Metodologia badań pedagogicznych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Metodologia badań pedagogicznych jest to nauka o metodach i działalności naukowej w pedagogice obejmującej sposoby przygotowania i prowadzenia badań naukowych na gruncie pedagogiki oraz opracowania ich wyników, budowy systemów naukowych oraz utrwalenie w mowie i w piśmie osiągnięć pedagogiki naukowej[1]. Ze względu na zakres stosowania wyróżnia się metodologię ogólną, która zajmuje się ogólnymi problemami metod i systemów naukowych oraz metodologię szczegółową badającą metody i systemy wybranych nauk np.: pedagogicznych[2].

Metodologię badań określamy jako naukę o zasadach i sposobach postępowania badawczego zalecanych i stosowanych w pedagogice. Metodologia uprawiana jest w sposób opisowo – normatywny, pozwalający na prezentowanie zarówno stosowanych jak i postulowanych reguł postępowania badawczego[3]. Przedstawia się w niej konkretne badania i zarazem postuluje się bardziej efektywne ich zastosowanie w naukach pedagogicznych.

Metoda badań pedagogicznych to zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzających do rozwiązania problemu naukowego[4]. Jest to określony powtarzalny sposób rozwiązania problemu z zastosowaniem odpowiedniej techniki badawczej, przy pomocy właściwych dla tej techniki narzędzi[5].

Metody badawcze dzielimy na ilościowe i jakościowe w pedagogice Badacz korzystający z metod ilościowych zakłada istnienie obiektywnej rzeczywistości i możliwości poznania jej[6]. Ograniczeniem jest tutaj niemożność zbadania obiektów, które nie poddają się takiemu precyzyjnemu pomiarowi. Tymczasem metody jakościowe posługują się narzędziami elastycznymi, które można dostosować do nowych warunków, nieprzewidzianych przed rozpoczęciem badania. Charakterystyczna dla tych metod jest bezzałożeniowość (brak hipotez, które następnie podlegałyby weryfikacji) i możliwość sięgnięcia do głębszego kontekstu - zbadania także tego, czego nie da się obiektywnie zmierzyć.

Metody badań pedagogicznych[edytuj | edytuj kod]

Techniki badań pedagogicznych[edytuj | edytuj kod]

Technika badań to czynności praktyczne, regulowane wypracowanymi drogą doświadczenia dyrektywami pozwalającymi na otrzymanie optymalnie sprawdzalnych informacji.

Postęp pedagogiki, w sensie zdobywania nowej wiedzy o wychowaniu, zależny jest od odpowiednich badań pedagogicznych z zastosowaniem właściwych metod. Wybór metody jest uzależniony od specyfiki badanego obiektu (np. liczby badanych osób) i sytuacji (gdzie, w jakich warunkach przeprowadzane jest badanie). Wybór ten jest nadrzędny wobec wyboru techniki i narzędzi. Prawidłowe przygotowanie do badań powinno obejmować wybór metody, techniki i narzędzi - według podanej kolejności. Żadna z metod nie występuje w stanie czystym. Wielowymiarowość i złożoność rzeczywistości wychowawczej nie pozwala zamknąć jej w ramach jednej metody, dlatego zwykle sięga się do kilku różnych metod jednocześnie.

Główne narzędzia badawcze[edytuj | edytuj kod]

  • kwestionariusz wywiadu
  • kwestionariusz ankiety
  • narzędzia socjometrii
  • narzędzia obserwacji
  • skale

Narzędziem badawczym nazywamy zaś każdy przedmiot służący do realizacji wybranej techniki badań. Takim przedmiotem może być kwestionariusz, dyktafon, a nawet długopis czy ołówek.

Przypisy

  1. Rubacha K., Metodologia badań nad edukacją. Warszawa 2008
  2. Konarzewski K., Jak uprawiać badania oświatowe. Warszawa 2000
  3. Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa, PWN 2003
  4. Skorny Z., Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki. Warszawa 1994
  5. Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych. Katowice 1999
  6. Zaczyński W., Praca badawcza nauczyciela. Warszawa 1995

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Nowak S., Metodologia badań społecznych, Warszawa, PWN 2007
  • Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice, „Śląsk” 2005
  • Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna. Gdańsk 2006.
  • Łobocki M., Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych. Kraków 2006.
  • Łobocki M., Metody i techniki badań pedagogicznych. Kraków, Impuls 2006
  • Ferguson G.A., Takane Y., Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, PWN 2003
  • Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych. Warszawa 2001.
  • Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, PWN, Warszawa 2007.
  • Brzeziński J., (2008), Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice, Wydawnictwo Scholar; ISBN 978-83-7383-296-1