Mazur (nazwisko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Mazur (forma żeńska Mazur/Mazurowa, liczba mnoga Mazurowie) to 14. najbardziej popularne nazwisko w Polsce (nosi je 66 773 Polaków).

Nazwisko pochodzi od nazwy osobowej Mazur, czyli od mieszkańca Mazowsza.

Znaczna liczebność osób noszących to nazwisko może wiązać się z faktem, że z przeludnionego Mazowsza pochodzili liczni koloniści zasiedlający stopniowo różne tereny dawnej Rzeczypospolitej[1]. W przysłowiach ludowych oznaczał człowieka upartego[2] i walecznego[3]

Istnieje teza, że słowo może mieć pochodzenie staroruskie – MadziorMaziurMazur (węgierskie Magyar → Węgier) i pierwotnie oznaczało węgierskich najeźdźców. Z czasem nazwa została przeniesiona na przybywających z Mazowsza uciążliwych osadników[4]. W literackiej wersji bajki Mickiewicza Trójka koni – Mazur, znaczy tyle co prostak, Heciak[5][6][7]

Marcin Kromer oraz Alessandro Guagnini uważali, że nazwa Mazowsze pochodzi od imienia Miecława Maslausza albo Mazosza, cześnika Mieszko II Lambert, który zbiegł na Węgry.

Ponad 70% osób noszących nazwisko Mazur mieszka na południu kraju (głównie między Katowicami a Lublinem).

Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 59069 osób[8].

Nazwisko Mazur w województwach[edytuj | edytuj kod]

Znane osoby o tym nazwisku[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. " Mazowsze zasługuje na uwagę ze względu uzdolnień kolonizacyjnych ludności, które to plemię zapędzały na Ruś Czerwoną, w ziemię bialską, więc w sadyby dawnych Jaćwingów, na Podole. Wszędzie jednakże swoje plemienne cechy, a chociażby nazwę Mazurzy. Do dziś dnia (Tatomir Geografija Galicji 1876, s. 59) między Rabą a lewym brzegiem Sanu ludność miejscowa nosi nazwę Mazurów, z których część pod nazwą Grębowiaków (Lisowiaków al. Borowców) siedzi między Wisłą, dolnym Sanem po Mielec, i Leżajsk. Mamy zaś ślady, że w 1373 w Sanockiem nad Sanem, z daru księcia Władysława Opolczyka, a wówczas pana Rusi (lwowskiej) otrzymał wieś Jabłonicę Przybysław syn Fala z ziemi łęczyckiej (AGZ t. VII, str. 15-16)..." [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI. III. Etnografia i stosunki społeczne. s. 191.
  2. „Uparty jak Mazur"; "Mazur, gdy go oddadzą do dworu: pierwszego roku kpią z niego, drugiego – on drwi z drugich, trzeciego iz samego pana" [w:] Zbigniew Benedyktowicz. Portrety "obcego": od stereotypu do symbolu. 186
  3. "Polak do rady, Litwin do zwady, Mazur do boju, Niemiec do stroju, Włoch do lutni, Rusin do bałamutni" z 1640." Ruch Literacki 1988. t. 29, s. 92
  4. "Na Rusi Czerwonej, staroruskie (XIV-XV wiek) to Madzior, Maziur, Mazur – "Węgier" – uciążliwi dla rodzimej ludności czerwonoruskiej najeźdźcy węgierscy których zastąpili dokuczliwi przybysze z Mazowsze. Mazur "mieszkaniec Mazowsza", jest późnym (1596) rutenizmem, w świetle materiałów onomastycznych – częste w województwie ruskim nazwy osobowe; Mazur, Mazurek, też Maziur, Madziur, Madzior". [w:] Andrzej Bańkowski. Etymologiczny słownik języka polskiego. t.1-3, 2000, s. 156.
  5. "od nawoływania na konie" [w:] Jan Karłowicz. Słownik gwar polskich, t. 2, 1901. s. 175.; od okrzyku na konie hetta! – zapożyczenie z języka niemieckiego od hǒtt okrzyk na konie, stąd kaszubskie hot !, czeskie hot! słowackie hota!, dolnołużyckie hǒt!, górnołużyckie hot! – okrzyki przy popędzaniu bydła na prawo " [w:] Słownik etymologiczny języka polskiego, Tom 1, Części 1-5 1952. str. 418; gwarowa zaśpiewka Hetta stary, młody, jary przebiegają furmanki. Hej wio! Hetta wio! Hetta! Wiśta! Prrr!
  6. "Heciak — w mowie ludu (Rusi Czerwonej): prostak, cham, gbur; " (zob. Trójka koni, Mickiewicza) [w:] Konrad Górski, Stefan Hrabec, Słownik języka Adama Mickiewicza. Polska Akademia Nauk. 1983 s.15; " mówi on po mazursku; w innej (Aleksander Chodźko) redakcji wiersza "Trójka koni" – nazwany „Mazurem" [w:] Benedykt Hertz. Antologia bajki polskiej. s. 211; "co sens polityczny podkreśla wyraźniej". Pamiętnik Literacki t. 39-40, 1950. s. 303
  7. Quote-alpha.png
    ... A Heciak: "Wej, ciarachy! dyć i my nie bydło; * Nie targajta, bo żgniema, że będzieta chramać!" * Wtem Kozak: "Ciszej, Lachy, wara dyszel łamać! Nie buszujcie, niechaj no znajdziem się przy żłobie, Oj, dam ja wam!" A oni; "Oj. damyż my tobie!" [w:] Adam Mickiewicz. Trójka koni.
  8. Najpopularniejsze nazwiska w Polsce (pol.). [dostęp 14 kwietnia 2008].