Meteoryty HED

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Meteoryty reprezentujące trzy grupy klanu HED

Meteoryty HED – grupa (klan) meteorytów kamiennych należących do achondrytów, do której zaliczają się howardyty, eukryty i diogenity. Skrót HED pochodzi właśnie od ich nazw. Są one bardzo pospolite, ok. 3/4 achondrytów należy do meteorytów HED[1]. Skały te zostały zidentyfikowane jako fragmenty planetoidy (4) Westa, wyrzucone przez impakty.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Meteoryty HED są okruchami skał magmowych, zbudowanymi z piroksenów i plagioklazów. Eukryty zawierają wydłużone ziarna plagioklazu zamknięte w piroksenie, są podobne do ziemskich bazaltów, lecz jaśniejsze. Diogenity składają się głównie z piroksenów, przypominają ziemskie piroksenity. Howardyty stanowią mieszankę okruchów eukrytów i diogenitów, czasem zawierają chondry[1].

Uważa się, że eukryty pochodzą ze skorupy Westy, podczas gdy diogenity wykrystalizowały głębiej, w płaszczu tej planetoidy. Howardyty są materią z powierzchni Westy, która zawiera skały pokruszone wskutek impaktów, w tym także materię pochodzącą spoza Westy[2][3].

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Na południowej półkuli Westy znajduje się potężny basen uderzeniowy nazwany Rheasilvia. Uderzenie, które odpowiada za jego powstanie miało miejsce około miliard lat temu, wyrzuciło w przestrzeń kosmiczną ok. 1% objętości planetoidy. Efektem tej kolizji było powstanie rodziny planetoidy Westa, planetoid typu V oraz mniejszych meteoroidów. Część z nich spadła na Ziemię jako meteoryty HED[4][5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Meteoryty w zbiorach Polskich / Klasyfikacja meteorytów (pol.). Polskie Towarzystwo Meteorytowe. [dostęp 2014-04-17].
  2. Szymon Kozłowski: Meteoryty - Tektyty - Impaktyty: HED (pol.). Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego. [dostęp 2014-04-17].
  3. Achondryty HED (Vesta) (pol.). meteoryty.net. [dostęp 2014-04-17].
  4. Paul Schenk, David P. O’Brien, i in.. The Geologically Recent Giant Impact Basins at Vesta’s South Pole. „Science”. 336, s. 694–697, 2012-05-11. doi:10.1126/science.1223272 (ang.). 
  5. Sonda Dawn odkrywa sekrety Westy (pol.). Kosmonauta.net, 2012-04-30. [dostęp 2012-05-14].