Mauretania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy współczesnego państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
الجمهورية الإسلامية الموريتانية
Islamska Republika Mauretańska
Flaga Mauretanii
Godło Mauretanii
Flaga Mauretanii Godło Mauretanii
Dewiza: (fr.) Honneur, Fraternité, Justice
(Honor, braterstwo, sprawiedliwość)
Hymn: Hymn Mauretanii
Położenie Mauretanii
Język urzędowy arabski (dialekt hassanija)
Stolica Nawakszut
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent
Muhammad uld Abd al-Aziz
Szef rządu premier
Jahja wuld Haddamin
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
29. na świecie
1 030 700 km²
~0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
134. na świecie
3 250 000
3,2 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

4,187 mld[1] USD
1127[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

8,241 mld[1] USD
2218[1] USD
Jednostka monetarna ugija (MRO)
Niepodległość od Francja Francji
28 listopada 1960
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +0
Kod ISO 3166 MR
Domena internetowa .mr
Kod samochodowy RIM
Kod samolotowy 5T
Kod telefoniczny +222
Mapa Mauretanii
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Mauretania w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Mauretania w Wikisłowniku

Mauretania (arab. موريتانيا Muritanija, nazwa oficjalna Islamska Republika Mauretańska arab. الجمهورية الإسلامية الموريتانية Al-Dżumhurija al-Islamija al-Muritanija) – państwo w północno-zachodniej Afryce, nad Atlantykiem. Graniczy z Senegalem, Mali, Algierią i Saharą Zachodnią. Znaczną część kraju stanowią pustynne terytoria saharyjskie.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Mauretania jest republiką parlamentarną, z prawem stanowiącym kombinację prawa islamu i francuskiego prawa cywilnego[2]. Według konstytucji uchwalonej w roku 1991 głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 6-letnią kadencję. Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu: Zgromadzenia Narodowego (81 deputowanych z wyborów powszechnych na 5-letnią kadencję) i Senatu (56 senatorów z wyborów pośrednich na 6-letnią kadencję). Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem powoływanym przez prezydenta. Partie polityczne to: Demokratyczno-Społeczna Partia Republikańska (założona w 1991), Mauretańska Partia na rzecz Odnowy (założona w 1991), Zgromadzenie na rzecz Demokracji i Jedności Narodowej (założona w 1991).

Do marca 2007 r. prezydentem kraju był pułkownik Ili uld Muhammad Fal, który został prezydentem po obaleniu swojego poprzednika Maawija uld Sid'Ahmad Taja, przebywającego wówczas na pogrzebie króla Arabii Saudyjskiej.

Wybory prezydenckie w marcu 2007 roku wygrał startujący jako niezależny, ale postrzegany zwykle jako popierany przez Wojskową Radę Sprawiedliwości i Demokracji polityk Sidi uld Szajch Abdallahi.

Zamach stanu 2008[edytuj | edytuj kod]

Rano 6 sierpnia 2008 prezydent Sidi uld Szajch Abdallahi odwołał ze stanowiska szefa straży prezydenckiej Abd al-Aziza oraz kilku innych wojskowych. W tym samym dniu generał Abd al-Aziz zainicjował zamach stanu, zajmując pałac prezydencki w Nawakszucie[3]. Prezydent i premier Jahja uld Ahmad al-Waghaf, i minister spraw wewnętrznych zostali zatrzymani. W swoim oświadczeniu Abd al-Aziz ogłosił unieważnienie dekretu prezydenta o odwołaniu straży bezpieczeństwa[4] oraz objęcie przywództwa w powołanej Radzie Państwa[5].

7 sierpnia 2008 ogłoszono skład 11-osobowej Rady Państwa na czele z Abd al-Azizem, która miała sprawować władzę w kraju. Rada Państwa ogłosiła Abdallahiego "byłym prezydentem" i zapowiedziała przeprowadzenie nowych wyborów prezydenckich "tak szybko jak to możliwe"[6].

7 sierpnia 2008 w Nawakszut obyła się demonstracja poparcia dla zamachu licząca tysiąc uczestników. Mieszkańcy stolicy wykrzykiwali imię Abd al-Aziza, nieśli jego portrety i maszerowali w stronę pałacu prezydenckiego. Tego samego dnia odbył się marsz protestacyjny, w którym uczestniczyło od 200 do 300 osób i który został rozpędzony przez policję[7]. 7 sierpnia 2008 Rada Państwa wydała oświadczenie, w którym zapowiedziała zachowanie zasad konstytucji i demokratycznych instytucji. Poinformowała również o utrzymaniu zezwolenia na działalność partii politycznych i wolność prasy.

8 sierpnia 2008 cztery partie, sprzeciwiające się zamachowi stanu (Narodowy Pakt na rzecz Demokracji i Rozwoju -PNDD-ADIL, Powszechny Sojusz Postępowy -APP, Unia Sił Postępu -UFP, Al-Mithaq) zawarły sojusz polityczny i utworzyły Narodowy Front Obrony Demokracji. Tego samego dnia w Nawakszut odbył się wiec protestacyjny przeciw juncie wojskowej[8].

Demontstracja przeciwników junty wojskowej, 20 sierpnia 2008.

11 sierpnia 2008 junta wojskowa zwolniła z aresztu domowego premiera al-Waghafa[9]. 14 sierpnia 2008 Abd al-Aziz mianował nowym premierem Mulaja uld Muhammada al-Aghzafa[10][11]. 21 grudnia 2008 junta wojskowa uwolniła z aresztu domowego prezydenta Abdallahiego[12].

15 września 2008 Zgromadzenie Narodowe przyjęło plan zorganizowania wolnych i uczciwych wyborów w ciągu 12-14 miesięcy, wyznaczając ich datę graniczną na koniec 2009 roku[13]. W styczniu 2009 media państwowe ogłosiły, iż nowe wybory prezydenckie zostały zaplanowane przez Radę Narodową na 6 czerwca 2009[14]. W kwietniu generał Abd al-Aziz zrezygnował z funkcji przewodniczącego Rady Państwa, by wziąć udział w wyborach[15].

Ostatecznie, po wypracowaniu porozumienia z opozycją, wybory prezydenckie odbyły się 18 lipca 2009. Zdecydowane zwycięstwo w nich odniósł Muhammad uld Abd al-Aziz, zdobywając 52,6% głosów. Opozycja odrzuciła wyniki wyborów, uznając je za "prefabrykowane" oraz wezwała społeczność międzynarodową do wszczęcia dochodzenia w sprawie uczciwości przebiegu procesu wyborczego. Międzynarodowi obserwatorzy z Unii Afrykańskiej i Ligi Państw Arabskich nie stwierdzili jednak żadnych oszustw wyborczych[16][17].

System partyjny i związkowy[edytuj | edytuj kod]

Partie polityczne: Demokratyczno-Społeczna Partia Republikańska (zał. 1991), Mauretańska Partia na Rzecz Odnowy (zał. 1991), Zgromadzenie na Rzecz Demokracji i Jedności Narodowej (zał. 1991). Wszystkie partie zostały założone w 1991 roku.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Mauretanii.

Mauretania ma dostęp do Oceanu Atlantyckiego (linia brzegowa to 1200 km). Większa część kraju to pustynia Sahara. Jedyną dużą rzeką, która nie wysycha jest Senegal (graniczna). Najwyższe wzniesienie: Kidjat Idżdżil - 915 m n.p.m.

Na południu kraju, w strefie Sahelu, częstym elementem krajobrazu są sawanny porośnięte akacjami (guma arabska). Ku północy stają się coraz suchsze, przechodząc stopniowo w pustynie.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Mauretania podzielona jest na 12 regionów administracyjnych i 1 dystrykt stołeczny. Regiony dzielą się dalej na 44 departamenty, noszące nazwy swoich stolic.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mauretania - meczet w Szinkicie

W starożytności tereny współczesnej Mauretanii zamieszkiwane były przez plemiona Bafour - przodków współczesnej czarnej ludności z grup etnicznych Soninke i Imraguen. W średniowieczu Bafour zostali w znacznej części wyparci przez koczownicze plemiona berberyjskie. W XI-XII wieku Mauretania, rządzona przez dynastię arabskich Almorawidów, była znaczącym państwem, potem podległa sułtanowi Maroka. W XV wieku na wybrzeżach powstały faktorie handlowe Portugalczyków, później także Holendrów, Francuzów i Brytyjczyków, którzy wzajemnie rywalizowali o wpływy w regionie. Od 1903 protektorat, a następnie kolonia francuska, od 1960 niepodległa republika. W latach 1978 i 1979 doszło do wojskowych zamachów stanu, w wyniku których władzę przejął Wojskowy Komitet Odrodzenia Narodowego. W roku 1984 do władzy, w wyniku zamachu stanu doszedł Maawija uld Sid'Ahmad Taja[18]. W 1982 roku Mauretania jako ostatni kraj na świecie zdelegalizowała niewolnictwo, ale dopiero w 2007 roku wprowadzono przepisy pozwalające ścigać osoby korzystające z pracy niewolniczej, które jednak nie są przestrzegane, gdyż jest ono tolerowane przez duchowieństwo i urzędników[19].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Mauretański chłopiec

Dane można znaleźć na w CIA Factbook [1]

Około 40% ludności to biali Maurowie (ludność pochodzenia arabskiego-berberskiego) zwani Beydanami, są Arabo-Berberami. Nad rzeką Senegal mieszkają ludy murzyńskie (Wolofowie, Tukulerzy, Soninke, Fulanie), ok. 30% ludności. 30% stanowi grupa etniczna - Haratyni. Główną religią państwa jest islam. Przyrost naturalny 32,1‰ (2003), przy bardzo wysokim wskaźniku urodzeń 49,6‰ (1991); w północnej i wschodniej części kraju ludność skupiona w nielicznych oazach. W dolinie rzeki Senegal średnia gęstość zaludnienia ponad 10 mieszkańców na km², średnia gęstość zaludnienia kraju 2 mieszkańców na km² (1992). Susza lat 70. i 80. spowodowała masową wędrówkę ludności koczowniczej do miast (1963 Nomadowie stanowili 83% ogółu ludności). Ludność miejska 39%; gł. m. poza stolicą to Nawazibu i Kajhajdi, z rolnictwa utrzymuje się ok. 60% ludności.

W zależności od szacunków przyjmuje się, że 140 tys. do 280 tys. mieszkańców kraju, tzw. Haratin, to niewolnicy (10-20% populacji)[19].

Religie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Diecezja Nawakszut.

Źródło: Joshua Project, 2010[20]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Rybacy na plaży w Nawakszucie
Pociąg kolei mauretańskiej, wyładowany rudą żelaza

Mauretania jest ubogim krajem rolniczym. Państwo to jest bardzo słabo rozwinięte (do końca lat 60. — koczownicze pasterstwo), silnie uzależnione od pomocy zagranicznej (gł. kapitał francuski). Podstawą gospodarki jest rybołówstwo (w latach 70. i 80. — górnictwo rud żelaza i miedzi). Roczne połowy morskie to ponad 90 tys. ton (głównie sardynki i tuńczyk).

  • Wskaźniki gospodarcze: (2009)
    • PKB: 3,029 mld USD
    • PKB na 1 mieszkańca: 975 USD
    • Tempo wzrostu gospodarczego: 1,5%
    • Inflacja: 7,0% (2007)
    • Stopa bezrobocia: 30% (2008)

Przemysł i górnictwo[edytuj | edytuj kod]

W 2006 roku Mauretania dołącza do państw eksportujących ropę naftową. Państwo z podmorskich złóż na swoim terytorium ma wydobywać 27 mln baryłek ropy rocznie. Dochody z eksportu będą sięgać 1,7 mld USD.

Poza tym Mauretania posiada złoża rud żelaza, rud miedzi, złota i gipsu.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Uprawy[edytuj | edytuj kod]

proso, sorgo, ryż, kukurydza

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

bydło, owce, kozy

Handel[edytuj | edytuj kod]

Mauretania głównie importuje maszyny i materiały budowlane. Eksportuje ryby, ropę naftową i złoto.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  2. Facts About Mauritania
  3. "Zamach stanu w Mauretanii. Władza w rękach strażników", gazeta.pl, 6 sierpnia 2008.
  4. "Mauritania forces stage coup after officers sacked", washingtonpost.com, 6 sierpnia 2008.
  5. "Troops stage coup in Mauritania", BBC News, 6 sierpnia 2008.
  6. "Mauritanian junta promises polls", BBC News, 7 sierpnia 2008.
  7. "Mauritania police break up anti-coup rally", AFP, 7 sierpnia 2008.
  8. "Hundreds attend anti-coup rally in Mauritania", AFP, 8 sierpnia 2008.
  9. " Mauritania's toppled PM released", BBC News, 11 sierpnia 2008.
  10. "Mauritania junta names respected diplomat as PM", Reuters, 14 sierpnia 2008.
  11. "New Mauritanian Prime Minister Moulaye Ould Mohamed Laghdaf", yahoo.com, 14 sierpnia 2008.
  12. "Mauritania frees deposed leader", BBC News, 21 grudnia 2008.
  13. "Reactions Are Mixed After Mauritania Election Date Announcement", VOA News, 15 września 2008.
  14. "Mauritanian junta plans elections on June 6", AFP, 23 stycznia 2009.
  15. "Mauritania's Military Ruler Steps Down to Run for President", VOA News, 16 kwietnia 2009.
  16. "Junta leader wins vote, opposition calls results 'prefabricated'", France24, 20 lipca 2009.
  17. "Junta leader declared Mauritania president", AFP, 20 lipca 2009.
  18. Kontynenty i państwa : Afryka. Kraków: Fogra, 2000, s. 288. ISBN 83-7227-729-X.
  19. 19,0 19,1 Robert Stefanicki: Mauretania - nawet co piąty mieszkaniec może być niewolnikiem Cały (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-09-27. [dostęp 2014-09-27].
  20. Mauritania – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]