Mendel Gdański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mendel Gdański
Autor Maria Konopnicka
Miejsce wydania Zabór rosyjski
Język polski
Data I wyd. 1890
Typ utworu nowela

Mendel Gdański – nowela Marii Konopnickiej opublikowana po raz pierwszy w 1890 roku na łamach czasopisma "Przegląd Literacki", a trzy lata później w zbiorku nowel Na drodze.

Utwór był odpowiedzią pisarki na falę antysemityzmu, jaka przetaczała się wówczas przez ziemie polskie. Jego powstanie częściowo zainspirowała Eliza Orzeszkowa, która w 1890 wystosowała do Marii Konopnickiej list, w którym prosiła: czy prozą, czy wierszem, napisz jedną lub dziesięć kartek, słowo Twoje wiele zaważy, u wielu wiarę znajdzie, wiele uczuć wzbudzi, złych uśpi….

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akcja toczy się w Warszawie w II połowie XIX wieku. Bohaterem jest Mendel Gdański - stary Żyd pracujący jako introligator. Mendel od urodzenia mieszka na ziemiach polskich i czuje się Polakiem. Dziwią go pojawiające się ruchy antysemickie oraz pogłoski, że "mają bić Żydów". Nie rozumie dlaczego odmawia mu się prawa bycia pełnoprawnym obywatelem. Jednak sam fakt, że jest Żydem sprawia, że staje się ofiarą pogromu anty-żydowskiego. Dzięki pomocy polskich przyjaciół zostaje uratowany z pogromu, ale traci serce dla Polski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Arcydzieła nowelistyki pozytywizmu, wybór i posłowie: E. Pieścikowski, Szczecin 1989.
  • Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998.
  • E. Ichnatowicz, Krótkie formy prozatorskie, w: tejże: Literatura drugiej połowy XIX wieku (1863-1914), Warszawa 2000.
  • A. Matuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997.
  • A. Matuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli,. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, pod red. J. Maciejewskkiego, Wrocław 1988.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]