Metafora zbitej szyby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Charlie Chaplin w roli szklarza i Jackie Coogan jako chłopiec, który stymuluje rozwój gospodarki. Kadr z filmu Brzdąc (The Kid, 1921)

Metafora zbitej szyby – metafora autorstwa ekonomisty Frederica Bastiata, która obrazowo obala błędne przeświadczenie, że jakakolwiek katastrofa może napędzić rozwój gospodarki. Zdaniem Henry'ego Hazlitta, który upowszechnił ten przykład w swojej książce Ekonomia w jednej lekcji, jest to jeden z najpowszechniejszych błędów obecnych w popularnym myśleniu o ekonomii.

Metafora zbitej szyby[edytuj | edytuj kod]

Frédéric Bastiat opisuje przykład chuligana, który wybija szybę w piekarni i ucieka. Zbiera się tłumek gapiów a piekarz narzeka, że nowa szyba kosztować go będzie 300 złotych. Ktoś z tłumu zauważa jednak, że nie stało się źle, bo przecież będzie to oznaczało zarobek dla szklarza. Zarobione pieniądze szklarz wyda u kogoś innego, ten u kogoś innego i tak ożywi się lokalna gospodarka. Można dojść do wniosku, że chłopiec nie zrobił nic złego. Gdyby nie wybił szyby, szklarz nie miałby zarobku.

Batistat zwraca jednak uwagę na drugą stronę problemu. Piekarz przed nieszczęśliwym zdarzeniem miał 300 złotych i szybę. Teraz będzie mieć tylko szybę. Kupi nową szybę za pieniądze, które chciał przeznaczyć na marynarkę u krawca. W rzeczywistości nie powstało żadne nowe zatrudnienie, bo zysk szklarza jest stratą krawca.

Błąd zbitej szyby w praktyce[edytuj | edytuj kod]

Henry Hazlitt uważa ten błąd w rozumowaniu ekonomicznym za bardzo rozpowszechniony. Gdy komentatorzy twierdzą, iż straty wywołane powodzią ożywią sektor budowlany, nie dostrzegają, że koniunktura w jednej branży będzie oznaczała kryzys innej. Wyjątek może stanowić sytuacja, gdy katastrofa obniża nieoptymalnie wysoki poziom oszczędności gospodarstw domowych w kraju nią dotkniętym, co przynajmniej w krótkim okresie podniesie tempo wzrostu PKB.

Zdaniem Hazlitta, źródłem tego typu błędów może być koncentracja na bezpośrednich skutkach danego działania, bez patrzenia na skutki pośrednie albo skupianie się na konsekwencjach, które dane działanie przynosi wybranej grupie, a ignorowanie pozostałych uczestników rynku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henry Hazlitt, Ekonomia w jednej lekcji, tł. Grzegorz Łuczkiewicz, Wydawnictwo Znak-Signum, Kraków 1993, ISBN 83-7006-281-4