Mehmet Talaat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mehmet Talaat
Mehmet Talat Pasha.jpg

Mehmet Talaat Pasza jako minister spraw wewnętrznych
Data i miejsce urodzenia 1874
Ottoman flag.svg Imperium osmańskie Kyrdżali
Data i miejsce śmierci 15 marca 1921
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Rzesza Niemiecka Berlin
Minister spraw wewnętrznych
Przynależność polityczna Komitet Jedności i Postępu
Okres urzędowania od lipca 1913
do 4 lutego 1917
Wielki wezyr
Przynależność polityczna Komitet Jedności i Postępu
Okres urzędowania od 4 lutego 1917
do 8 października 1918
Poprzednik Said Halim Pasza
Następca Ahmed İzzet Pasza
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Mehmet Talaat (częściej Talaat Pasza) (tr. Mehmed Talât Paşa) (ur. w 1874 w Kyrdżali, zm. 15 marca 1921 w Berlinie), osmański polityk związany z ruchem młodoturków, jeden z przywódców Komitetu Jedności i Postępu, dwukrotny minister spraw wewnętrznych i wielki wezyr Imperium osmańskiego.

Urodzony w Kyrdżali (tr. Kırcaali) w wilajecie Edirne, leżącym w europejskiej części Imperium Osmańskiego. Był synem urzędnika Porty. Ukończył szkołę wyższą w Edirne (Adrianopol). Rozpoczął pracę w firmie telegraficznej, jednak szybko został aresztowany za udział w tajnych sprzysiężeniach. Uwolniony po 2 latach został mianowany kierownikiem poczty i telegrafów w Salonikach. Zwolniony w 1908 z powodów politycznych za członkostwo w młodotureckiej organizacji Komitet Jedności i Postępu. Po rewolucji młodotureckiej w tym samym roku, został deputowanym Edirne w parlamencie osmańskim, a rok później ministrem spraw wewnętrznych, ministrem poczty i wreszcie sekretarzem generalnym swej partii w 1912. Po śmierci wielkiego wezyra Mahmuda Szevketa w lipcu 1913, Talaat Pasza po raz drugi został ministrem spraw wewnętrznych.

Przed I wojną światową początkowo opowiadał się po stronie Ententy, jednak dał się przekonać Enwerowi Paszy i ostatecznie Imperium Osmańskie opowiedziało się po stronie państw centralnych. Wraz z Enwerem Paszą i Dżemalem Paszą tworzył młodoturecki triumwirat rządzący krajem w czasie wojny. Był wówczas głównym odpowiedzialnym za dokonanie masowych przesiedleń ludności ormiańskiej, co doprowadziło w latach 1915-1916 do ludobójstwa Ormian.

4 lutego 1917 został wielkim wezyrem, a urząd ten sprawował do 8 października 1918. W styczniu 1918 reprezentował Imperium Osmańskie podczas rokowań pokojowych w Brześciu zakończonych zawarciem traktatów pokojowych pomiędzy Państwami Centralnymi a Ukraińską Republiką Ludową (9 lutego 1918- por. Traktat brzeski (9 lutego 1918)) i Rosją sowiecką (3 marca 1918). W obliczu klęski państw centralnych podał się do dymisji 14 października 1918 i wraz z pozostałymi przywódcami Komitetu Jedności i Postępu w nocy z 1 na 2 listopada uciekł do Niemiec.

W kwietniu 1919 nowy rząd zorganizował proces przeciw przywódcom młodotureckim, oskarżanym m.in. za eksterminację Ormian. Wyroki śmierci wymierzono tylko zaocznie. 15 marca 1921 Talaat został zamordowany w Berlinie przez Saghomona Tehliriana, ormiańskiego zamachowca, co było częścią tzw. Operacji Nemezis. Jego zabójca został potem uniewinniony przez sąd niemiecki w czerwcu 1921. W 1943 grób Talaata przeniesiono z Berlina do Stambułu do dzielnicy Şişli.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]