To jest dobry artykuł

Medal za Ofiarność i Odwagę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Medal za Ofiarność i Odwagę
Awers
Awers
Rewers
Rewers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 17 lutego 1960
Wielkość Ø 35 mm
Powyżej Wojskowy Krzyż Zasługi
Morski Krzyż Zasługi
Lotniczy Krzyż Zasługi
(PRL) Medal Rodła
Poniżej Medal za Długoletnią Służbę
(PRL) Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny
Projektant Józef Gosławski
Powiązane Medal za Ratowanie Ginących

Medal za Ofiarność i Odwagę – polskie cywilne odznaczenie państwowe ustanowione ustawą z dnia 17 lutego 1960 roku o orderach i odznaczeniach[1]. Nadawane w latach 1960–89 przez Radę Państwa, a od 1990 przez Prezydenta RP osobom, które niosły pomoc innym ludziom, narażając przy tym swoje życie. Medal zaprojektowany został w 1960 przez Józefa Gosławskiego[2], nadawany jest do dnia dzisiejszego.

Ustanowienie i zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Medal ustanowiony został na mocy ustawy z 17 lutego 1960 roku. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 mógł „być nadany osobie, która z narażeniem życia niosła ratunek tonącym, ofiarom katastrof żywiołowych, pożarów, wybuchów lub innych nieszczęśliwych wypadków albo w takich okolicznościach ratowała zagrożone mienie”. Ust. 2 tego samego artykułu dotyczył możliwości nadania tego odznaczenia wielokrotnie tej samej osobie. Organem, który decydował o przyznaniu medalu była Rada Państwa[1]. W związku z nowelizacją konstytucji od 8 kwietnia 1989 kompetencje Rady Państwa, także w zakresie nadawania odznaczeń przypisane zostały Prezydentowi PRL[3], zaś od 1 stycznia 1990 Prezydentowi RP (nowela grudniowa)[4].

Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach uwzględniła medal w obecnym polskim systemie odznaczeń państwowych, określając w art. 18 ust. 1, że stanowi on „nagrodę dla osób, które z narażeniem życia lub zdrowia ratowały zagrożone życie ludzkie lub mienie”. Utrzymana została możliwość wielokrotnego odznaczenia dla tej samej osoby (art. 18 ust. 2 ustawy). Podobnie jak inne polskie ordery i odznaczenia, medal może być nadawany obywatelom innych państw (art. 4 ust. 2 ustawy), jak również może być nadany pośmiertnie (art. 7 ustawy)[5][6].

Od 10 października 2007 roku, po wejściu w życie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń nazwa medalu zapisywana jest jako „Medal za Ofiarność i Odwagę”, a nie jak wcześniej „Medal Za Ofiarność i Odwagę”. W rozporządzeniu określono także, że Medal za Ofiarność i Odwagę, wedle precedencji polskich odznaczeń, nosi się po Wojskowym, Morskim i Lotniczym Krzyżu Zasługi[7].

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Legitymacja medalu nadanego Ryszardowi Kurowskiemu[8] w 1979 roku

Odznaka zaprojektowana została w roku 1960 przez polskiego rzeźbiarza i medaliera Józefa Gosławskiego[2]. Jej wygląd opisany jest w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. Zgodnie z jego treścią odznaką medalu „jest okrągły, srebrzony, oksydowany medal o średnicy 35 mm”. Na awersie wytłoczono trójkąt o ściętych wierzchołkach, w który wpisana jest płaskorzeźba kobiety i mężczyzny. Na rewersie medalu, także w wytłoczonym trójkącie o ściętych wierzchołkach, znajdują się trzy liście dębu, a pod nimi napis:

ZA
OFIARNOŚĆ
I ODWAGĘ
W OBRONIE
ŻYCIA I MIENIA

Rozporządzenie reguluje także wygląd wstążki – ma ona kolor zielony i szerokość 35 mm, a po jej bokach znajdują się czerwone paski o szerokości 4 mm. Przy kolejnym nadaniu odznaczenia do wstążki dokłada się okucie „w kształcie srebrzonej, gładkiej, matowej listewki szerokości 5 mm z polerowanymi krawędziami”[9].

Informacje dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Medal za Ofiarność i Odwagę pojawił się m.in. w serii komiksów o Kapitanie Żbiku. Wydaniu towarzyszył jednostronicowy komiks prezentujący historię z daną osobą odznaczoną tym medalem[10]. W 2008 Komenda Wojewódzka Policji w Bydgoszczy rozpoczęła kampanię mającą zachęcić do rekrutacji, w której nawiązano m.in. do cyklu Za ofiarność i odwagę[11].

Statystyka nadanych odznaczeń[edytuj | edytuj kod]

Medal wraz z miniaturką

Łącznie, do 1992 r., tj. do końca obowiązywania ustawy z okresu PRL, przyznano 3875 Medali za Ofiarność i Odwagę. W latach 1992-2009 2349[12]osób zostało udekorowanych tym odznaczeniem.

2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Styczeń 2 0 2 7 0 5 0 0 0
Luty 55 1 0 7 12 4 0 17 23
Marzec 14 2 7 0 2 4 11 0 6
Kwiecień 2 21 2 2 3 13 34 4 0
Maj 7 4 0 49 0 4 2 0 0
Czerwiec 1 1 8 1 90 3 0 9 0
Lipiec 17 7 12 0 149 2 3 3 10
Sierpień 21 12 17 0 1 16 40 0 13
Wrzesień 1 3 7 9 220 6 0 8 2
Październik 4 19 24 9 22 16 10 0 0
Listopad 10 35 0 13 4 3 6 5 0
Grudzień 0 6 0 25 19 4 0 0 0
Łącznie w roku 134 111 79 122 522 80 106 46 54

Dane obejmują wyłącznie okres od stycznia 2006 roku ze względu na brak informacji na oficjalnej stronie Prezydenta RP o wcześniejszych nadaniach. Źródło: prezydent.pl[13][14]

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1960-02-17. [dostęp 7 października 2010].
  2. 2,0 2,1 Józef Gosławski 1908-1963. Wystawa prac. Warszawa: Związek Polskich Artystów Plastyków. Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, 1973.
  3. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. sejm.gov.pl, 1989-04-07. [dostęp 7 października 2010].
  4. Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. sejm.gov.pl, 1989-12-29. [dostęp 7 października 2010].
  5. Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1992-10-16. [dostęp 7 października 2010].
  6. Bronił pasażera, dostał medal (pol.). tvnwarszawa.pl, 2010-05-07. [dostęp 2010-10-18].
  7. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 2007-07-31. [dostęp 7 października 2007].
  8. Nota biograficzna Ryszarda Kurowskiego w kielakowie.pl/mediawiki[1]
  9. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 1992-11-10. [dostęp 7 października 2007].
  10. Wywiad z ppłk. mgr Władysławem Krupką, autorem scenariuszy i postaci kapitana Jana Żbika oraz komisarza policji Michała, Macieja Żbika. policja.gov.pl. [dostęp 7 października 2010].
  11. Karol Dolecki: Kapitan Żbik promuje rekrutację do policji. gazeta.pl, 2008-04-28. [dostęp 7 października 2010].
  12. Juliusz Ćwieluch: Medalomania. Raport: Medale i ordery. Kto daje, komu i za co. polityka.pl, 20 listopada 2010. [dostęp 15 kwietnia 2014].
  13. Archiwalne statystyki. Statystyki odznaczeń. prezydent.pl. [dostęp 11 sierpnia 2011].
  14. Statystyki odznaczeń. prezydent.pl. [dostęp 11 sierpnia 2011].
Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]