Mazanki (instrument)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mazanki.JPG

Mazanki – mały trzystrunowy staropolski instrument muzyczny smyczkowy kształtem zbliżony do skrzypiec.

Jest to instrument w budowie podobny do skrzypiec, tylko mniejszych rozmiarów. Spodnia część żłobiona jest z jednej części drewna. Wytwórcy ludowi wyrabiali różne kształty instrumentów, zależnie od tradycji lokalnej i własnej fantazji. W tradycji ludowej mazanki używane były do połowy XIX wieku w Wielkopolsce i na Ziemi Lubuskiej. W XIX wieku mazanki wyparte zostały przez masowo produkowane skrzypce fabryczne. W celu imitowania piskliwego, wysokiego brzmienia dawnych mazanek gryf skrzypiec przewiązywany był w poprzek w odległości kwinty tworząc sztuczny próg. Podobne zastosowanie ma w grze na gitarze kapodaster.

Mazanki występowały zawsze w parze z dudami (lub w większym składzie z klarnetem itp.) i grały o oktawę wyżej niż współgrające instrumenty dęte. Duże znaczenie dla zachowania mazanek miał dudziarz lubuski Tomasz Śliwa, na którego modelu wzorowana jest duża część tworzonych obecnie nierzadko przez profesjonalnych lutników kopii.

Podobnym małym ludowym instrumentem smyczkowym były w Polsce: na Podhalu złóbcoki, na Mazowszu surdynka.

W Europie w wielu krajach znane są małe kieszonkowe skrzypce: we Francji pochette, w Anglii kit violin, w Niemczech tanzmeistergeige i w Skandynawii. Grano na nich do tańca podczas spotkań towarzyskich w salonach, karczmach, zabawach. Twórcami małych skrzypiec do tańca byli m.in. lutnicy Stradivarius i Guarneri.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szulc Z. Słownik lutników polskich, Poznań, 1953
  • Dahlig E., Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce, Warszawa, 2001
  • Sobiescy J. i M., Polska muzyka ludowa i jej problemy, Kraków, 1973