Menander I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Moneta Menandra I. Na awersie głowa władcy w hełmie i diademie oraz legenda w języku greckim. Na rewersie wizerunek Ateny z tarczą i błyskawicą oraz legendą indyjską i monogramem po prawej stronie
Moneta Menandra z Kołem Dharmy i grecką legendą na awersie oraz palmą zwycięstwa i inskrypcją indyjską w piśmie kharoszthi na rewersie

Menander I Soter (zm. ok. 130 p.n.e.) – król indo-grecki, panujący w latach ok. 155-130 p.n.e.

Tron objął po Antymachosie II. W okresie sprawowania władzy przez Menandra państwo Indo-Greckie było już w pełni niezależne od Baktrii, a nawet pozostawało z nią we wrogich stosunkach, o czym świadczy konflikt z Eukratydesem I. Za jego panowania posiadłości Indo-Greków miały największy zasięg, rozciągały się według badaczy od Kabulu na zachodzie po Czandigarh w Pendżabie na wschodzie oraz od doliny Swatu na północy po Kandahar na południu. Najprawdopodobniej w wojnach z Eukratydesem i jego następcami uzyskał także kontrolę nad częścią Baktrii. Podczas kampanii wojennej na wschodzie żołnierze Menandra dotarli aż do rejonu Pataliputry (dzis. Patna) nad dolnym Gangesem. O zwycięskich kampaniach władcy w dolinie Gangesu wspominają niezależnie od siebie Strabon i indyjska kronika Juga Purana. Świadectwem potęgi władcy jest relacja zawarta w Periplusie Morza Erytrejskiego, informująca że monety z jego imieniem były w obiegu jeszcze kilka pokoleń po jego śmierci.

Po śmierci Menandra zaczął się okres powolnego upadku państwa Indo-Greckiego – liczba imion jego następców wskazuje że rozpadło się na trzy lub dwie części, a w Arachozji i Paropamisadzie władzę odzyskali najprawdopodobniej potomkowie Eukratydesa.

Indyjski tekst buddyjski Milindapanha (Pytania Milindy) wymienia króla greckiego Milindę, który prowadził dyskurs filozoficzny z mędrcem Nagaseną. Pod imieniem Milindy kryje się najprawdopodobniej właśnie Menander. Władca występuje tam jako mądry, zwycięski i potężny władca, ustępujący dobrowolnie z tronu by wieść żywot ascety. Opowieść ta może być wynikłym z moralizatorskiego charakteru dzieła literackim przetworzeniem faktów, bowiem opisujący Menandra Plutarch z Cheronei (Moralia, IV, 28) wspomina że król zmarł podczas kampanii wojennej. Podany przez Plutarcha opis w pełni potwierdza jednak zakorzenienie Menandra w kulturze buddyjskiej, informuje bowiem on że po śmierci władcy jego ciało spalono na stosie, a prochy pochowano pod specjalnie zbudowanymi kaplicami (być może chodzi o stupy). Świadectwem przejścia Menandra na buddyzm mogą być także jego monety – na części z nich pojawia się wizerunek Koła Dharmy[1].

Nie są jasne powiązania dynastyczne Menandra. Milindapanha jako miejsce jego urodzenia podaje "wieś Kalasi koło Alasandy", co ze względu na podobieństwo brzmienia utożsamia się z okolicami Aleksandrii Kaukaskiej. Jego walki z Eukratydesem oraz obecność na części emitowanych przez niego monet wizerunku Ateny sugerują, że mógł być spokrewniony z obalonym królem Baktrii Demetriuszem II. Według A.K. Naraina żoną Menandra była Agatokleja, córka króla Agatoklesa.

Przypisy

  1. Anna Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15842-2, s. 332.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kalita S., Grecy w Baktrii i w Indiach. Wybrane problemy ich historii, Kraków 2005.
Poprzednik
Antymachos II Nikeforos
Król Indo-Greków
ok. 155 p.n.e. – ok. 130 p.n.e.
Następca
Zoilos I, Agatokleja