Medyka
| Medyka | |
 Kościół pw. św. Piotra i Pawła z 1607 r. |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | podkarpackie |
| Powiat | przemyski |
| Gmina | Medyka |
| Liczba ludności (2006) | 2800 |
| Strefa numeracyjna | (+48) 16 |
| Tablice rejestracyjne | RPR |
|
Położenie na mapie Polski
  Medyka
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Medyka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Medyka. Miejscowość jest siedzibą gminy.
W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wieś i znajdujący się na jej terenie zamek istniały już w XIV wieku. Zamek został rozbudowany w 1542 r. przez Piotra Kmitę. W 1607 r. powstał tu drewniany kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła. W 1663 r. utworzono tu niewielkie starostwo niegrodowe.
Od 1809 r. właścicielami wsi byli Pawlikowscy, którzy w miejscu ruin zamku wznieśli pałac. W 1830 r. Jan Gwalbert Pawlikowski założył na terenie swojego majątku pierwszą w Galicji szkołę ogrodniczą. Pałac uległ zniszczeniu w 1915 i 1939 r. Część z jego zbiorów, przekazana do Ossolineum, ocalała.
W 1863 r. we wsi miał punkt zborny oddział Marcina Borelowskiego.
Wieś leży na szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego.
W Medyce urodził się m.in. Jan Gwalbert Pawlikowski - polski ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, jeden z polskich pionierów ochrony przyrody, profesor.
[edytuj] Zabytki
Zespół dworski[1] − wpisany do rejestru zabytków 19 lipca 1969 r. Położony jest w północno-zachodniej części wsi. W jego skład wchodzą:
- park − pochodzący z drugiej połowy XVI wieku (z reliktami z XIV i XVI wieku). Zajmuje on powierzchnię ok. 50 ha. W XIX wieku przekształcony przez Gwalberta Pawlikowskiego, który stworzył na jego terenie kolekcję dendrologiczną. Rozciąga się on nieregularnie wokół tzw. wyspy powstańców. Od południa graniczy ze stawami, a od północnego zachodu i północnego wschodu z sadem pomologicznym. Występują tu m.in.: platan, miłorząb japoński, orzech czarny i dąb czerwony;
- dom gościnny - położony na wyspie, wokół niego znajdują się wały i fosa (1534 r.). Połączony mostem, a następnie drogą z majdanem gospodarczym. Powstał wg projektu Michała Gwalberta Pawlikowskiego;
- majdan gospodarczy z klasycystyczną oficyną dworską;
- kopiec Jagiełły − usytuowany za fosą, znajdujący się na północny wschód od wyspy;
- dwa stoły kamienne;
- cokół wazy ogrodowej.
Zespół kościelny[1] − wpisany do rejestru zabytków 20 grudnia 1989 r.
Cmentarz komunalny[1] − wpisany do rejestru zabytków 10 marca 1994 r. Powstał w drugiej połowie XIX wieku., w południowej części wsi (w okolicy torów kolejowych). Ma kształt trapezu. Na jego terenie znajdują się dwie główne alejki:
- od wejścia do kaplicy rodziny Pawlikowskich;
- do kaplicy rodziny Pawlikowskich w kierunku zachodnim.
Najstarszy nagrobek pochodzi z 1888 r., a kilka z przełomu XIX/XX wieku Na terenie cmentarza znajdują się dwie kaplice grobowe (Pawlikowskich i Sienkiewiczów).
Osada z okresu rzymskiego[1] − wpisana do rejestru zabytków 30 kwietnia 1970 r.
Pomnik Grunwaldu. W roku 1910 roku w 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem w pobliżu cmentarza komunalnego w Medyce wzniesiono krzyż, pod którym ludność gromadziła się w dniach rocznic narodowych i państwowych. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli Leopold Fedyk (kierownik szkoły w Medyce), Kazimierz Jamroz (właściciel fabryki tkanin w Medyce) i ksiądz Szymon Korpak (proboszcz medycki, polityk okresu międzywojennego, poseł na sejm, działacz gospodarczo-społeczny. Krzyż ten w czasie II wojny światowej został zniszczony, lecz dzięki staraniom Jana Pawłuckiego (sołtysa Medyki) w roku 1985 został odtworzony. Jest to obiekt murowany w kształcie muru z metalowym krzyżem i trzema tablicami metalowymi[2].
[edytuj] Transport
We wsi znajduje się drogowe polsko-ukraińskie przejście graniczne w kierunku Dobromila.
Prowadzi tu droga 28 Zator - Wadowice - Nowy Sącz - Gorlice - Biecz - Jasło - Krosno - Sanok - Medyka, i dalej przez przejście graniczne drogą M11 do Mościsk i Sądowej Wiszni.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Wykaz obiektów z terenu gminy Medyka wpisanych do rejestru zabytków (stan na 13 lipca 2007 r.)
- ↑ Karta ewidencyjna - miejsca pamięci narodowej. medyka.itl.pl. [dostęp 28 stycznia 2012].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Medyka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
|
||||||||
