Mazurek (muzyka)
Mazurek - a) taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem, obecna do dzisiaj w tradycji wiejskiej; b) stylizowana forma muzyczna oparta na jednym z trzech tańców: mazurze, oberku lub kujawiaku.
Forma ludowa, tradycyjna [edytuj]
Mazurki ludowe najczęściej są dwuczęściowe, rzadziej spotyka się formę trzy-, cztero-, pięcioczęściową. Takie melodie cenione są przez wykonawców jako trudniejsze do wykonania i tym samym podkreślające ich wirtuozerię gry. Metrum nieparzyste 3/4 lub 3/8. Tempo szybkie, z akcentami na 2 i 3 miarę. W niektórych regionach mazurkami nazywane są szybkie oberki. Czasem też nazwa mazurek zajęta jest w danej tradycji dla utworu o bardziej starodawnej melodii. Rytmiczna różnica między mazurkiem a oberkiem polega na bardziej płynnym potoczystym rytmie tego drugiego, bez większych akcentów. Niektórzy informatorzy podają, że dawne mazurki były śpiewane, a oberki już tylko tańczono, bez przyśpiewek. [1]
Oskar Kolberg podaje, że na Kujawach mazurek bywał trzecią, ostatnią częścią kujawiaka zwaną ksebką, następując po chodzonym i kujawiaku właściwym zwanym odsibka. Była to najszybsza część tego tańca, której często towarzyszyły szturchańce, zgniecenia, a nawet wywrócenia tancerzy w zamieszaniu wywołanym zmianą kierunku i przyspieszeniem.[2]
Taniec mazurek tańczy się w parach po obrębie koła, wykonując ruch obrotowy na całych stopach, czasem stosując zgodny z rytmem muzyki przytup lub zwrot taneczny w drugim kierunku. Figury taneczne w oberku wynikają z improwizacji tancerzy i nie są zsynchronizowane we wszystkich parach tańczących w danym miejscu. [3]
Mazurki obecne są jeszcze w żywej tradycji niektórych wsi Mazowsza Rawskiego i Radomszczyzny.
Forma stylizowana [edytuj]
Zwykle w formie pieśni dwuczęściowej. Metrum nieparzyste 3/4 lub 6/8. Rytm synkopowany. Silne akcenty na drugą, a niekiedy na trzecią część taktu. W zależności od tańca, na jakim jest oparty, tempo od wolnego (kujawiak) do szybkiego (oberek). Popularność mazurka wśród tańców salonowych przypada na wiek XIX - tańczono go w całej Europie, a we Francji przyjął się on w nieco zmienionej wersji pod nazwą mazurka, wymawianej jako rodz. żeński. Mazurek wykazuje podobieństwa do kadryla, gdyż jego figury były układane przez tancmistrzów inspirujących się figurami kadryla i kontredansa. W zależności od wielkości sali opracowywano odpowiedni zestaw figur, które miały swoje nazwy: okrężna, namiotowa, łańcuchowa, arkadowa.
Mazurki oparte na rytmice i melodyce ludowej komponowali m.in.: Fryderyk Chopin, Karol Szymanowski, Claude Debussy.
Polskim hymnem państwowym jest, wywodzący się z podlaskiej melodii ludowej, "Mazurek Dąbrowskiego".
Przypisy
- ↑ Andrzej Bieńkowski: Ostatni wiejscy muzykanci. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001. ISBN 83-7255-795-0.
- ↑ Oskar Kolberg: Lud. Jego zwyczaje, sposób bycia .... T. 2 Kujawy. Poznań, Wrocław: PWM, PTL, 1962, s. 201, seria: Oskar Kolberg. Dzieła Wszystkie.
- ↑ Władysława Grażyna Dąbrowska: Taniec w polskiej tradycji. Leksykon. Muza, 2006, s. 129. ISBN 83-7319-844-X.
