Mecz piłkarski Węgry − Polska (1921)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Mecz piłkarski Węgry − Polska, rozegrany w 1921 roku w Budapeszcie, był pierwszym w historii międzypaństwowym spotkaniem polskiej reprezentacji.

Tło[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze kluby piłkarskie na ziemiach polskich tworzono od początku XX wieku (za pierwszy polski klub uznaje się Lechię Lwów – założony w 1903 roku). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przystąpiono do tworzenia struktur piłkarskich. W grudniu 1919 roku powołano do życia Polski Związek Piłki Nożnej, a w roku 1921 zainaugurowano ogólnopolskie rozgrywki. Rozegranie ich rok wcześniej uniemożliwiła wojna polsko-bolszewicka. Pierwszym mistrzem kraju została Cracovia.

Znalezienie rywala dla nowo formowanej polskiej reprezentacji nastręczało trudności nie tylko natury sportowej. Polska nie była członkiem FIFA, dodatkowo względy finansowo-logistyczne uniemożliwiały rozegranie meczu z reprezentacjami krajów leżących zbyt daleko (np. Francja czy Szwecja). Ze względu na skomplikowaną sytuację polityczną wykluczony był również wybór Rosji Radzieckiej, Niemiec czy Czechosłowacji.

Pierwszym rywalem reprezentacji Polski miała być drużyna Austrii, za którą przemawiały liczne kontakty galicyjskich klubów z Krakowa i Lwowa. Ustalony termin 3 lipca 1921 nie został jednak dochowany ze względu na brak późniejszej odpowiedzi federacji austriackiej na listy PZPN.

W połowie 1921 roku z propozycją rozegrania spotkania z Polakami wystąpił Magyar Labdarúgó Szövetség, który zaproponował mecz w Budapeszcie 24 grudnia. Polski związek wyraził swoje zainteresowanie. Węgrzy byli wówczas dość silną drużyną (w tymże roku pokonali wcześniej Niemcy 3:0 i Szwecję 4:2). Strona polska zgłosiła jednak prośbę o przesunięcie terminu bądź to na listopad, bądź też na początek następnego roku. Argumentowano, że rozgrywki w Polsce kończą się w listopadzie, a przerwa niekorzystnie wpłynie na formę piłkarzy. Ostatecznie ustalono termin meczu na 18 grudnia 1921 roku[1].

Przygotowania[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie sztab polski, na czele z szefem Wydziału Gier PZPN Józefem Szkolnikowskim oraz trenerem Cracovii Imre Pozsonym, wybrał kilkudziesięciu zawodników[2], których zgrupowano w Krakowie. W ramach przygotowań rozegrano dwa mecze wewnętrzne (wygrane Teamu A 4:1 i 5:1) oraz trzy mecze z reprezentacjami miast. Sparingpartnerami były pozbawione zawodników powołanych do kadry narodowej drużyny Bielska i Białej (wspólnie, 4 grudnia, wygrana reprezentacji Polski 3:1), Krakowa (8 grudnia, wygrana reprezentacji Polski 7:1) i Lwowa (11 grudnia, również wygrana reprezentacji Polski 9:1). Po kilku tygodniach zgrupowania wytypowano 13 zawodników na mecz z Węgrami. Wśród powołanych dominowali mistrzowie Polski z Cracovii – było ich siedmiu (Stanisław Cikowski, Ludwik Gintel, Józef Kałuża, Stanisław Mielech, Leon Sperling, Zdzisław Styczeń, Tadeusz Synowiec). Oprócz nich w kadrze znalazło się trzech zawodników Polonii Warszawa (Artur Marczewski, Jan Loth, Stefan Loth), dwóch Pogoni Lwów (Mieczysław Batsch i Wacław Kuchar) oraz reprezentant Warty Poznań (Marian Einbacher).

Przed meczem[edytuj | edytuj kod]

16 grudnia Polacy wyruszyli w 36-godzinną podróż na Węgry. Z uwagi na znaczne koszty korzystano z wagonów kolejowych trzeciej klasy. Drużyna składała się łącznie z 21 osób. Obok 13 zawodników i trenera Pozsonyiego (Szkolnikowski ze względu na obowiązki w armii musiał pozostać w kraju), do Budapesztu wybrali się czterej przedstawiciele PZPN (prezes Edward Cetnarowski, sekretarz Jan Weyssenhoff, członek zarządu Wacław Babulski, działacz Edmund Szyc), dwaj dziennikarze (Henryk Leser z Tygodnika Sportowego i p. Biernacki z Rzeczpospolitej) oraz ówczesny mistrz Polski w tenisie ziemnym Edward Kleinadel[3]. W wyniku m.in. awarii pociągu Polacy dotarli do Budapesztu około północy czasu węgierskiego i udali się na spoczynek dopiero dwie godziny później[4].

Śniadanie podane o godzinie 9:00[4] spowodowało, że zawodnicy byli zmęczeni po długiej podróży. W dodatku Józef Kałuża miał gorączkę, a Ludwik Gintel bóle żołądka[4]. Przed rozpoczęciem spotkania padał deszcz ze śniegiem, który sprawił, że boisko było grząskie, choć Przegląd Sportowy relacjonował, że deszcz nadał murawie elastyczności[4]. Na trybunach stadionu Hungária zasiadło około 8000 widzów, co przy przeciętnej widowni 30 000 nie było wynikiem imponującym. Stosunkowo niską frekwencję może tłumaczyć zarówno brzydka pogoda, jak i fakt, że dla reprezentacji Węgier był to już 80. mecz, w dodatku z nieznanym i niezbyt atrakcyjnym rywalem.

Przebieg spotkania[edytuj | edytuj kod]

Na płytę boiska piłkarze wyszli o godzinie 13:45. Jedenastka wyjściowa Węgrów reprezentowała w sumie sześć różnych klubów (czterech piłkarzy MTK, trzech Ferencváros, po jednym III. Kerületi TVE, 33 FC, BEAC i Újpest). Po pamiątkowych fotografiach czechosłowacki arbiter, Emil Grätz z Pragi przeprowadził losowanie, w którym wzięli udział kapitanowie obu drużyn – Tadeusz Synowiec i Vilmos Kertész. Zostało ono wygrane przez stronę polską.

Mecz rozpoczął się o godzinie 14. Pierwsi do ataku ruszyli Węgrzy, w składzie których szczególnie aktywny był lewy łącznik, Imre Schlosser. Polacy grali bardzo nerwowo; np. boczni pomocnicy Styczeń i Synowiec grali zbyt blisko siebie, pozostawiając wolne oba skrzydła. Z kolei Węgrzy nie mogli do końca wykorzystać swoich umiejętności technicznych ze względu na zły stan murawy. Jednak w 18. minucie gospodarze objęli prowadzenie, po tym jak w zamieszaniu pod bramką Lotha dośrodkowanie Wienera wykorzystał Szabó. Już cztery minuty później w bardzo dobrej sytuacji znalazł się Kuchar, który otrzymał podanie od Kałuży. Strzał zawodnika Pogoni Lwów trafił jednak w głowę wychodzącego z bramki węgierskiego bramkarza, Zsáka. Sędzia nie przerwał gry, a Kuchar znalazł się z piłką przed pustą bramką. Nie zdecydował się jednak na strzał i tym samym nie został strzelcem pierwszego gola w historii reprezentacji Polski. Zamiast tego zaczął cucić omdlałego Węgra. W międzyczasie jeden z obrońców gospodarzy wybił piłkę sprzed bramki. W 33. minucie sędzia podyktował pierwszy rzut rożny dla Węgier, a chwilę później strzał Molnára obronił Loth. W 41. minucie szansy na zdobycie gola nie wykorzystał zespół węgierski. Tuż przed przerwą czechosłowacki sędzia dopatrzył się w polu karnym faulu Marczewskiego na Molnárze, jednak rzutu karnego nie wykorzystał Fogl.

W trakcie przerwy wiatr zmienił kierunek, przez co deszcz ponownie padał w twarz polskim graczom. W drugiej połowie w bramce Węgier pojawił się Amsel. Bramkarz klubu Békéscsaba 1912 Előre SE tuż po wznowieniu gry miał kłopot z wyłapaniem dośrodkowania polskiego prawoskrzydłowego Mielecha. Wypuszczoną przez Amsela piłkę próbował dobijać Kuchar, ale jego strzał przeszedł ponad bramką. W 49. minucie dośrodkował Wiener, a bramkę trzykrotnie próbował zdobyć głową Molnár. Dwa razy jednak obronił Loth, a za trzecim piłka trafiła w poprzeczkę. Młody bramkarz Polonii Warszawa został później okrzyknięty graczem meczu. W 70. minucie zaatakowali Polacy, jednak uzyskali jedynie rzut rożny. Węgrzy, w tym pomocnicy Blum i Kertész, korzystając ze sprzyjającego wiatru, kilkakrotnie próbowali zdobyć bramkę z większej odległości. Strzały te jednak były albo niecelne, albo zbyt łatwe do obrony. Przed utratą gola polski zespół uratował także Marczewski, który po jednej z akcji wybił piłkę sprzed linii bramkowej. Do końca spotkania obu drużynom nie udało się już strzelić bramki i mecz zakończył się wynikiem 1:0 dla gospodarzy.

Szczegóły meczu[edytuj | edytuj kod]

18 grudnia 1921
14:00
Węgry  1:0
(1:0)
 Polska Hungária körúti stadion, Budapeszt  
Szabó Bramka 18' Raport Widzów: 8000
Sędzia: Emil Grätz ( Czechosłowacja)


Węgry:
BR Károly Zsák Zejście w 46. minucie 46'
OB Gyula Mándi
OB Károly Fogl
PO Zoltán Blum
PO Gábor Obitz
PO Vilmos Kertész (k)
NA Jenő Wiener
NA Imre Schlosser
NA Jenő Szabó
NA György Molnár
NA István Pluhár
Rezerwowi:
BR Ignác Amsel Wejście w 46. minucie 46'
Trener:
Królestwo Węgier (1920-1946) Gyula Kiss
HUN-POL 1921.svg
Polska:
BR Jan Loth
OB Artur Marczewski
OB Ludwik Gintel
PO Tadeusz Synowiec (k)
PO Stanisław Cikowski
PO Zdzisław Styczeń
NA Leon Sperling
NA Marian Einbacher
NA Józef Kałuża
NA Wacław Kuchar
NA Stanisław Mielech
Rezerwowi:
PO Stefan Loth
NA Mieczysław Batsch
Trener:
Królestwo Węgier (1920-1946) Imre Pozsonyi
  • Sędzia:
    • Czechosłowacja Emil Grätz


Królestwo Węgier (1920-1946) Statystyki Polska
8 RZUTY ROŻNE 3
1 RZUTY KARNE 0
0 GOLE SAMOBÓJCZE 0

Po meczu[edytuj | edytuj kod]

Porażkę jedną bramką z faworyzowanymi Węgrami oceniono w Polsce jako sukces. Określano ją jako zaszczytną[5] i chlubną[6], gdyż przed meczem oceniano, że zadowalającym wynikiem będzie porażka 3:0[7]. Ponadto był to najlepszy wynik uzyskany w Budapeszcie w roku 1921 przez drużynę przyjezdną. Uznano, że tym rezultatem polska drużyna zasłużyła na zaliczenie jej do grona silniejszych reprezentacji europejskich.

Polscy zawodnicy byli zmęczeni i stremowani pierwszym występem reprezentacji narodowej, a środkowy napastnik polskiego zespołu był chory. W drugiej połowie gracze byli już bardziej skoncentrowani, jednak na swoim zwykłym poziomie grał jedynie Loth i Einbacher[6]. Żaden też z polskich reprezentantów nie był zadowolony ze swojej gry[6]. Z drugiej strony duży wpływ na przebieg meczu miały warunki atmosferyczne, które uniemożliwiły gospodarzom wykorzystanie wszystkich swoich umiejętności. Poza tym w drużynie węgierskiej zabrakło kilku podstawowych graczy, jak Józsefa Brauna, Rudolfa Jenya, György Ortha czy Mihály Patakiego.

Wieczorem 18 grudnia w hotelu Royal odbył się bankiet z udziałem przedstawicieli obu drużyn. W jego trakcie prezes PZPN i prezes Węgierskiego ZPN wymienili się pamiątkowymi proporczykami z okazji pierwszego spotkania pomiędzy oboma krajami. Ponadto Schlosser otrzymał ufundowany przez PZPN złoty sygnet z okazji 70.[6] (65. oficjalnego) meczu w reprezentacji Węgier.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Przed zawodami Węgry − Polska. „Przegląd Sportowy”. 25, s. 8, 5 listopada 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 
  2. Oprócz 13 wybranych ostatecznie, sprawdzano także:
  3. Sukces polskiego sportu piłki nożnej w Budapeszcie. Węgry − Polska 1:0 (1:0). „Przegląd Sportowy”. 32, s. 2, 24 grudnia 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Sukces polskiego sportu piłki nożnej w Budapeszcie. Węgry − Polska 1:0 (1:0). „Przegląd Sportowy”. 32, s. 3, 24 grudnia 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 
  5. Dziesięciolecie Polski odrodzonej. Księga pamiątkowa. 1918–1928. Kraków–Warszawa: Ilustrowany Kuryer Codzienny, 1928, s. 853.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Sukces polskiego sportu piłki nożnej w Budapeszcie. Węgry − Polska 1:0 (1:0). „Przegląd Sportowy”. 32, s. 4, 24 grudnia 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 
  7. Andrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska Fuji. Tom 2. – Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski (1). Katowice: Wydawnictwo GiA, 1991. za: Był sobie mecz... Węgry – Polska (18.12.1921) (pol.). Krótka Piłka, 2009-03-17. [dostęp 2011-04-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska Fuji. Tom 2. – Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski (1). Katowice: Wydawnictwo GiA, 1991. za: Był sobie mecz... Węgry – Polska (18.12.1921) (pol.). Krótka Piłka, 2009-03-17. [dostęp 2011-04-09].
  2. Dziesięciolecie Polski odrodzonej. Księga pamiątkowa. 1918–1928. Kraków–Warszawa: Ilustrowany Kuryer Codzienny, 1928, s. 853.
  3. Przed zawodami Węgry − Polska. „Przegląd Sportowy”. 25, s. 8, 5 listopada 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 
  4. Sukces polskiego sportu piłki nożnej w Budapeszcie. Węgry − Polska 1:0 (1:0). „Przegląd Sportowy”. 32, s. 2−4, 24 grudnia 1921. Kraków: Polski Związek Piłki Nożnej. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]