Litowce
| Grupa → | 1 |
|---|---|
| ↓ Okres | |
| 2 | 3 Li |
| 3 | 11 Na |
| 4 | 19 K |
| 5 | 37 Rb |
| 6 | 55 Cs |
| 7 | 87 Fr |
Litowce (metale alkaliczne, potasowce[1]) – grupa pierwiastków 1 (dawn. IA lub I głównej) grupy układu okresowego (bez wodoru) o silnych własnościach metalicznych, tworzących z wodą silnie zasadowe (alkaliczne) wodorotlenki. Do metali alkalicznych zalicza się lit, sód, potas, rubid, cez i frans.
Spis treści |
[edytuj] Właściwości fizyczne
Litowce to ciała stałe o najmniejszej spośród pierwiastków gęstości, z których lit, sód i potas mają mniejszą gęstość od wody. Wraz ze wzrostem liczby atomowej wzrasta ich gęstość i promień atomowy. Maleje zaś twardość, temperatura wrzenia i topnienia oraz potencjał jonizacyjny. Związki litowców barwią płomienie na charakterystyczne dla każdego metalu kolory: lit - na czerwono, sód - na żółto, zaś potas na kolor różowo-fioletowy.
[edytuj] Właściwości chemiczne
Własności metaliczne litowców, ich zasadowość oraz ogólna reaktywność z wodą i powietrzem wzrastają ze wzrostem ich liczby atomowej (w dół układu okresowego), co związane jest z malejącą elektroujemnością. Wszystkie te metale, oprócz najmniej reaktywnego litu (reaguje spokojnie), reagują gwałtownie z wodą z wytworzeniem gazowego wodoru i wodorotlenku danego pierwiastka, według schematu:
2M + 2H2O → 2MOH + H2↑
(gdzie M - metal alkaliczny)
W przypadku potasu, rubidu i cezu powyższa reakcja przebiega zazwyczaj wybuchowo, natomiast sód wybucha jedynie w sprzyjających warunkach. Rubid i cez samorzutnie zapalają się w kontakcie z powietrzem[2].
Przechowuje się je w nafcie lub w parafinie, ponieważ na powietrzu ulegają reakcji w zawartym w powietrzu tlenem bądź parą wodną.
[edytuj] Cechy wspólne
- metale
- jeden elektron na powłoce walencyjnej
- należą do bloku s
- wykazują dużą reaktywność wobec niemetali tworząc:
- • tlenki, nadtlenki, ponadtlenki, np.
- 4Li + O2 → 2Li2O
- • wodorotlenki, np.
- 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2↑
- • sole, np.
- 2K + 2HCl → 2KCl + H2↑
[edytuj] Inne pierwiastki
Pierwiastki, których wodorotlenki alkalizują środowisko występują też w innych grupach układu okresowego. Są to w szczególności wszystkie lantanowce, część metali ziem alkalicznych, a także niektóre metale przejściowe.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemiczny. Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976. Wg niektórych źródeł do potasowców nie zalicza się lit lub lit i sód. Zob. Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.
- ↑ Frans jest niezwykle rzadkim pierwiastkiem i jego właściwości fizyczne i chemiczne są słabo poznane.
|
|||||||||||
