Meteoryt Pułtusk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pułtusk
Fragment meteorytu Pułtusk (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Fragment meteorytu Pułtusk (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Sposób odkrycia Spadły
Państwo  Polska
Miejsce znalezienia Pułtusk
Data znalezienia 30 stycznia 1868
Masa 8863 kg
Typ meteoryt kamienny, chondryt
Klasa oliwinowo-bronzytowy
Grupa H5
Miejsce przechowywania patrz w tekście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pułtusk
Pułtusk
Ziemia 52°46′N 21°16′E/52,766667 21,266667Na mapach: 52°46′N 21°16′E/52,766667 21,266667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Meteoryt Pułtuskmeteoryt, który po rozpadnięciu się w atmosferze spadł w postaci deszczu meteorytowego koło Pułtuska[1] dnia 30 stycznia 1868[2].

Należy do grupy chondrytów zwyczajnych (H5).

Wiadomości ogólne[edytuj | edytuj kod]

  • Obszar spadku – 127 km²
  • Masa całkowita spadku – 8863 kg
  • Liczba okazów – 68 780 (przeważnie po kilka gramów)
  • Największy znaleziony okaz – 9095 g

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Meteoryt Pułtusk

Meteoryt Pułtusk ma strukturę brekcjowatą, co oznacza że złożony jest z drobnych okruchów skalnych. Okruchy składają się z chondr piroksenowych albo oliwinowych rozmieszczonych w masie plagioklazowo – oliwinowej. Występuje też kamacyt (żelazo).

Skład chemiczny[edytuj | edytuj kod]

Skład meteorytu Pułtusk w % wagowych[3]:

  • SiO2 36,44
  • TiO2 0,18
  • Al2O3 1,88 Fe metaliczne 17,62
  • Cr2O3 0,37
  • FeO 9,48 Ni w żelazie meteorytowym 9,13
  • MnO 0,25
  • MgO 23,75 Fe jako siarczek żelaza 3,80
  • CaO 1,82
  • Na2O 0,83 S jako siarczek żelaza 2,17
  • K2O 0,09
  • P2O5 0,22 Ogólna zawartość żelaza 27,19
  • Fe 16,02
  • Ni 1,61
  • FeS 5,97
  • Suma 98,91

Miejsce pochodzenia[edytuj | edytuj kod]

Ciałem macierzystym meteorytu jest przypuszczalnie planetoida (6) Hebe[4]. Pierwsze obliczenia w zakresie trajektorii lotu meteorytu wykonał Johann Gottfried Galle. Doszedł on do wniosku, że meteoryt poruszał się wcześniej po hiperbolicznej orbicie a zatem przybył spoza Układu Słonecznego. Pogląd ten utrzymywał się do lat czterdziestych XX wieku. Dokładniejsze obliczenia zweryfikowały wcześniejsze ustalenia i stwierdzono, że orbitą meteorytu była elipsa. Stąd wniosek, że miejsca pochodzenia meteorytu Pułtusk, należy szukać w Układzie Słonecznym. Była to również wskazówka, że ciała macierzystego należy poszukiwać wśród planetoid obiegających Słońce w wewnętrznej części pasa planetoid.

Elipsa spadku meteorytu Pułtusk

Kolekcje[edytuj | edytuj kod]

Spadek widziano w całej ówczesnej Polsce aż po Lwów, a także we Wrocławiu i Królewcu. Okazy z tego spadku należą do najliczniejszych polskich meteorytów i są dostępne we wszystkich większych polskich muzeach geologicznych. Polska jest w posiadaniu ok. 700 fragmentów. Pozostała, zdecydowana większość znajduje się w muzeach i kolekcjach zagranicznych. Największe okazy spadły w okolicach Rzewnia[5]. Spadek tego meteorytu opisywany jest jako najliczniejszy deszcz meteorytów kamiennych na świecie.

Przypisy

  1. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Distribution_ellipse_Pultusk_meteorite.jpg
  2. Muzeum Geologiczne – Meteoryt Pułtusk
  3. Meteoryt Pułtusk 1868 / Pultusk meteorite 1868
  4. J. Biała, Meteoryt Pułtusk, największy deszcz meteorytów kamiennych, Warszawa 2008, s. 45.
  5. J. Biała (red.), Meteoryt Pułtusk, największy deszcz meteorytów kamiennych, Warszawa 2008, s. 11.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. W. Kosiński, E. Kamińska: Upadek i rozmieszczenie fragmentów meteorytu Pułtusk, w: ACTA SOCIETATIS METHEORITICAE POLONORUM. Rocznik PTMet, vol. 2, Sosnowiec 2011. (Tekst artykułu w pdf)
  • Meteoritical Bulletin Entry for Pultusk (ang.). The Meteoritical Society, International Society for Meteoritics and Planetary Science. [dostęp 2012-08-17].