Melanoides tuberculata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Melanoides tuberculata[1]
(O. F. Müller, 1774)
Melanoides tuberculata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada ślimaki
Podgromada płucodyszne
Rząd Neotaenioglossa
Podrząd przodoskrzelne
Nadrodzina Cerithioidea
Rodzina Thiaridae
Podrodzina Thiarinae
Rodzaj Melanoides
Gatunek Melanoides tuberculata
Synonimy
  • Melania tuberculata (Müller, 1774)
  • Melanoides fasciolata Olivier, 1804
  • Melanoides tuberculatus (Müller, 1774)
  • Nerita tuberculata Müller, 1774
  • Thiara tuberculata (Müller, 1774)
  • Thiara tuberculatus (Müller, 1774)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Melanoides tuberculata

Melanoides tuberculata – inwazyjny gatunek małego, słodkowodnego, szeroko rozprzestrzenionego ślimaka płucodysznego z podrzędu przodoskrzelnych, w języku polskim znanego pod potoczną nazwą świderek. Bywa hodowany w akwariach. Może być wektorem wielu chorób, w tym również groźnych dla człowieka.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany w Indiach pod nazwą Nerita tuberculata[3]. Po przeniesieniu do rodzaju Melanoides pojawił się problem nomenklatoryczny, ponieważ zgodnie z zasadami kodeksu nomenklatury zoologicznej, nazwy rodzajowe z końcówką -oides są rodzaju męskiego (jeśli autor nazwy nie ustalił inaczej, a autor nazwy MelanoidesOlivier, 1804 – tego nie zrobił), a dotychczasowy epitet gatunkowy tuberculata jest rodzaju żeńskiego. W literaturze pojawiły się dwie wersje nowej nazwy: Melanoides tuberculatus i Melanoides tuberculata. Pod koniec XX wieku taksonomowie uznali na podstawie analizy oryginalnego opisu Oliviera, że Melanoides jest rodzaju żeńskiego, ponieważ autor przyjął formę żeńską dla M. fasciolatagatunku typowego nowego rodzaju. Tym samym poprawną nazwą gatunku jest Melanoides tuberculata[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje pospolicie w strefie słodkich wód zwrotnikowych Afryki (Algeria, Maroko, Liban,Egipt, Sudan, Etiopia, Kenia, Kongo, Burundi, Arabia Saudyjska), w Azji Południowej (Bangladesz, Indie, Sri Lanka) i Azji Południowo-Wschodniej (Chiny, Laos, Malezja, Tajlandia) i w Japonii).

Został zawleczony do Ameryki (na Hawaje) oraz do Polinezji (Polinezja Francuska, Tahiti, Fidżi, Tonga, Samoa, Wyspy Cooka)[5].

Gatunek inwazyjny powodujący zanikanie innych gatunków w danym środowisku a nawet jego wymieranie np. Biomphalaria glabrata i B. straminea[6].

W Polsce został odnotowany w Kanale Zrzutowym Elektrowni Pątnów[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wysokość muszli wynosi 30–45 mm[7], spotykane są też większe – do 50 mm[8]. Na terenie Stanów Zjednoczonych spotykano osobniki mierzące do 80 mm[9]. Muszla podłużna spiralnie i prawoskrętnie skręcona, barwy od czarnej do jasnobrązowego, z ciemnymi czerwono-rdzawymi plamami.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Przebywa w płytkich i wolno płynących wodach o piaszczystym lub lekko żwirowym podłożu. Aktywny głównie w nocy, przekopując dno odżywia się detrytusem. Parametry wody: odczyn pH 7–8, twardość 8–12°n, temperatura 20–28 °C, w części tropikalnej nawet do 35 °C. Krytyczną temperaturą, poniżej której giną jest 18 °C[10].

Choroby[edytuj | edytuj kod]

Melanoides tuberculatus jest pośrednim nosicielem przywr wywołujących choroby groźne również dla człowieka: Clonorchis sinensis wywołującej klonorchozę, Paragonimus westermani wywołującą paragonimozę[11], oraz Metagonimus trematode i Diorchitrema formosanum[2].

Hodowla w akwarium[edytuj | edytuj kod]

W dzień zakopuje się w piasku lub żwirku na dnie zbiornika. W podłożu poszukuje odpadów roślinnych, zwierzęcych i resztek pokarmowych wzruszając go i napowietrzając. Drążenie to wpływa korzystnie na korzenie roślin.

W akwarium dożywają 4–5 lat[12].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek żyworodny, rozmnażanie może odbywać się płciowo jak i partenogenetycznie. Dojrzałość rozrodczą osiągają osobniki o długości ok. 3 cm i wieku 1 roku. Najchętniej rozmnaża się na miękkim, piaszczystym podłożu, gdzie młode ukrywają się przez 3–4 miesiące. Plenny, przy nadmiernym rozmnożeniu się może być uciążliwym mieszkańcem[13]. Młode w chwili narodzin mają 1–2 mm długości. Dorosły świderek może urodzić do 70 młodych[11].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W akwarium tarliskowym (hodowlanym) ślimaków tych nie powinno się trzymać. Powodują one szkody wśród złożonej ikry jak również wśród świeżo wylęgłego lecz jeszcze nie pływającego narybku[14].

Przypisy

  1. Melanoides tuberculata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Melanoides tuberculata. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Müller, O. F. 1774. Vermium terrestrium et fluviatilium, seu animalium infusoriorum, helminthicorum, et testaceorum, non marinorum, succincta historia. Volumen alterum. - pp. I-XXXVI [= 1–36], 1–214, [1–10]. Havniæ & Lipsiæ. (Heineck & Faber).
  4. Species summary for Melanoides tuberculata (ang.). AnimalBase. [dostęp 30 kwietnia 2011].
  5. Invasive species in the Pacific (Gatunki inwazyjne na Pacyfiku). Samoa, 2000, ISBN 982-04-0214-X, str. 170
  6. Guimaraes et al. Possible Competitive Displacement of Planorbids by Melanoides tuberculata in Minas Gerais, Brazil. „Memórias do Instituto Oswaldo Cruz”. 96 (Suppl), s. 173–176, 2001 (ang.).  (pdf)
  7. 7,0 7,1 Andrzej Kraszewski: Melanoides tuberculatus (O.F. Müller, 1774) (pol.). W: Z. Głowaciński, H. Okarma, J. Pawłowski, W. Solarz (red.); Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski. Wyd. internetowe. Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. [dostęp 30 kwietnia 2011].
  8. Bibliografia: AKWARIUM 4/76
  9. Benson, A. J.: Melanoides tuberculatus (red-rim melania) (ang.). USGS. [dostęp 30 kwietnia 2011].
  10. Bibliografia Ryby w akwarium
  11. 11,0 11,1 Wildlife
  12. AKWARIUM 5/90
  13. Moje akwarium, Hans Frey, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa, 1988, ISBN 83-217-2667-4 str 90
  14. Bibliografia Akwarium słodkowodne

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Akwarium słodkowodne, Hans Frey, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa, 1990 ISBN 83-217-2777-8 str. 106.
  • Ryby w akwarium, Henryk Jakubowski, Jerzy Ring, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1988, ISBN 83-02-03493-2 str. 84.
  • AKWARIUM 4/76

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]