Medal za Ofiarność i Odwagę
| Medal za Ofiarność i Odwagę | |
 Awers odznaczenia (proj. J. Gosławski) |
|
 Rewers odznaczenia (proj. J. Gosławski) |
|
 Baretka |
|
| Ustanowiono | 17 lutego 1960 |
| Wielkość | Ø 35 mm |
Medal za Ofiarność i Odwagę – polskie cywilne odznaczenie państwowe ustanowione ustawą z dnia 17 lutego 1960 roku o orderach i odznaczeniach[1]. Nadawane w latach 1960–89 przez Radę Państwa, a od 1990 przez Prezydenta RP osobom, które niosły pomoc innym ludziom, narażając przy tym swoje życie. Medal zaprojektowany został w 1960 przez Józefa Gosławskiego[2], nadawany jest do dnia dzisiejszego.
Spis treści |
[edytuj] Ustanowienie i zasady nadawania
Medal ustanowiony został na mocy ustawy z 17 lutego 1960 roku. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 mógł „być nadany osobie, która z narażeniem życia niosła ratunek tonącym, ofiarom katastrof żywiołowych, pożarów, wybuchów lub innych nieszczęśliwych wypadków albo w takich okolicznościach ratowała zagrożone mienie”. Ust. 2 tego samego artykułu dotyczył możliwości nadania tego odznaczenia wielokrotnie tej samej osobie. Organem, który decydował o przyznaniu medalu była Rada Państwa[1]. W związku z nowelizacją konstytucji od 8 kwietnia 1989 kompetencje Rady Państwa, także w zakresie nadawania odznaczeń przypisane zostały Prezydentowi PRL[3], zaś od 1 stycznia 1990 Prezydentowi RP (nowela grudniowa)[4].
Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach uwzględniła medal w obecnym polskim systemie odznaczeń państwowych, określając w art. 18 ust. 1, że stanowi on „nagrodę dla osób, które z narażeniem życia lub zdrowia ratowały zagrożone życie ludzkie lub mienie”. Utrzymana została możliwość wielokrotnego odznaczenia dla tej samej osoby (art. 18 ust. 2 ustawy). Podobnie jak inne polskie ordery i odznaczenia, medal może być nadawany obywatelom innych państw (art. 4 ust. 2 ustawy), jak również może być nadany pośmiertnie (art. 7 ustawy)[5][6].
Od 10 października 2007 roku, po wejściu w życie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń nazwa medalu zapisywana jest jako „Medal za Ofiarność i Odwagę”, a nie jak wcześniej „Medal Za Ofiarność i Odwagę”. W rozporządzeniu określono także, że Medal za Ofiarność i Odwagę w kolejności polskich odznaczeń nosi się po Wojskowym, Morskim i Lotniczym Krzyżu Zasługi[7].
[edytuj] Opis odznaki
Odznaka zaprojektowana została w roku 1960 przez polskiego rzeźbiarza i medaliera Józefa Gosławskiego[2]. Jej wygląd opisany jest w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. Zgodnie z jego treścią odznaką medalu „jest okrągły, srebrzony, oksydowany medal o średnicy 35 mm”. Na awersie wytłoczono trójkąt o ściętych wierzchołkach, w który wpisana jest płaskorzeźba kobiety i mężczyzny. Na rewersie medalu, także w wytłoczonym trójkącie o ściętych wierzchołkach, znajdują się trzy liście dębu, a pod nimi napis:
Rozporządzenie reguluje także wygląd wstążki – ma ona kolor zielony i szerokość 35 mm, a po jej bokach znajdują się czerwone paski o szerokości 4 mm. Przy kolejnym nadaniu odznaczenia do wstążki dokłada się okucie „w kształcie srebrzonej, gładkiej, matowej listewki szerokości 5 mm z polerowanymi krawędziami”[8].
[edytuj] Informacje dodatkowe
Medal za Ofiarność i Odwagę pojawił się m.in. w serii komiksów o Kapitanie Żbiku. Wydaniu towarzyszył jednostronicowy komiks prezentujący historię z daną osobą odznaczoną tym medalem[9]. W 2008 Komenda Wojewódzka Policji w Bydgoszczy rozpoczęła kampanię mającą zachęcić do rekrutacji, w której nawiązano m.in. do cyklu Za ofiarność i odwagę[10].
[edytuj] Statystyka nadanych odznaczeń
| 2012 | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Styczeń | 0 | 5 | 0 | 7 | 2 | 0 | 2 |
| Luty | 4 | 12 | 7 | 0 | 1 | 55 | |
| Marzec | 4 | 2 | 0 | 7 | 2 | 14 | |
| Kwiecień | 0 | 3 | 2 | 2 | 21 | 2 | |
| Maj | 4 | 0 | 49 | 0 | 4 | 7 | |
| Czerwiec | 3 | 90 | 1 | 8 | 1 | 1 | |
| Lipiec | 2 | 149 | 0 | 12 | 7 | 17 | |
| Sierpień | 16 | 1 | 0 | 17 | 12 | 21 | |
| Wrzesień | 6 | 220 | 9 | 7 | 3 | 1 | |
| Październik | 16 | 22 | 9 | 24 | 19 | 4 | |
| Listopad | 3 | 4 | 13 | 0 | 35 | 10 | |
| Grudzień | 4 | 19 | 25 | 0 | 6 | 0 | |
| Podsumowanie | 69 | 522 | 122 | 79 | 111 | 134 |
Dane obejmują wyłącznie okres od stycznia 2006 roku ze względu na brak informacji na oficjalnej stronie Prezydenta RP o wcześniejszych nadaniach. Źródło: prezydent.pl[11][12]
[edytuj] Odznaczeni
Zobacz też kategorię: Odznaczeni Medalem za Ofiarność i Odwagę.[edytuj] Zobacz też
- Medal za Ratowanie Ginących – polskie odznaczenie cywilne okresu międzywojennego
- Medal za Ratowanie Tonących – sowieckie i rosyjskie odznaczenie cywilne
- Medal za Uratowanie Życia – amerykańskie odznaczenie wojskowe
- Soldier's Medal – amerykańskie odznaczenie wojskowe
- Medal za Odwagę – austro-węgierskie odznaczenie wojskowe
- Medal za Odwagę – sowieckie odznaczenie wojskowe
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1960-02-17. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ 2,0 2,1 Józef Gosławski 1908-1963. Wystawa prac. Warszawa: Związek Polskich Artystów Plastyków. Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, 1973.
- ↑ Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. sejm.gov.pl, 1989-04-07. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. sejm.gov.pl, 1989-12-29. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1992-10-16. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ Bronił pasażera, dostał medal (pol.). tvnwarszawa.pl, 2010-05-07. [dostęp 2010-10-18].
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 2007-07-31. [dostęp 7 października 2007].
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 1992-11-10. [dostęp 7 października 2007].
- ↑ Wywiad z ppłk. mgr Władysławem Krupką, autorem scenariuszy i postaci kapitana Jana Żbika oraz komisarza policji Michała, Macieja Żbika. policja.gov.pl. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ Karol Dolecki: Kapitan Żbik promuje rekrutację do policji. gazeta.pl, 2008-04-28. [dostęp 7 października 2010].
- ↑ Archiwalne statystyki. Statystyki odznaczeń. prezydent.pl. [dostęp 11 sierpnia 2011].
- ↑ Statystyki odznaczeń. prezydent.pl. [dostęp 11 sierpnia 2011].
[edytuj] Bibliografia
- Wanda Bigoszewska: Polskie ordery i odznaczenia. Warszawa: Wyd. Interpress, 1989. ISBN 83-223-2287-9.
- Medal Za Ofiarność i Odwagę. prezydent.pl. [dostęp 7 października 2010].
- Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1960-02-17. [dostęp 7 października 2010].
- Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1992-10-16. [dostęp 7 października 2010].
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 1992-11-10. [dostęp 7 października 2007].
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 2007-07-31. [dostęp 7 października 2007].
