem[60]. W drugim konkursie przegrał z Japończykiem Masahiro Akimoto. Drugą pozycję zajął również w zawodach w szwajcarskim Sankt Moritz, gdzie zwyciężył Vettori[61]. W Engelbergu nie wystartował, podobnie jak w konkursie lotów w Harrachovie.

Skocznie w Planicy

Na skoczniach w Lahti ponownie dwukrotnie zajął miejsce w czołowej trójce. Na mniejszej skoczni wygrał (skoki na 85,5 m i 84 m)[62], a na dużej uplasował się na drugiej pozycji. Ósmym i szóstym miejscem zakończył rywalizację na skoczniach w Szwecji, odpowiednio w Örnsköldsvik i w Falun. W klasyfikacji PŚ przegrywał z Felderem[63]. Wygrał jednak trzy ostatnie zawody sezonu, najpierw na Holmenkollbakken w Oslo (Austriak był tam czwarty), a na koniec w Szczyrbskim Plesie. Zwycięstwa te, przy słabszej postawie Feldera[64], zagwarantowały mu pierwsze miejsce w Pucharze Świata 1984/1985 z oficjalnym dorobkiem 224 punktów[65].

Tydzień wcześniej na mamucie w Planicy wywalczył mistrzostwo świata w lotach narciarskich. Tytuł ten wywalczył dzięki skokom na 190 m, 180 m oraz 186 m. Jego przewaga nad kolejnym w klasyfikacji zawodnikiem wyniosła 49,5 pkt.[66] W czasie imprezy, Nykänen dwukrotnie poprawiał rekord świata, skacząc najpierw 187 m, a następnie 191 m[67][68]. Od tego momentu wszystkie kolejne rekordy mają, nadawany przez FIS, status nieoficjalnych jako „najlepsze wyniki na świecie”[69][70].

Nykänen na przełomie marca i kwietnia wystartował jeszcze w Pucharze Europy, zajmując 3. lokatę w Kuusamo oraz 2. w Bardufoss.

W 1985 roku został wybrany Sportowcem Roku w Finlandii. Ponownie tytuł ten zdobył w 1988 roku[71].

1985/1986[edytuj | edytuj kod]

Ten sezon Nykänen rozpoczął udziałem w zawodach Pucharu Świata w Thunder Bay. W pierwszym konkursie uplasował się na najniższym stopniu podium, ustępując Primožowi Uladze i Vegardowi Opaasowi[72]. Dzień później był czwarty, a zwyciężył ponownie Ulaga. W amerykańskim Lake Placid Fin skakał słabiej i zajął siódmą i dziewiętnastą lokatę[73]. Zawodnik miał już wtedy problemy alkoholowe. Został na krótko zawieszony przez fińską federację narciarską[1] i nie pojawił się na starcie kilku kolejnych zawodów, opuszczając m.in. Turniej Czterech Skoczni.

Po zawodach i obozach treningowych dużo piliśmy. W ten sposób dodawałem sobie odwagi. Nikt nie wlewał mi alkoholu do ust. To była moja własna ręka.

— Matti Nykänen, [74]

Powrócił do rywalizacji w Harrachovie, gdzie 11 stycznia 1986 wygrał swój pierwszy w sezonie konkurs. Sukces dały mu odległości 122 m i 116 m[75]. Z kolei w jednoseryjnych zawodach w Libercu był 11., ze stratą 15,3 pkt. do zwycięzcy Piotra Fijasa. Następną wygraną Fin zanotował w Klingenthalu, gdzie lądował na 100 m i 103 m[76]. Z kolei w Oberwiesenthal nie powiększył swego punktowego dorobku, zajmując 21. pozycję.

Nykänen poleciał następnie na Hokkaido, gdzie na skoczniach w Sapporo dwukrotnie zdecydowanie zwyciężył i po których klasyfikowany był w tabeli całego pucharowego cyklu na pierwszym miejscu, 5 punktów przed Ernstem Vettorim i 10 punktów przed Ulagą[77]. W kolejnych zawodach, które odbywały się w norweskim Vikersundzie, Fin dwa razy uplasował się w czołowej trójce zawodników; w pierwszym konkursie ustąpił Felderowi, w drugim również Vettoriemu. W trakcie Turnieju Szwajcarskiego, rozgrywanego na obiektach w Sankt Motitz, Gstaad i Engelbergu zajmował odpowiednio 12., 3. oraz 2. pozycję. Na ojczyźnianych skoczniach w Lahti był już najlepszy; na normalnym obiekcie o 10,7 pkt. wyprzedził swojego rodaka Puikkonena, na dużym – o 2,7 pkt. innego Fina, Pekkę Suorsę[78].

W dniach 8-9 marca w Tauplitz zorganizowano mistrzostwa świata w lotach. Nykänen w czteroseryjnym konkursie znalazł się na trzeciej, nagradzanej brązowym medalem, pozycji. Uzyskał wówczas odległości 183 m, 131 m, 185 m oraz 176 m. Różnica między nim a zwycięskim Felderem wyniosła 46,5 pkt.[79]

Podczas konkursu PŚ na dużej skoczni w Oslo przegrał tylko z Vettorim. Na obiekcie K-90 w Planicy odniósł zwycięstwo, a Austriak znalazł się poza pierwszą piętnastką[80]. Vettori triumfował wprawdzie dzień później na dużej skoczni (Fin był trzeci), ale nie miało to już znaczenia dla układu w klasyfikacji generalnej PŚ, w której Nykänen wyprzedził rywala o 18 punktów (250 do 232) i jako pierwszy skoczek narciarski w historii po raz trzeci wygrał w tym cyklu.

W 1986 usłyszał swój pierwszy w życiu wyrok. Ukradł ze sklepu papierosy i piwo, skończyło się jednak na grzywnie[9].

1986/1987[edytuj | edytuj kod]

Kolekcja medali Nykänena w Muzeum Sportu w Helsinkach

W konkursach w Thunder Bay Fin dwukrotnie stanął na podium; najpierw zajął drugie miejsce (za Jensem Weißflogiem), a dzień potem zwyciężył[81]. Na niższych lokatach uplasował się tydzień później w Lake Placid – na amerykańskich skoczniach był 13. oraz 10. Podobnie prezentował się w czasie niemieckiej części Turnieju Czterech Skoczni. W Oberstdorfie zajął 15. pozycję, a w Garmisch 9.[82]

Po tym konkursie został wyrzucony z Turnieju, z zakazem występu w kilku kolejnych zawodach PŚ. Pod wpływem alkoholu spowodował wtedy znaczne straty materialne na terenie hotelu, w którym mieszkał[1]. W klasyfikacji TCS sklasyfikowano go na miejscu 65.[83]

15 lutego 1987 na skoczni K-120 Nykänen zajął dziewiętnastą pozycję w ramach rozgrywanych w Oberstdorfie mistrzostw świata. Oddał wówczas skoki na 101 m i 112 m[84]. Dwa dni potem Finowie zdobyli tytuł mistrzowski w konkursie drużynowym. Nykänen lądował na 110 m i 111 m. W ostatnich zawodach imprezy, konkursie indywidualnym na obiekcie normalnym, zajął drugą lokatę i zdobył srebrny medal. 88 m i 87 m nie pozwoliły mu na pokonanie jedynie Jiříego Parmy, z którym przegrał o 11,5 pkt.[85]

Do Pucharu Świata, w którego klasyfikacji zajmował 11. miejsce[86], powrócił w Lahti. Na obiekcie K-88 zajął 16. pozycję, a dzień później odniósł zwycięstwo, osiągając odległości 90 m i 85,5 m[87]. Kolejną wygraną zanotował w szwedzkim Falun, gdzie lądował na 115 m i 103 m. Opuścił potem konkursy w Planicy i wystąpił tylko w dwóch kończących sezon zawodach w Norwegii: w Rælingen był 4., a w Oslo 7. W końcowej klasyfikacji PŚ ze 133 punktami znalazł się na miejscu szóstym[88].

Skoczek zaczął lekceważyć treningi, przeniósł się nawet na Sri Lankę; wrócił po namowach swego trenera Mattiego Pulliego[89].

1987/1988[edytuj | edytuj kod]

Reprezentant Finlandii grudniowe konkursy Pucharu Świata wygrywał ze zdecydowaną przewagą nad rywalami – w pierwszym konkursie w Thunder Bay pokonał Pavla Ploca różnicą 23 pkt.[90], w drugim Jensa Weißfloga o 23,8 pkt.[91] Natomiast w Sapporo zdystansował przeciwników o, odpowiednio, 17,3 pkt. (zawody przerwano po pierwszej serii[92]) oraz 39,3 pkt.

Pierwszy konkurs Turnieju Czterech Skoczni zakończył się jednak zwycięstwem Ploca, który wyprzedził drugiego w kolejności Fina o 4,6 pkt. W Garmisch-Partenkirchen Nykänen ponownie był najlepszy, osiągając 103,5 m i 101 m i awansowywując na pozycję lidera TCS[93]. Z dużą przewagą wygrał również zawody w Austrii, najpierw w Innsbrucku skacząc na 108 m i 105 m, a następnie w finale w Bischofshofen, uzyskując 112,5 m oraz 110 m. W tabeli końcowej całego cyklu wyprzedził drugiego Weißfloga o 99 punktów[94]. Był też liderem w Pucharze Świata[95].

Fin wziął następnie udział w zaliczanym do PŚ Turnieju Szwajcarskim. Wygrał konkurs w Sankt Moritz, był też piąty w Gstaad i drugi w Engelbergu. Rezultaty te dały mu zwycięstwo w generalnym rankingu TS[96].

Znaczek pocztowy wyemitowany po sukcesie Nykänena na igrzyskach w Calgary

Nykänen był głównym kandydatem do zwycięstwa w Calgary na zawodach olimpijskich[97]. Na normalnej skoczni w serii otwierającej konkurs skoczył zdecydowanie najdalej (89,5 m) i wyprzedzał drugiego Jiříego Malca o 7,9 pkt. W drugiej rundzie skopiował osiągnięty wcześniej przez siebie dystans i zdecydowanie zwyciężył, pokonując drugiego w klasyfikacji Pavla Ploca o 17 pkt.[97]. Na dużym obiekcie Fin ponownie był najlepszy: osiągnął odległości 118,5 m oraz 107 m i z notą 224,0 pkt., przy przewadze 16,1 pkt. nad drugim Erikiem Johnsenem został pierwszym skoczkiem w historii, który zdobył dwa złote medale olimpijskie na jednych igrzyskach, a także pierwszym trzykrotnym mistrzem olimpijskim w skokach narciarskich[97]. Dzień później rozegrano pierwszy konkurs drużynowy w olimpijskiej historii skoków. Zakończył się on sukcesem reprezentacji Finlandii, której najlepszym zawodnikiem był Nykänen. Sięgnął tym samym po trzeci złoty medal, oddając dwa najdłuższe skoki w całych zawodach – 115,5 m i 114,5 m. Tym samym został pierwszym i do dziś jedynym skoczkiem narciarskim w historii, który na jednych igrzyskach wywalczył trzy złote medale[97]. Po tym sukcesie stał się idolem fińskich kibiców i celebrytą[9].

Wystąpił on następnie przed własną publicznością w Lahti i, podobnie jak dwa i cztery lata wcześniej, dwukrotnie okazał się najlepszy. Dwukrotnie zaraz za nim uplasował się Szwed Jan Boklöv.

Na mistrzostwach świata w lotach w Oberstdorfie wywalczył brązowy medal. Jego loty miały długość 168 m i 180 m. Z powodu silnego wiatru pierwszy dzień lotów został odwołany, a rezultaty ustalono na podstawie tylko dwóch serii, przeprowadzonych 13 marca[98].

Po absencji w Meldal pojawił się na starcie konkursu w Oslo, lecz zajął pozycję poza punktowaną pierwszą piętnastką – siedemnaste[99]. Zawody w jugosłowiańskiej Planicy ukończył z jedną lokatą w czołówce – czwartą na mniejszym obiekcie (w drugim konkursie był 18.). Tym samym po raz czwarty w karierze wygrał generalną klasyfikację PŚ[100] i po raz pierwszy odebrał, wręczaną od 1987, Kryształową Kulę[101]. W całym sezonie zdobył 282 punkty, najwięcej w karierze.

2 kwietnia zwyciężył w rozgrywanym w Kuusamo konkursie Pucharu Europy, skacząc 118,5 m i 115 m.

1988/1989[edytuj | edytuj kod]

Nowy sezon Nykänen otworzył trzecią pozycją w konkursie PŚ na skoczni w Thunder Bay. Ustąpił wówczas tylko Dieterowi Thomie i Risto Laakkonenowi[102]. W drugim konkursie rozgrywanym w tym mieście zajął 51. miejsce. W Sapporo na obiekcie K-90 wygrał (skoki na 88,5 m i 90 m)[103], a na obiekcie K-115 był trzeci.

Trzecią pozycję zajął też w Oberstdorfie, w pierwszych zawodach Turnieju Czterech Skoczni. Stracił wówczas 10,5 pkt. do zwycięskiego Thomy[104]. Skoki na 109 m i 102 m dały mu wygraną w Ga-Pa, ostatnią w karierze w Pucharze Świata[1]. W TCS tracił 4 pkt. do Thomy[105]. W Innsbrucku sklasyfikowany został na miejscu piątym, w generalnej tabeli cyklu pozostał drugi, ze stratą 1,5 pkt. do nowego lidera, Weißfloga[106]. W Bischofshofen słabszą formę obu skoczków (Fin osiemnasty, półtora punktu przed dziewiętnastym Niemcem) wykorzystał dziesiąty w konkursie Laakkonen, który ostatecznie wyprzedził ich w klasyfikacji Turnieju o 2,5 pkt. i wygrał cały cykl. Nykänen i Weißflog byli drudzy z notą łączną 838,5 pkt.[107] Po tym konkursie trzykrotny mistrz olimpijski zajmował czwartą pozycję w PŚ[108]. Więcej punktów w tamtym sezonie nie zdobył i ostatecznio sklasyfikowano go na dziewiątej pozycji[109].

Na mistrzostwach świata w Lahti zajął trzecie na dużej i czwarte miejsce na normalnej skoczni. W pierwszym konkursie wylądował po dwakroć na 108 m i stracił do złotego medalisty, Jariego Puikkonena, 13,5 punktu[110]. Fińska drużyna, z Nykänenem w składzie, sięgnęła po złoto w konkursie drużynowym[111]. W drugim, skróconym do jednej serii, konkursie indywidualnym osiągnął 85,5 m, co sprawiło, że stracił 1,4 pkt. do trzeciego miejsca[112].

W 1989 został przez dziennikarzy wybrany najlepszym fińskim sportowcem lat 80. Otrzymał 65% głosów[113].

1989/1990[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze konkursy nowej edycji Pucharu Świata, które miały miejsce w Thunder Bay, zakończyły się dla fińskiego skoczka 10. i 18. pozycją w stawce (w tych drugich zawodach sklasyfikowano go ex aequo z Japończykiem Noriakim Kasaiem)[114]. W Lake Placid stanął na drugim stopniu podium (było to jego ostatnie podium w karierze), przegrywając z Ernstem Vettorim, którego pokonał blisko dziewięć lat wcześniej na światowym czempionacie juniorów, osiągając swój pierwszy w karierze międzynarodowy sukces. Dzień później był ósmy[115].

W pierwszym konkursie TCS uplasował się na siódmej lokacie w stawce, w drugim zajął miejsce czwarte, pół punktu za trzecim Františkiem Ježem[116]. W całym Turnieju przesunął się na szóstą pozycję. Na skoczniach austriackich wypadł znacznie słabiej, notując 33. miejsce w Innsbrucku oraz 40. w Bischofshofen. Turniej ukończył na miejscu piętnastym[117]. Wystąpił jeszcze w pucharowych zawodach w Czechosłowacji, jednak 23. pozycja w Harrachovie i 24. w Libercu zniechęciły go do kolejnych startów w PŚ. Wobec braków w treningu domagał się zmiany trenera. O słabe wyniki obwiniał wszystkich ze swego otoczenia[5]. W końcowym rankingu uplasował się na 19. miejscu z dorobkiem 55 punktów[118].

Pojawił się za to na mistrzostwach świata w lotach w Vikersundzie. Po skokach na 171 m i 160 m, odebrał srebrny medal, ustępując Dieterowi Thomie o 6,9 pkt[119].

1990/1991[edytuj | edytuj kod]

Nykänen wystąpił jeszcze w czterech pierwszych konkursach PŚ w grudniu 1990. Punktów nie zdołał zdobyć w żadnym z nich, najbliżej tego będąc w drugich zawodach w Thunder Bay, gdzie zajął 16. pozycję[120]. Następnie, zamiast na Turniej Czterech Skoczni, poleciał na Wyspy Kanaryjskie, gdzie urządzał alkoholowe libacje[9]. W związku z niezdobyciem żadnych punktów PŚ, nie został ujęty w końcowej klasyfikacji Pucharu.

Pomimo słabej formy, otrzymał powołanie na mistrzostwa świata w Predazzo, gdzie na skoczni dużej znalazł się na 50. miejscu na 62 startujących[121]. Reprezentacja Finlandii tytuł wicemistrzowski w konkursie drużynowym zdobyła już bez niego[122].

Po mistrzostwach 27-letni sportowiec ogłosił, że kończy ze skokami. Oficjalnym powodem zakończenia kariery były problemy z plecami. Narośl na jego kręgosłupie została później zoperowana, ale nie miał już entuzjazmu do trenowania[1].

Miejsca w klasyfikacji poszczególnych turniejów[edytuj | edytuj kod]

Turniej 1994 1991 1990 1989 1988 1987 1986 1985 1984 1983 1982 1981
Puchar Świata - - 19 9 1 6 1 1 2 1 4 26
Puchar Świata w lotach - - X - X - 2 - 1 1 2 -
Turniej Czterech Skoczni - - 15 2 1 65 - 2 3 1 11 -
Turniej Szwajcarski X X - X 1 X ? ? X - - -
Puchar Europy - - - - ? - - 24 - ? - -
Puchar Kontynentalny - X X X X X X X X X X X

Po zakończeniu kariery sportowej[edytuj | edytuj kod]

Ostatni skok oddał w Kajaani latem 1992. W grudniu tego samego roku udał się do Sapporo, gdzie podjął się szkolenia miejscowych skoczków. Po trzech tygodniach zrezygnował. Do narciarstwa starał się powrócić w marcu 1994, jednak po kilku nieudanych startach w Pucharze Kontynentalnym (61. miejsce w Kuusamo i 53. w Rovaniemi) odpuścił[123].

W 1996 został wybrany radnym miasta Uurainen z listy populistycznej i antyeuropejskiej partii Prawdziwych Finów[9]. Dostał 525 głosów[124]. Był też jej kandydatem w wyborach do parlamentu w 1995, ale nie dostał się[9]. W radzie zasiadał do 1998.

W 1999 został przez kibiców wybrany drugim najlepszym fińskim sportowcem dwudziestego stulecia. Dostał 19,2% głosów, zwycięzcą z 35,5% głosów został biegacz Paavo Nurmi; trzeci był Lasse Virén[125]. Z kolei w 1996, 2003 i 2005 w radiowym głosowaniu fińskich celebrytów otrzymał tytuł Turha julkkis (Bezużytecznej gwiazdy)[126].

13 stycznia 2006 do fińskich kin wszedł film biograficzny poświęcony życiu Nykänena pt. Matti. W główną rolę wcielił się fiński aktor Jasper Pääkkönen[127]. Na potrzeby filmu powstała też piosenka Lennä Nykäsen Matti, do której muzykę skomponował Heikki Salo, słowa napisali Mato Valtonen i Sakke Järvenpää, a wykonał Timo Kotipelto[128].

Myślę o powrocie do skakania, mamy w Lahti zawody weteranów, chcemy zebrać dawnych skoczków, ale na skoczni pokażę się najwcześniej w przyszłym roku. Każdej nocy marzę o skakaniu i we śnie biję rekordy. Kiedy jestem za sceną na swoich koncertach, łapię się na tym, że trenuję telemarki. O pewnych rzeczach nie da się zapomnieć.

— Matti Nykänen (2007), [129]
Skocznia Laajavuori w Jyväskyli nosząca imię Mattiego Nykänena

Imieniem Nykänena nazwana została skocznia Laajavuori o HS108 w Jyväskyli[130].

W lutym 2008 wziął udział w organizowanych na skoczniach w Taivalkoski mistrzostwach świata weteranów w skokach narciarskich. Na obiekcie K-50 zajął piąte miejsce[131], a na K-38 okazał się najlepszy. Osiągnął wówczas odległości 37,5 m i 37 m, co dało mu przewagę 13,2 pkt. nad drugim w tabeli Norwegiem Janem Ingem Skjervenem[132]. Do rywalizacji weteranów o tytuł mistrza świata powrócił w styczniu 2010 w Žiri. Tym razem uplasował się na piątej pozycji na skoczni K-40[133] oraz na trzeciej na K-26 (miał skoki na 22,5 m i 24 m)[134]. Po raz ostatni w tej rywalizacji uczetniczył w marcu 2011: w Harrachovie ponownie najpierw był 5. (skocznia K-70)[135], a następnie wygrał (skocznia K-40) ze skokami na 36 m i 34,5 m, osiągając przewagę 16,4 pkt. nad wicemistrzem, Rosjaninem Władimirem Saiczikiem[136].

W listopadzie 2009 premierę miał jego ośmioodcinkowy internetowy program telewizyjny o gotowaniu Mattihan se sopan keitti (na kanale Sub TV), były skoczek wydał też potem książkę kucharską[9]. W 2011 otrzymał nagrodę biznesową od międzynarodowej grupy ekspertów[137].

11 marca 2013 podczas kwalifikacji do konkursu Pucharu Świata w Kuopio dał sygnał startu austriackiemu skoczkowi Gregorowi Schlierenzauerowi, który wcześniej pobił jego rekord w liczbie zwycięstw w konkursach PŚ[138]. Również w marcu został trenerem skoczka Harriego Olliego[139]. Na corocznej Fińskiej Gali Sportu otrzymał nagrodę za całokształ kariery sportowej.

Kariera muzyczna[edytuj | edytuj kod]

Matti Nykänen podczas występu artystycznego w Kirkkonummi, 19 czerwca 2010

W 1991 grupa biznesmenów zaproponowała Nykänenowi zostanie piosenkarzem. Jego pierwszy album Yllätysten yö (Noc niespodzianek) został wydany w 1992 i rozszedł się w liczbie 25 000 egzemplarzy[140]. Został tym samym drugim fińskim mistrzem olimpijskim, którego album uzyskał status złotej płyty (pierwszym był Tapio Rautavaara). Kolejny album (Samurai) wydany w 1993 nie odniósł takiego sukcesu, głównie z powodu nadużywania przez artystę alkoholu oraz jego problemów małżeńskich[141]. W 2002 roku wydał singiel pod tytułem Elämä on laiffii (Życie jest cool) oraz wypuścił na rynek własną markę cydru, którego sloganem reklamowym był tytuł piosenki[141].

W 2006 wydał swój trzeci studyjny album Ehkä otin, ehkä en (Może wziąłem, może nie). Przez większość swej kariery muzycznej Nykänen pracował z profesjonalnym muzykiem Jussim Niemim[142]. Jeździł po kraju, dając 2-3 koncerty w tygodniu z zespołem Samurai, prowadzonym przez Niemiego. Niektóre wypowiedzi Nykänena, a także fragmenty jego piosenek weszły do fińskiego języka potocznego[142].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • Yllätysten yö (1992)
  • Samurai (1993)
  • Ehkä otin, ehkä en (2006)

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1986 roku ożenił się z fotomodelką[89] Tiiną Hassinen. Wkrótce urodziło im się dziecko – syn Sami. Po dwóch latach małżeństwa rozwiedli się. W 1989 narciarz poślubił Pię Hynninen, z którą był związany do 1991. Z tego związku mają córkę Eveliinę.

W 1996 ożenił się po raz trzeci, tym razem z Sari Paanalą. Podczas ślubu przyjął nazwisko żony. Od tej pory nazywał się Matti Paanala. Ich związek trwał do 1998. Były skoczek powrócił wówczas do swojego dawnego nazwiska. Od 2001 do 2003 i ponownie od 2004 do 2010 był żonaty z Mervi Tapolą[1], córką fińskiego potentata w produkcji parówek[9]. Ich relacje były częstym tematem poruszanym przez brukowce. Borykał się z kłopotami finansowymi, z których chcąc wybrnąć sprzedał wszystkie zdobyte medale[143], które odkupiło od niego Muzeum Sportu w Helsinkach. Jeszcze pod koniec lat 90. dorabiał jako kelner, śpiewak w barze karaoke, striptizer[9]. W lutym 2003 został skazany na cztery miesiące więzienia w zawieszeniu po próbie zaatakowania nożem swojej czwartej żony. Kilka miesięcy później napisał swoją autobiografię, zatytułowaną Greetings from hell (Pozdrowienia z piekła)[89].

27 października 2004 otrzymał kolejny wyrok – 26 miesięcy więzienia – po tym, jak podczas sprzeczki w domu letniskowym swojej żony zranił nożem 59-letniego mężczyznę. Prokuratura oskarżała Nykänena o próbę popełnienia morderstwa, jednak sąd, biorąc pod uwagę fakt, iż były skoczek był w momencie popełnienia przestępstwa pod wpływem alkoholu i nie w pełni świadom swoich czynów, skazał go jedynie za ciężkie uszkodzenie ciała[143]. W tym samym roku dostał zawału serca[89]. Z więzienia został zwolniony we wrześniu 2005. Przebywając na zwolnieniu warunkowym został ponownie aresztowany za zaatakowanie żony. 16 marca 2006 został skazany na karę czterech miesięcy pozbawienia wolności. Wkrótce po zwolnieniu zranił nożem klienta pizzerii w Korpilahti. Został skazany na dwa lata pozbawienia wolności, jednakże karę zmniejszono do 60 dni oraz 57 godzin pracy społecznej[144].

26 grudnia 2009 został aresztowany za próbę zamordowania swojej żony paskiem od szlafroka. Trafiła ona do szpitala z ranami na rękach i czole. Wcześniej zadzwoniła na policję z domu swoich sąsiadów, gdzie schroniła się przed atakującym ją mężem[145]. Za to przestępstwo 24 sierpnia 2010 został skazany na 16 miesięcy więzienia[146]. Musiał także zapłacić żonie 5 000 euro odszkodowania oraz pokryć koszty procesu w wysokości 3 000 euro[147]. Badania wykazały, że cierpi na zespół nadpobudliwości psychoruchowej, która powoduje agresję i zaburzenia neurologiczne. W sierpniu 2010 Mervi Tapola wniosła piętnasty pozew o rozwód, który ostatecznie zakończył ich związek.

Po wyjściu z więzienia zaręczył się z celebrytką Susanną Ruotsalainen. W 2012 wystąpił w dziesięcioodcinkowym programie o swoim codziennym życiu. Reality show biło rekordy popularności[9]. Po rozstaniu z Ruotsalainen, w październiku 2013 zaręczył się z pochodzącą z Joutseno Pią Talonpoiką[148]. W lipcu 2014 pobrali się[149]. Nykänen obecnie mieszka w Ylöjärvi.

Książki o Nykänenie[edytuj | edytuj kod]

  • Kari Kyheröinen i Hannu Miettinen: Takalaudasta täysillä: Matti Nykäsen tie maailmanhuipulle (1984)[150]
  • Antti Arve: Matti Nykänen Maailman paras (1988)[150]
  • Antero Kujala: Voittohyppy (1999)[150]
  • Egon Theiner: Grüsse aus der Hölle (2004)[150] (angielski przekład jako Greetings from Hell wydano w styczniu 2006)
  • Kai Merilä: Matin ja minun rankka reissu (2005)[150]
  • Juha-Veli Jokinen: Elämä on laiffii (2006)[150]
  • Matti Nykänen, Päivi Ainasoja i Manu Syrjänen: Mattihan se sopan keitti (2007)[150]
  • Juha-Veli Jokinen: Missä me ollaan ja oonko mäkin siellä (2007)[150]
  • Juha-Veli Jokinen: Myötä- ja vastamäessä (2010)[150]

Igrzyska olimpijskie Olympic rings with white rims.svg[edytuj | edytuj kod]

  • Indywidualnie
1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo srebrny medal (K-90), złoty medal (K-112)
1988 Kanada Calgary złoty medal (K-89), złoty medal (K-114)
  • Drużynowo
1988 Kanada Calgary złoty medal (K-114)

Starty M. Nykänena na igrzyskach olimpijskich – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
2.Silver medal.svg 12 lutego 1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo Igman K90 K-90 indywid. 91,0 m 84,0 m 214,0 pkt 1,2 pkt Jens Weißflog
1.Gold medal.svg 18 lutego 1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo Igman K112 K-112 indywid. 116,0 m 111,0 m 231,2 pkt - -
1.Gold medal.svg 14 lutego 1988 Kanada Calgary Skocznia Olimpijska HS95 K-89 indywid. 89,5 m 89,5 m 229,1 pkt - -
1.Gold medal.svg 23 lutego 1988 Kanada Calgary Skocznia Olimpijska HS122 K-114 indywid. 118,5 m 107,0 m 224,0 pkt - -
1.Gold medal.svg 24 lutego 1988 Kanada Calgary Skocznia Olimpijska HS122 K-114 druż.[b] 115,5 m 114,5 m 634,4 pkt (228,8 pkt) - -

Mistrzostwa świata[edytuj | edytuj kod]

  • Indywidualnie
1982 Norwegia Oslo 4. miejsce (K-85), złoty medal (K-105)
1985 Austria Seefeld brązowy medal (K-90), 11. miejsce (K-109)
1987 Niemcy Oberstdorf 19. miejsce (K-115), srebrny medal (K-90)
1989 Finlandia Lahti brązowy medal (K-114), 4. miejsce (K-90)
1991 Włochy Predazzo 50. miejsce (K-115)
  • Drużynowo
1982 Norwegia Oslo brązowy medal (K-105)
1984 Szwajcaria Engelberg złoty medal (K-120)
1985 Austria Seefeld in Tirol złoty medal (K-109)
1987 Niemcy Oberstdorf złoty medal (K-115)
1989 Finlandia Lahti złoty medal (K-114)

Starty M. Nykänena na mistrzostwach świata – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
4. 21 lutego 1982 Norwegia Oslo Midtstubakken K-85 indywid. 82,0 m 82,5 m 244,4 pkt 4,9 pkt Armin Kogler
3.Bronze medal with cup.svg 26 lutego 1982 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 druż.[c] 92,5 m 101,5 m 670,8 pkt (224,6 pkt) 47,7 pkt Norwegia
1.Gold medal with cup.svg 28 lutego 1982 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 indywid. 108,5 m 102,5 m 257,9 pkt - -
1.Gold medal with cup.svg 26 lutego 1984 Szwajcaria Engelberg Gross-Titlis-Schanze K-120 druż.[d] 117,0 m 120,5 m 618,3 pkt (220,0 pkt) - -
3.Bronze medal with cup.svg 20 stycznia 1985 Austria Seefeld in Tirol Toni-Seelos-Olympiaschanze K-90 indywid. 108,0 m 108,0 m 221,7 pkt 2,5 pkt Per Bergerud
1.Gold medal with cup.svg 22 stycznia 1985 Austria Seefeld in Tirol Bergisel K-109 druż.[e] 104,0 m 107,0 m 583,0 pkt (213,7 pkt) - -
11. 26 stycznia 1985 Austria Seefeld in Tirol Bergisel K-109 indywid. 83,5 m 88,0 m 206,4 pkt 18,9 pkt Jens Weißflog
19. 15 lutego 1987 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 K-115 indywid. 101,0 m 112,0 m 191.2 pkt 24,8 pkt Andreas Felder
1.Gold medal with cup.svg 17 lutego 1987 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 K-115 druż.[f] 110,0 m 111,0 m 634,1 pkt (209,6 pkt) - -
2.Silver medal with cup.svg 20 lutego 1987 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-90 K-90 indywid. 88,0 m 87,0 m 216,5 pkt 7,9 pkt Jiří Parma
3.Bronze medal with cup.svg 20 lutego 1989 Finlandia Lahti Salpausselkä K-114 K-114 indywid. 105,0 m 108,5 m 205,0 pkt 13,5 pkt Jari Puikkonen
1.Gold medal with cup.svg 22 lutego 1989 Finlandia Lahti Salpausselkä K-114 K-114 druż.[g] 108,5 m 98,0 m 645,0 pkt (195,5 pkt) - -
4. 26 lutego 1989 Finlandia Lahti Salpausselkä K-90 K-90 indywid. 88,5 m - 107,1 pkt 7,2 pkt Jens Weißflog
50. 10 lutego 1991 Włochy Val di Fiemme Trampolino Dal Ben K115 K-115 indywid. 91,5 m 90,0 m 121,1 pkt 96,4 pkt Franci Petek

Mistrzostwa świata w lotach narciarskich[edytuj | edytuj kod]

1983 Czechosłowacja Harrachov brązowy medal
1985 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica złoty medal
1986 Austria Tauplitz brązowy medal
1988 Niemcy Oberstdorf brązowy medal
1990 Norwegia Vikersund srebrny medal

Starty M. Nykänena na mistrzostwach świata w lotach – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Skok 3 Skok 4 Nota Strata Zwycięzca
3.Bronze medal with cup.svg 17-18 marca 1983 Czechosłowacja Harrachov Čerťák K-180 indywid. 176,0 m 168,0 m 176,0 m 159,0 m 1043,5 pkt 7,5 pkt Klaus Ostwald
1.Gold medal with cup.svg 15-17 lutego 1985 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Velikanka K-185 indywid. 190,0 m 180,0 m 186,0 m - 580,5 pkt - -
3.Bronze medal with cup.svg 8-9 marca 1986 Austria Tauplitz Kulm K-185 indywid. 183,0 m 131,0 m 185,0 m 176,0 m 698,5 pkt 46,5 pkt Andreas Felder
3.Bronze medal with cup.svg 13 marca 1988 Niemcy Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze K-182 indywid. 168,0 m 180,0 m - - 355,5 pkt 8,5 pkt Ole Gunnar Fidjestøl
2.Silver medal with cup.svg 25 lutego 1990 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-175 indywid. 171,0 m 160,0 m - - 350,8 pkt 6,9 pkt Dieter Thoma

Mistrzostwa świata juniorów[edytuj | edytuj kod]

1981 Niemcy Schonach im Schwarzwald złoty medal

Starty M. Nykänena na mistrzostwach świata juniorów – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
1.Gold medal with cup.svg 15 lutego 1981 Niemcy Schonach im Schwarzwald Langenwaldschanze K-90 indywid. 92,0 m 89,0 m 264,7 pkt - -

Mistrzostwa świata weteranów[edytuj | edytuj kod]

2008 Finlandia Taivalkoski 5. miejsce (K-50), złoty medal (K-38)
2010 Niemcy Ruhpolding 5. miejsce (K-40), brązowy medal (K-26)
2011 Słowenia Žiri/Kranj 5. miejsce (K-70), złoty medal (K-40)

Starty M. Nykänena na mistrzostwach świata weteranów – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
5. 27 lutego 2008 Finlandia Taivalkoski K-50 indywid. 46,5 m 46,0 m 199,5 pkt 27,2 pkt Seppo Kinnunen
1.Gold medal with cup.svg 28 lutego 2008 Finlandia Taivalkoski K-38 indywid. 37,5 m 37,0 m 213,1 pkt - -
5. 28 stycznia 2010 Słowenia Žiri K-40 indywid. 34,0 m 35,0 m 215,9 pkt 11,4 pkt Fidel Terentiew
3.Bronze medal with cup.svg 29 stycznia 2010 Słowenia Žiri K-26 indywid. 22,5 m 24,0 m 198,3 pkt 18,0 pkt Toma Ferlan
5. 9 marca 2011 Czechy Harrachov K-70 indywid. 60,5 m 58,0 m 171,7 pkt 19,5 pkt Ole Andreas Skatvedt
1.Gold medal with cup.svg 10 marca 2011 Czechy Harrachov K-40 indywid. 36,0 m 34,5 m 188,6 pkt - -

Puchar Świata[edytuj | edytuj kod]

Kryształowa Kula, trofeum zdobyte przez Nykänena w 1988

Matti Nykänen który w sumie ma na swoim koncie 46 wygranych w Pucharze Świata, jest jednym z dwóch skoczków narciarskich w historii (obok Adama Małysza – 39 wygranych konkursów), który czterokrotnie zwyciężył w klasyfikacji generalnej PŚ.

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1980/1981 26.
1981/1982 4.
1982/1983 1.
1983/1984 2.
1984/1985 1.
1985/1986 1.
1986/1987 6.
1987/1988 1.
1988/1989 9.
1989/1990 19.
1990/1991 niesklasyfikowany

Zwycięstwa w konkursach Pucharu Świata[edytuj | edytuj kod]

Nykänen, mając na koncie 46 pucharowych zwycięstw, jest drugim zawodnikiem w historii pod względem liczby zwycięstw w konkursach Pucharu Świata, za Gregorem Schlierenzaurem (53 wygrane). Jako jedyny skoczek w dziejach wygrał w jednym mieście aż osiem zawodów PŚ (skocznie Salpausselkä w Lahti).

Nr Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Skok 1 Skok 2 Nota Przypisy
1. 30 grudnia 1981 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 109,0 m 104,5 m 241,4 pkt * TCS 1981/1982
2. 28 lutego 1982 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 108,5 m 102,5 m 257,9 pkt
3. 12 marca 1982 Austria Tauplitz Kulm K-165 166,0 m 146,0 m 385,5 pkt
4. 18 grudnia 1982 Włochy Cortina d'Ampezzo Italia K-92 87,0 m 120,7 pkt
5. 4 stycznia 1983 Austria Innsbruck Bergisel K-109 105,0 m 104,0 m 249,5 pkt * TCS 1982/1983
6. 15 stycznia 1983 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-120 K-114 124,5 m 146,5 pkt
7. 16 stycznia 1983 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-120 K-114 120,5 m 108,0 m 259,3 pkt
8. 23 stycznia 1983 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 117,0 m 125,5 m 272,0 pkt
9. 18 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 150,0 m 153,0 m 361,0 pkt
10. 19 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 152,0 m 150,0 m 369,0 pkt
11. 20 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 143,0 m 147,0 m 354,5 pkt
12. 27 lutego 1983 Szwecja Falun Lugnet K-112 111,5 m 104,0 m 241,9 pkt
13. 26 marca 1983 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Srednija Velikanka K-92 92,0 m 92,0 m 262,7 pkt
14. 18 lutego 1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo Igman K-112 K-112 116,0 m 111,0 m 231,2 pkt * ZIO 1984
15. 3 marca 1984 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 86,0 m 84,0 m 211,9 pkt
16. 4 marca 1984 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 119,5 m 109,5 m 228,7 pkt
17. 17 marca 1984 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze K-182 185,0 m 173,0 m 392,5 pkt
18. 18 marca 1984 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze K-182 170,0 m 178,0 m 391,0 pkt
19. 4 stycznia 1985 Austria Innsbruck Bergisel K-109 105,0 m 110,0 m 219,3 pkt * TCS 1984/1985
20. 9 lutego 1985 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 92,5 m 90,0 m 227,0 pkt
21. 1 marca 1985 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 85,5 m 84,0 m 212,6 pkt
22. 10 marca 1985 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 107,5 m 104,0 m 226,6 pkt
23. 23 marca 1985 Czechosłowacja Štrbské Pleso MS 1970 B K-88 85,0 m 88,5 m 221,0 pkt
24. 24 marca 1985 Czechosłowacja Štrbské Pleso MS 1970 A K-114 111,5 m 115,0 m 225,9 pkt
25. 11 stycznia 1986 Czechosłowacja Harrachov Čerťák K-120 122,0 m 116,0 m 224,2 pkt
26. 17 stycznia 1986 Niemiecka Republika Demokratyczna Klingenthal Aschbergschanze K-102 100,0 m 103,0 m 227,6 pkt
27. 25 stycznia 1986 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 88,0 m 94,0 m 226,7 pkt
28. 26 stycznia 1986 Japonia Sapporo Ōkurayama K-112 120,0 m 108,5 m 233,3 pkt
29. 1 marca 1986 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 86,5 m 89,0 m 225,7 pkt
30. 2 marca 1986 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 111,0 m 113,5 m 225,9 pkt
31. 22 marca 1986 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Srednija Velikanka K-90 92,0 m 91,5 m 227,7 pkt
32. 7 grudnia 1986 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 124,5 m 119,5 m 236,1 pkt
33. 1 marca 1987 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 90,0 m 85,5 m 221,7 pkt
34. 8 marca 1987 Szwecja Falun Lugnet K-112 115,0 m 103,0 m 216,6 pkt
35. 5 grudnia 1987 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89 95,5 m 94,5 m 250,2 pkt
36. 6 grudnia 1987 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 121,5 m 126,5 m 241,7 pkt
37. 19 grudnia 1987 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 91,5 m 113,4 pkt
38. 20 grudnia 1987 Japonia Sapporo Ōkurayama K-115 112,5 m 103,5 m 202,4 pkt
39. 1 stycznia 1988 Niemcy Zachodnie Garmisch-Partenkirchen Große Olympiaschanze K-107 103,5 m 101,5 m 212,4 pkt * TCS 1987/1988
40. 4 stycznia 1988 Austria Innsbruck Bergisel K-109 108,0 m 105,0 m 220,0 pkt * TCS 1987/1988
41. 6 stycznia 1988 Austria Bischofshofen Paul-Ausserleitner-Schanze K-111 112,5 m 110,0 m 229,7 pkt * TCS 1987/1988
42. 20 stycznia 1988 Szwajcaria Sankt Moritz Olympiaschanze K-94 88,5 m 94,0 m 216,7 pkt * TS 1988
43. 5 marca 1988 Finlandia Lahti Salpausselkä K-90 87,0 m 86,0 m 214,8 pkt
44. 6 marca 1988 Finlandia Lahti Salpausselkä K-114 111,0 m 103,0 m 208,4 pkt
45. 17 grudnia 1988 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 88,5 m 90,0 m 219,7 pkt
46. 1 stycznia 1989 Niemcy Zachodnie Garmisch-Partenkirchen Große Olympiaschanze K-107 109,0 m 102,0 m 220,5 pkt * TCS 1988/1989

Miejsca na podium[edytuj | edytuj kod]

Sezon PŚ 1. miejsce 2. miejsce 3. miejsce razem
1980/1981 - 1 - 1
1981/1982 3 2 - 5
1982/1983 10 2 1 13
1983/1984 5 6 - 11
1984/1985 6 4 - 10
1985/1986 7 3 4 14
1986/1987 3 1 - 4
1987/1988 10 2 - 12
1988/1989 2 - 3 5
1989/1990 - 1 - 1
1990/1991 - - - -
suma 46 22 8 76

Miejsca na podium w konkursach Pucharu Świata[edytuj | edytuj kod]

Matti Nykänen 76 razy stawał na podium zawodów Pucharu Świata (co klasyfikuje go na czwartym miejscu w tej kategorii, ex aequo z Thomasem Morgensternem; najwięcej podiów osiągnął Janne Ahonen – 108), z czego 46 na najwyższym jego stopniu. Oprócz tego 22 razy był drugi i 8-krotnie zajmował najniższy stopień podium. Najwięcej razy w pierwszej trójce konkursu był klasyfikowany podczas zawodów rozgrywanych w Lahti (jedenastokrotnie).

Nr Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Skok 1 Skok 2 Skok 3 Nota Lok. Strata Zwycięzca
1. 7 marca 1981 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 104,0 m 111,5 m - 251,1 pkt 2. 2,2 pkt Jari Puikkonen
2. 30 grudnia 1981 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 109,0 m 104,5 m - 241,4 pkt 1. - -
3. 28 lutego 1982 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 108,5 m 102,5 m - 257,9 pkt 1. - -
4. 7 marca 1982 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 80,5 m 83,5 m - 242,2 pkt 2. 2,3 pkt Ole Bremseth
5. 12 marca 1982 Austria Tauplitz Kulm K-165 166,0 m 146,0 m - 385,5 pkt 1. - -
6. 13 marca 1982 Austria Tauplitz Kulm K-165 155,0 m 165,0 m - 386,0 pkt 2. 9,0 pkt Hubert Neuper
7. 18 grudnia 1982 Włochy Cortina d'Ampezzo Italia K-92 87,0 m - - 120,7 pkt 1. - -
8. 30 grudnia 1982 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-110 113,0 m 114,0 m - 261,8 pkt 2. 3,1 pkt Horst Bulau
9. 4 stycznia 1983 Austria Innsbruck Bergisel K-109 105,0 m 104,0 m - 249,5 pkt 1. - -
10. 15 stycznia 1983 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-120 K-114 124,5 m - - 146,5 pkt 1. - -
11. 16 stycznia 1983 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-120 K-114 120,5 m 108,0 m - 259,3 pkt 1. - -
12. 23 stycznia 1983 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 117,0 m 125,5 m - 272,0 pkt 1. - -
13. 18 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 150,0 m 153,0 m - 361,0 pkt 1. - -
14. 19 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 152,0 m 150,0 m - 369,0 pkt 1. - -
15. 20 lutego 1983 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-150 143,0 m 147,0 m - 354,5 pkt 1. - -
16. 25 lutego 1983 Szwecja Falun Lugnet K-89 90,5 m 87,0 m - 254,1 pkt 2. 8,4 pkt Horst Bulau
17. 27 lutego 1983 Szwecja Falun Lugnet K-112 111,5 m 104,0 m - 241,9 pkt 1. - -
18. 6 marca 1983 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 117,5 m 101,0 m - 244,2 pkt 3. 13,5 pkt Horst Bulau
19. 26 marca 1983 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Srednija Velikanka K-92 92,0 m 92,0 m - 262,7 pkt 1. - -
20. 10 grudnia 1983 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89 91,5 m 87,0 m - 221,8 pkt 2. 17,3 pkt Horst Bulau
21. 12 grudnia 1983 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 118,5 m 119,0 m - 218,0 pkt 2. 4,0 pkt Vegard Opaas
22. 17 grudnia 1983 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-90 K-86 88,5 m 82,0 m - 216,6 pkt 2. 14,1 pkt Primož Ulaga
23. 4 stycznia 1984 Austria Innsbruck Bergisel K-106 96,0 m 102,5 m - 207,6 pkt 2. 16,5 pkt Jens Weißflog
24. 12 lutego 1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo Igman K-90 K-90 91,0 m 84,0 m - 214,0 pkt 2. 1,2 pkt Jens Weißflog
25. 18 lutego 1984 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Sarajewo Igman K-112 K-112 116,0 m 111,0 m - 231,2 pkt 1. - -
26. 3 marca 1984 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 86,0 m 84,0 m - 211,9 pkt 1. - -
27. 4 marca 1984 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 119,5 m 109,5 m - 228,7 pkt 1. - -
28. 9 marca 1984 Norwegia Lillehammer Lysgårdsbakken K-120 103,5 m 125,0 m - 200,9 pkt 2. 9,6 pkt Pavel Ploc
29. 17 marca 1984 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze K-182 185,0 m 173,0 m - 392,5 pkt 1. - -
30. 18 marca 1984 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze K-182 170,0 m 178,0 m - 391,0 pkt 1. - -
31. 30 grudnia 1984 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 114,5 m 115,0 m - 223,9 pkt 2. 11,5 pkt Ernst Vettori
32. 4 stycznia 1985 Austria Innsbruck Bergisel K-109 105,0 m 110,0 m - 219,3 pkt 1. - -
33. 9 lutego 1985 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 92,5 m 90,0 m - 227,0 pkt 1. - -
34. 10 lutego 1985 Japonia Sapporo Ōkurayama K-110 111,0 m 90,0 m - 189,9 pkt 2. 4,6 pkt Masahiro Akimoto
35. 13 lutego 1985 Szwajcaria Sankt Moritz Olympiaschanze K-94 90,0 m 94,0 m - 217,6 pkt 2. 7,4 pkt Ernst Vettori
36. 1 marca 1985 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 85,5 m 84,0 m - 212,6 pkt 1. - -
37. 3 marca 1985 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 120,5 m 109,0 m - 223.9 pkt 2. 19,4 pkt Andreas Felder
38. 10 marca 1985 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 107,5 m 104,0 m - 226,6 pkt 1. - -
39. 23 marca 1985 Czechosłowacja Štrbské Pleso MS 1970 B K-88 85,0 m 88,5 m - 221,0 pkt 1. - -
40. 24 marca 1985 Czechosłowacja Štrbské Pleso MS 1970 A K-114 111,5 m 115,0 m - 225,9 pkt 1. - -
41. 7 grudnia 1985 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89 94,5 m 88,5 m - 232,5 pkt 3. 5,2 pkt Primož Ulaga
42. 11 stycznia 1986 Czechosłowacja Harrachov Čerťák K-120 122,0 m 116,0 m - 224,2 pkt 1. - -
43. 17 stycznia 1986 Niemiecka Republika Demokratyczna Klingenthal Aschbergschanze K-102 100,0 m 103,0 m - 227,6 pkt 1. - -
44. 25 stycznia 1986 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 88,0 m 94,0 m - 226,7 pkt 1. - -
45. 26 stycznia 1986 Japonia Sapporo Ōkurayama K-112 120,0 m 108,5 m - 233,3 pkt 1. - -
46. 15 lutego 1986 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-155 152,0 m 143,0 m 150,0 m 357,0 pkt 2. 3,0 pkt Andreas Felder
47. 16 lutego 1986 Norwegia Vikersund Vikersundbakken K-155 145,0 m 154,0 m 154,0 m 353,5 pkt 3. 8,0 pkt Andreas Felder
48. 21 lutego 1986 Szwajcaria Gstaad Mattenschanze K-88 84,5 m 87,5 m - 218,6 pkt 3. 4,2 pkt Ernst Vettori
49. 23 lutego 1986 Szwajcaria Engelberg Gross-Titlis-Schanze K-120 120,5 m 108,0 m - 211,4 pkt 2. 4,3 pkt Andreas Felder
50. 1 marca 1986 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 86,5 m 89,0 m - 225,7 pkt 1. - -
51. 2 marca 1986 Finlandia Lahti Salpausselkä K-113 111,0 m 113,5 m - 225,9 pkt 1. - -
52. 16 marca 1986 Norwegia Oslo Holmenkollbakken K-105 103,0 m 106,0 m - 225,6 pkt 2. 1,9 pkt Ernst Vettori
53. 22 marca 1986 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Srednija Velikanka K-90 92,0 m 91,5 m - 227,7 pkt 1. - -
54. 23 marca 1986 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Planica Bloudkova Velikanka K-120 123,0 m 127,0 m - 234,9 pkt 3. 7,4 pkt Ernst Vettori
55. 6 grudnia 1986 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89,5 89,5 m 89,5 m - 229,5 pkt 2. 1,2 pkt Jens Weißflog
56. 7 grudnia 1986 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 124,5 m 119,5 m - 236,1 pkt 1. - -
57. 1 marca 1987 Finlandia Lahti Salpausselkä K-88 90,0 m 85,5 m - 221,7 pkt 1. - -
58. 8 marca 1987 Szwecja Falun Lugnet K-112 115,0 m 103,0 m - 216,6 pkt 1. - -
59. 5 grudnia 1987 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89 95,5 m 94,5 m - 250,2 pkt 1. - -
60. 6 grudnia 1987 Kanada Thunder Bay Big Thunder K-120 121,5 m 126,5 m - 241,7 pkt 1. - -
61. 19 grudnia 1987 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 91,5 m - - 113,4 pkt 1. - -
62. 20 grudnia 1987 Japonia Sapporo Ōkurayama K-115 112,5 m 103,5 m - 202,4 pkt 1. - -
63. 30 grudnia 1987 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 115,0 m 114,0 m - 225,6 pkt 2. 4,6 pkt Pavel Ploc
64. 1 stycznia 1988 Niemcy Zachodnie Garmisch-Partenkirchen Große Olympiaschanze K-107 103,5 m 101,5 m - 212,4 pkt 1. - -
65. 4 stycznia 1988 Austria Innsbruck Bergisel K-109 108,0 m 105,0 m - 220,0 pkt 1. - -
66. 6 stycznia 1988 Austria Bischofshofen Paul-Ausserleitner-Schanze K-111 112,5 m 110,0 m - 229,7 pkt 1. - -
67. 20 stycznia 1988 Szwajcaria Sankt Moritz Olympiaschanze K-94 88,5 m 94,0 m - 216,7 pkt 1. - -
68. 24 stycznia 1988 Szwajcaria Engelberg Gross-Titlis-Schanze K-120 112,5 m 118,0 m - 214,7 pkt 2. 0,3 pkt Jens Weißflog
69. 5 marca 1988 Finlandia Lahti Salpausselkä K-90 87,0 m 86,0 m - 214,8 pkt 1. - -
70. 6 marca 1988 Finlandia Lahti Salpausselkä K-114 111,0 m 103,0 m - 208,4 pkt 1. - -
71. 3 grudnia 1988 Kanada Thunder Bay Normal Thunder K-89 87,0 m 86,5 m - 216,6 pkt 3. 5,0 pkt Dieter Thoma
72. 17 grudnia 1988 Japonia Sapporo Miyanomori K-90 88,5 m 90,0 m - 219,7 pkt 1. - -
73. 18 grudnia 1988 Japonia Sapporo Ōkurayama K-115 110,0 m 108,0 m - 212,5 pkt 3. 9,5 pkt Jan Boklöv
74. 30 grudnia 1988 Niemcy Zachodnie Oberstdorf Schattenbergschanze K-115 108,5 m 109,5 m - 209,0 pkt 3. 10,5 pkt Dieter Thoma
75. 1 stycznia 1989 Niemcy Zachodnie Garmisch-Partenkirchen Große Olympiaschanze K-107 109,0 m 102,0 m - 220,5 pkt 1. - -
76. 9 grudnia 1989 Stany Zjednoczone Lake Placid MacKenzie Intervale K-120 K-114 114,0 m 109,5 m - 226,0 pkt 2. 8,0 pkt Ernst Vettori

Miejsca w poszczególnych konkursach Pucharu Świata[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1980/1981
Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Harrachov Liberec Sankt Moritz Gstaad Engelberg Ironwood Ironwood Sapporo Sapporo Thunder Bay Thunder Bay Chamonix Saint Nizier Lahti Lahti Falun Oslo Bærum Planica Planica punkty
- - - - 44 25 - - - - - - - - - - - 6 2 23 30 - - - 30
Sezon 1981/1982
Cortina d'Ampezzo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Sapporo Sapporo Thunder Bay Thunder Bay Sankt Moritz Engelberg Oslo Oslo Lahti Lahti Tauplitz Tauplitz Tauplitz Štrbské Pleso Štrbské Pleso Planica Planica punkty
- 1 5 32 37 - - - - - - 4 1 4 2 1 2 5 - - - - 138
Sezon 1982/1983
Cortina d'Ampezzo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Harrachov Harrachov Lake Placid Lake Placid Thunder Bay Thunder Bay Sankt Moritz Gstaad Engelberg Vikersund Vikersund Vikersund Falun Falun Lahti Lahti Baerum Oslo Planica Planica punkty
1 2 4 1 7 9 4 1 1 7 1 - - - 1 1 1 2 1 9 3 31 17 1 5 277
Sezon 1983/1984
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Cortina d'Ampezzo Harrachov Liberec Sapporo Sapporo Sarajewo Sarajewo Lahti Lahti Falun Lillehammer Oslo Oberstdorf Oberstdorf Planica Planica punkty
2 2 2 5 4 5 2 6 - - - - - 2 1 1 1 4 2 76 1 1 - - 217
Sezon 1984/1985
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Cortina d'Ampezzo Sapporo Sapporo Sankt Moritz Engelberg Harrachov Lahti Lahti Örnsköldsvik Falun Oslo Štrbské Pleso Štrbské Pleso punkty
6 4 5 5 2 8 1 6 - 1 2 2 - - 1 2 8 6 1 1 1 224
Sezon 1985/1986
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Chamonix Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Harrachov Liberec Klingenthal Oberwiesenthal Sapporo Sapporo Vikersund Vikersund Sankt Moritz Gstaad Engelberg Lahti Lahti Oslo Planica Planica punkty
3 4 7 19 - - - - - 1 11 1 21 1 1 2 3 12 3 2 1 1 2 1 3 250
Sezon 1986/1987
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Chamonix Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Štrbské Pleso Štrbské Pleso Oberwiesenthal Sapporo Sapporo Lahti Lahti Örnsköldsvik Falun Planica Planica Raelingen Oslo punkty
2 1 13 10 - 15 9 - - - - - - - 16 1 - 1 - - 4 7 133
Sezon 1987/1988
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Sapporo Sapporo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Gallio Sankt Moritz Gstaad Engelberg Lahti Lahti Meldal Oslo Planica Planica punkty
1 1 - - 1 1 2 1 1 1 - 1 5 2 1 1 - 17 4 18 282
Sezon 1988/1989
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Sapporo Sapporo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Liberec Harrachov Oberhof Oberhof Chamonix Oslo Örnsköldsvik Harrachov Planica Planica punkty
3 51 - - 1 3 3 1 5 18 - - - - - - - - - - 106
Sezon 1989/1990
Thunder Bay Thunder Bay Lake Placid Lake Placid Sapporo Sapporo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Harrachov Liberec Zakopane Sankt Moritz Gstaad Engelberg Predazzo Predazzo Lahti Lahti Örnsköldsvik Solleftea Raufoss Planica Planica punkty
10 18 2 8 - - 7 4 33 40 23 24 - - - - - - - - - - - - - 55
Sezon 1990/1991
Lake Placid Lake Placid Thunder Bay Thunder Bay Sapporo Sapporo Oberstdorf Garmisch-Partenkirchen Innsbruck Bischofshofen Oberhof Tauplitz Tauplitz Lahti Lahti Bollnäs Falun Trondheim Oslo Planica Planica Štrbské Pleso punkty
27 28 44 16 - - - - - - - - - - - - - - - - - - 0
Legenda
1 2 3 4-10 11-15 poniżej 15

 -  – zawodnik nie wystartował

Puchar Świata w lotach (nieoficjalnie)[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1981/1982 2.
1982/1983 1.
1983/1984 1.
1985/1986 2.

Turniej Czterech Skoczni[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1981/1982 11.
1982/1983 1.
1983/1984 3.
1984/1985 2.
1986/1987 65.
1987/1988 1.
1988/1989 2.
1989/1990 15.

Turniej Szwajcarski[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1985 ?
1986 ?
1988 1.

Puchar Europy[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1982/1983 ?
1984/1985 24.
1987/1988 ?

Zwycięstwa w konkursach Pucharu Europy[edytuj | edytuj kod]

Nr Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Skok 1 Skok 2 Nota
1. 2 kwietnia 1988 Finlandia Kuusamo Rukatunturi K-? 118,5 m 115,0 m 214,4 pkt

Miejsca na podium[edytuj | edytuj kod]

Sezon PŚ 1. miejsce 2. miejsce 3. miejsce razem
1982/1983 - 1 - 1
1984/1985 - 1 1 2
1987/1988 1 - - 1
suma 1 2 1 4

Miejsca na podium w konkursach Pucharu Europy[edytuj | edytuj kod]

Nr Dzień Rok Miejscowość Skocznia Punkt K Skok 1 Skok 2 Nota Lok. Strata Zwycięzca
1. 12 grudnia 1982 Norwegia Lillehammer Lysgårdsbakken K-? ? m ? m 265,5 pkt 2. 0,7 pkt Jari Puikkonen
2. 31 marca 1985 Finlandia Kuusamo Rukatunturi K-? ? m ? m 205,5 pkt 3. 4,8 pkt Franz Neuländtner
3. 3 kwietnia 1985 Norwegia Bardufoss Heggelia K-39 ? m ? m 218,3 pkt 2. 10,1 pkt Richard Schallert
4. 2 kwietnia 1988 Finlandia Kuusamo Rukatunturi K-? 118,5 m 115,0 m 214,4 pkt 1. - -

Miejsca w poszczególnych konkursach Pucharu Europy[edytuj | edytuj kod]

sezon 1982/1983
Raufoss Lillehammer Sankt Moritz Planica Villach Tarvisio Schwarzach Willingen Willingen La Molina Travnik Chamonix Saint-Nizier Schönwald Titisee-Neustadt Sprova Stjoerdal Meldal Seefeld Štrbské Pleso Kuusamo Štrbské Pleso Kuusamo Feldberg punkty
9 2 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 27
sezon 1984/1985
Passo Rolle Sankt Moritz Sankt Aegyd Willingen Planica Liberec Tarvisio Villach Harrachov Chamonix Le Brassus Wörgl Sarajewo Travnik Schönwald Sprova Stjoerdal Rovaniemi Kuusamo Bardufoss Passo Rolle punkty
- - - - - - - - - - - - - - - - - - 3 2 - 35
sezon 1987/1988
Sankt Moritz Planica Planica Planica Le Brassus Willingen Willingen Sankt Aegyd Borowec Autrans Ruhpolding Reit im Winkl Sarajewo Travnik Schönwald Titisee-Neustadt Falun Štrbské Pleso Štrbské Pleso Sprova Feldberg Kuusamo Feldberg Predazzo punkty
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1 - - 25
Legenda
1 2 3 4-10 11-15 poniżej 15

 -  – zawodnik nie wystartował lub brak danych

Puchar Kontynentalny[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Sezon Miejsce
1993/1994 niesklasyfikowany

Miejsca w poszczególnych konkursach Pucharu Kontynentalnego[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1993/1994
Lillehammer Lillehammer Oberwiesenthal Lauscha Woergl St Moritz St Aegyd Gallio Sapporo Sapporo Ironwood Ironwood Willingen Willingen Ruhpolding Saalfelden Planica Iron Mountain Iron Mountain Ishpeming Ishpeming Schönwald Neustadt Kuopio Calgary Calgary Zao Zao Zakopane Zakopane Szczyrbskie Jezioro Szczyrbskie Jezioro Sprova Sprova Kuusamo Rovaniemi punkty
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 61 53 0
Legenda
1 2 3 4-10 11-30 poniżej 30

 -  – zawodnik nie wystartował

Mistrzostwa Finlandii[edytuj | edytuj kod]

Matti Nykänen zdobył łącznie (indywidualnie i drużynowo) 22 medale podczas zawodów o mistrzostwo kraju. Na liczbę tę składa się 13 złotych, 2 srebrne oraz 7 brązowych krążków. Indywidualnie mistrzem był dziewięciokrotnie: cztery razy na skoczni normalnej (1983, 1987, 1988, 1989) oraz pięć razy na skoczni dużej (1981, 1982, 1983, 1987, 1988)[89].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Klasyfikacja nieoficjalna, ponieważ Puchar Świata w lotach narciarskich nie był przyznawany od sezonu 1979/1980 do sezonu 1989/1990.
  2. Skład zespołu: Ari-Pekka Nikkola, Matti Nykänen, Tuomo Ylipulli i Jari Puikkonen.
  3. Skład zespołu: Keijo Korhonen, Jari Puikkonen, Pentti Kokkonen i Matti Nykänen.
  4. Skład zespołu: Markku Pusenius, Pentti Kokkonen, Jari Puikkonen i Matti Nykänen.
  5. Skład zespołu: Tuomo Ylipulli, Pentti Kokkonen, Matti Nykänen i Jari Puikkonen.
  6. Skład zespołu: Matti Nykänen, Ari-Pekka Nikkola, Tuomo Ylipulli i Pekka Suorsa.
  7. Skład zespołu: Ari-Pekka Nikkola, Jari Puikkonen, Matti Nykänen i Risto Laakkonen.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Skoki Narciarskie – Matti Nykänen (Finlandia) (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2012-02-13].
  2. 2,0 2,1 Voittohyppy. Helsinki: Ajatus, 1999, s. 232. ISBN 951-9440-92-5.
  3. Matti Nykaenen powraca na skocznię!. Skijumping.pl. [dostęp 2013-12-16].
  4. Tuija Hankkila: Maailman paras mäkihyppääjä. yle.fi. [dostęp 2013-12-16].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Wojciech Szatkowski: 40-te urodziny Mattiego Nykaenena. skijumping.pl. [dostęp 2014-01-22].
  6. Adam dogonił Nykaenena. sport.interia.pl. [dostęp 2013-12-16].
  7. 7,0 7,1 Barbara Toczek: Matti Nykänen – długi skok w przepaść. nicesport.pl. [dostęp 2014-01-23].
  8. Łukasz Jachimiak: Turniej Czterech Skoczni. Ammann drugi po Bogu?. sport.pl. [dostęp 2014-01-22].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,9 Paweł Wilkowicz: Matti Nykaenen: żyje się tylko kilka razy. rp.pl. [dostęp 2013-12-16].
  10. 1981 Nordic Junior World Championships. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  11. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1980/81 po: 1981-03-22 Planica. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-06].
  12. 81/82 FIS WORLD CUP SKI-JUMPING 2nd World Cup Competition - 4 Hills Tournament Oberstdorf (BRD). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  13. 81/82 FIS WORLD CUP SKI-JUMPING 3nd World Cup Competition - 4 Hills Tournament Garmisch-Partenkirchen (BRD). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  14. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1982, Garmisch-Partenkirchen K-102. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  15. Turniej Czterech Skoczni 1981/1982. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  16. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1981/82 po: 1982-01-06 Bischofshofen. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-06].
  17. 1982 Mistrzostwa Świata Individual. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  18. 1982 Mistrzostwa Świata Team. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  19. 1982 Mistrzostwa Świata Individual. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  20. 81/82 FIS WORLD CUP SKI-JUMPING 15th World Cup Competition Lahti (FIN). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-06].
  21. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1981/82 po: 1982-03-28 Planica. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-06].
  22. 18.12.1982 - Cortina d'Ampezzo (Włochy) K-92. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  23. 30.12.1982 - Oberstdorf (RFN) K-110. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  24. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1983, Garmisch-Partenkirchen K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  25. Klasyfikacja po konkursie: 04.01.1983, Innsbruck K-104. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  26. Turniej Czterech Skoczni 1982/1983. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  27. 15.01.1983 - Lake Placid (USA) K-114. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  28. 16.01.1983 - Lake Placid (USA) K-114. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  29. 23.01.1983 - Thunder Bay (Kanada) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  30. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1982/83 po: 1983-01-23 Thunder Bay. berkutschi.pl. [dostęp 2014-01-23].
  31. Tadeusz Mieczyński: PŚ w Planicy: Małysz nokautuje i zdobywa czwartą Kryształową Kulę!. Skijumping.pl. [dostęp 2014-01-06].
  32. 25.02.1983 - Falun (Szwecja) K-89. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  33. 27.02.1983 - Falun (Szwecja) K-112. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-06].
  34. Enzyklopädie des Skispringens. Kassel: AGON Sportverlag, 2004, s. 367. ISBN 3-89784-099-5.
  35. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1982/83 po: 1983-03-27 Planica. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-23].
  36. Klasyfikacja po konkursie: 17.12.1983, Lake Placid K-86. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  37. 30.12.1983 - Oberstdorf (RFN) K-115. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  38. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1984, Garmisch-Partenkirchen K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  39. Klasyfikacja po konkursie: 04.01.1984, Innsbruck K-106. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  40. Klasyfikacja po konkursie: 22.01.1984, Sapporo K-110. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  41. 41,0 41,1 41,2 Adam Bucholz: O dwóch takich... – Sarajewo 1984. Skijumping.pl. [dostęp 2014-01-14].
  42. Malo Polje. skisprungschanzen.com. [dostęp 2014-01-14].
  43. 03.03.1984 - Lahti (Finlandia) K-88. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  44. 09.03.1984 - Lillehammer (Norwegia) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  45. 11.03.1984 - Oslo (Norwegia) K-105. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  46. 17.03.1984 - Oberstdorf (RFN) K-182. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  47. 18.03.1984 - Oberstdorf (RFN) K-182. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  48. Klasyfikacja po konkursie: 18.03.1984, Oberstdorf K-182. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  49. Zasady Pucharu Świata. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  50. Puchar Świata 1983/1984. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-18].
  51. 09.12.1984 - Thunder Bay (Kanada) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  52. 30.12.1984 - Oberstdorf (RFN) K-115. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  53. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1985, Garmisch-Partenkirchen K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  54. Klasyfikacja po konkursie: 04.01.1985, Innsbruck K-109. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  55. Turniej Czterech Skoczni 1984/1985. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  56. Klasyfikacja po konkursie: 06.01.1985, Bischofshofen K-111. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  57. 1985 Mistrzostwa Świata w narciarstwie klasycznym. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-20].
  58. 1985 Mistrzostwa Świata w narciarstwie klasycznym. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-20].
  59. 1985 Mistrzostwa Świata w narciarstwie klasycznym. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-20].
  60. 09.02.1985 - Sapporo (Japonia) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-19].
  61. 13.02.1985 - St.Moritz (Szwajcaria) K-94. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  62. 02.03.1985 - Lahti (Finlandia) K-88. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  63. Klasyfikacja po konkursie: 08.03.1985, Falun K-112. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  64. 23.03.1985 - Strbske Pleso (Czechosłowacja) K-88. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  65. Puchar Świata 1984/1985. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  66. 16.03.1985 - Planica (Jugosławia) K-185. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  67. ETAPE SLOVENSKEGA IN PLANIŠKEGA REKORDA V SMUČARSKIH SKOKIH/POLETIH (słoweń.). osc-planica.si. [dostęp 2011-12-04].
  68. Planica 1934-2011: All international competitions, all podium winners and competitors with the longest ski jumps and flights (ang.). osc-planica.si. [dostęp 2011-12-04].
  69. Dziennik Telewizyjny, 8 marca 1988
  70. Piotr Fijas: wspaniały skoczek i wieczny asystent (pol.). skijumping.pl. [dostęp 2011-06-18].
  71. Vuoden urheilija (fiń.). suomenurheilugaala.fi. [dostęp 2014-01-22].
  72. 07.12.1985 - Thunder Bay (Kanada) K-89. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  73. 14.12.1985 - Lake Placid (USA) K-114. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  74. Marta Wąsowska i Karolina Osenka: Matti Nykaenen zwolniony z więzienia. skijumping.pl. [dostęp 2014-01-22].
  75. 11.01.1986 - Harrachov (Czechosłowacja) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  76. 18.01.1986 - Klingenthal (NRD) K-102. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  77. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1985/86 po: 1986-01-26 Sapporo. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-23].
  78. 02.03.1986 - Lahti (Finlandia) K-113. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  79. 08.03.1986 - Bad Mitterndorf (Austria) K-185. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  80. 22.03.1986 - Planica (Jugosławia) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-20].
  81. 07.12.1986 - Thunder Bay (Kanada) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  82. 01.01.1987 - Garmisch-Partenkirchen (RFN) K-115. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  83. Turniej Czterech Skoczni 1986/1987. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  84. 15.02.1987 - Oberstdorf (RFN) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  85. 20.02.1987 - Oberstdorf (RFN) K-70. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  86. Klasyfikacja po konkursie: 25.01.1987, Sapporo K-115. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  87. 01.03.1987 - Lahti (Finlandia) K-88. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  88. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1986/87 po: 1987-03-22 Oslo. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-23].
  89. 89,0 89,1 89,2 89,3 89,4 Tomasz Kalemba: Gwiazda XV ZIO w Calgary - Matti Nykaenen. eurosport.onet.pl. [dostęp 2014-01-22].
  90. 05.12.1987 - Thunder Bay (Kanada) K-89. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-21].
  91. 06.12.1987 - Thunder Bay (Kanada) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  92. 19.12.1987 - Sapporo (Japonia) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  93. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1988, Garmisch-Partenkirchen K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  94. Turniej Czterech Skoczni 1987/1988. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  95. Klasyfikacja po konkursie: 06.01.1988, Bischofshofen K-111. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  96. Wyniki konkursów skoków (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2014-01-22].
  97. 97,0 97,1 97,2 97,3 Adam Bucholz: Teatr jednego aktora? – Calgary 1988. Skijumping.pl. [dostęp 2014-01-15].
  98. 1988 FIS Mistrzostwa w lotach narciarskich w Oberstdorfie (Niemcy Zachodnie) (jap.). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-22].
  99. 20.03.1988 - Oslo (Norwegia) K-105. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  100. Puchar Świata 1987/1988. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  101. Troje Polaków zdobywało Kryształową Kulę; przeżyjmy to jeszcze raz. tvp.info. [dostęp 2014-03-22].
  102. 03.12.1988 - Thunder Bay (Kanada) K-89. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  103. 17.12.1988 - Sapporo (Japonia) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  104. 30.12.1988 - Oberstdorf (RFN) K-115. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  105. Klasyfikacja po konkursie: 01.01.1989, Garmisch-Partenkirchen K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  106. Klasyfikacja po konkursie: 04.01.1989, Innsbruck K-109. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  107. Turniej Czterech Skoczni 1988/1989. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  108. Klasyfikacje: Puchar Świata Sezon: 1988/89 po: 1989-01-06 Bischofshofen. berkutschi.com. [dostęp 2014-01-22].
  109. Puchar Świata 1988/1989. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  110. 1989 Nordyckie Mistrzostwa Świata w Lahti (Finlandia). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-22].
  111. 1989 Nordic World Championships. skijump-db.net. [dostęp 2014-01-22].
  112. 1989 Nordyckie Mistrzostwa Świata w Lahti (Finlandia). skijump-db.net. [dostęp 2014-01-22].
  113. Markku Siukonen/Matti Ahola. Urheilutieto 1990. , s. 32, 1990. Gummerus. 
  114. 04.12.1989 - Thunder Bay (Kanada) K-90. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  115. 10.12.1989 - Lake Placid (USA) K-86. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  116. 01.01.1990 - Garmisch-Partenkirchen (RFN) K-107. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  117. Turniej Czterech Skoczni 1989/1990. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  118. Puchar Świata 1989/1990. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  119. Mistrzostwa Świata w lotach 1990. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  120. 09.12.1990 - Thunder Bay (Kanada) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  121. Mistrzostwa Świata 1991. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  122. 08.02.1991 - Predazzo (Włochy) K-120. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  123. Matti Nykaenen. legendysportu.pl. [dostęp 2014-01-22].
  124. Perussuomalaisten vahva kunta (fiń.). ksml.fi. [dostęp 2014-01-23].
  125. Nurmi vuosisadan suomalainen urheilija (fiń.). yle.fi. [dostęp 2014-01-22].
  126. TURHAT JULKKIKSET RY (fiń.). turhatjulkkikset.com. [dostęp 2014-01-23].
  127. Matti(2006). filmweb.pl. [dostęp 2014-01-22].
  128. Matti (2006) Soundtracks (ang.). imdb.com. [dostęp 2014-01-24].
  129. Paweł Guzik: Matti Nykaenen: "Małysz to fantastyczny zawodnik". skijumping.pl. [dostęp 2014-01-22].
  130. Jyväskylä Laajavuori. skisprungschanzen.com. [dostęp 2014-01-22].
  131. XIX International Masters Championships in Ski Jumping and Nordic Combined. skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  132. XIX International Masters Championships in Ski Jumping and Nordic Combined. skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  133. Class 4, Ages 45-49 (born 1960-1964). skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  134. Class 4, Ages 45-49 (born 1960-1964). skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  135. Class 4, Ages 45-49 (born 1961-1965). skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  136. Class 4, Ages 45-49 (born 1961-1965). skijumpeast.com. [dostęp 2014-01-23].
  137. Juha Matti Kanerva. Matti on paras. „Ilta-Sanomat”, s. 41, 2011. 
  138. Maciej Mikołajczyk: Nykaenen wystartował lidera PŚ! (wideo). sportowefakty.pl. [dostęp 2014-01-22].
  139. Paweł Stawowczyk: Nykaenen trenerem Harriego Olli. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-01-22].
  140. Kaikkien aikojen myydyimmät kotimaiset albumit (fiń.). ifpi.fi. [dostęp 2014-01-23].
  141. 141,0 141,1 OLUT- JA SIIDERIVIIKOT (fiń.). city.fi. [dostęp 2014-01-23].
  142. 142,0 142,1 Kari Tegelberg: Matti Nykänen Enonkosken Rantsussa (fiń.). aluelehtisaimaa.fi. [dostęp 2014-01-23].
  143. 143,0 143,1 Marta Wąsowska i Karolina Osenka: Matti Nykaenen zwolniony z więzienia. skijumping.pl. [dostęp 2014-01-22].
  144. Matti Nykäsen vangitsemisesta päätetään tänään (fiń.). satakunnankansa.fi. [dostęp 2014-01-22].
  145. Magdalena Wojas: Matti Nykaenen po raz kolejny w więzieniu. skijumping.pl. [dostęp 2014-01-22].
  146. Matti Nykanen skazany na 16 miesięcy więzienia. sports.pl, 2010-08-24. [dostęp 2010-08-24].
  147. Matti Nykäselle yli vuosi vankeutta (fiń.). yle.fi, 2010-08-24. [dostęp 2013-01-22].
  148. Matti Nykänen avoliittoon - kihlattu: "Se on menoa nyt" (fiń.). iltasanomat.fi. [dostęp 2013-01-23].
  149. Matti Nykänen meni naimisiin! (fiń.). Ilta-Sanomat. [dostęp 2014-07-26].
  150. 150,0 150,1 150,2 150,3 150,4 150,5 150,6 150,7 150,8 Matti Nykänen (s. 17.7.1963) – Mattihan se sopan keitti (Sub TV), 29 marca 2011

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]