Melotte 111
Współrzędne: 
12h22m30,00s; +25°51'00,00"
| Melotte 111 | |
 Gromada otwarta Melotte 111 |
|
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Warkocz Bereniki |
| Typ | otwarta |
| Rektascensja | 12h 22m 30s[1] |
| Deklinacja | +25° 51' 00"[1] |
| Odległość | 288 ly (88,3 pc) |
| Jasność obserwowana | 1,8[2]m |
| Rozmiar kątowy | 275' (4,6°)[2] |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Wymiary | 23 ly |
| Szacowany wiek | 400 mln lat[3] |
| Alternatywne oznaczenia | |
| C 1222+263, [KPR2004b] 308, OCl 558.0 | |
Melotte 111 (również Gromada Warkocza Bereniki lub Gromada Warkocza) – gromada otwarta w gwiazdozbiorze Warkocz Bereniki. Znana już Ptolemeuszowi około 138 roku n.e.
Gromada nie została spisana przez Charlesa Messiera, nie znalazła się też w katalogu NGC, gdyż jej naturę rozpoznał dopiero Robert Julius Trumpler w 1938 roku. Zidentyfikował on 37 gwiazd jako należące do gromady. Wcześniej, w 1915, Philibert Melotte dodał obiekt do swojego katalogu pod numerem 111.
Gromada rozciąga się na niebie w obrębie ponad 4,5 stopnia. Według pomiarów przeprowadzonych przez satelitę Hipparcos Europejskiej Agencji Kosmicznej Melotte 111 znajduje się w odległości około 288 lat świetlnych[4] od Słońca, co czyni ją trzecią spośród najbliższych nam gromad otwartych (za Collinder 285 i Hiadami).
Według The Sky Catalog 2000 gromada ma około 400 mln lat, jej najjaśniejsze gwiazdy mają ok. 4,35m, typ widmowy najgorętszych – A0.
Nieco zaskakującym jest fakt, że chociaż gromada zawiera gwiazdy o jasnościach do 10,5m, to nie odnaleziono żadnych słabszych obiektów. Możliwe że jest to spowodowane małą masą gromady, która nie była w stanie zapobiec ucieczce gwiazd w przestrzeń.
