Metylofenidat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Metylofenidat
Metylofenidat
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C14H19NO2
Masa molowa 233,31 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 113-45-1
PubChem 4158[1]
DrugBank APRD00657[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC N06 BA04
Legalność w Polsce substancja psychotropowa grupy II-P
Stosowanie w ciąży kategoria C

Metylofenidat (MPH) – organiczny związek chemiczny, lek o działaniu stymulującym z grupy fenetylamin jest inhibitorem zwrotnego wychwytu dopaminy i noradrenaliny. Używany jest w leczeniu ADHD i narkolepsji oraz przy wyprowadzaniu z narkozy. Znajduje się w grupie II-P na wykazie środków odurzających i substancji psychotropowych.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Metylofenidat działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy. Paradoksalnie wykazuje on działanie uspokajające u osób chorych na ADHD: dzieciom pomaga się skoncentrować na nauce i innych zajęciach, dorosłym pomaga skupić się na zajęciach i zorganizować życie.

Sposób, w jaki metylofenidat ma pomagać ludziom z ADHD nie jest do końca znany. Prawdopodobnie ADHD jest powodowane przez niski poziom dopaminy w mózgu (przede wszystkim w płacie czołowym), a MPH zwiększa poziom tego neuroprzekaźnika w połączeniach synaptycznych.

Metylofenidat z powodu swoich odurzających właściwości bywa nadużywany. W dużych dawkach, palony i wciągany do nosa ma działanie euforyczne, zbliżone do amfetaminy, co może uzależniać psychicznie. Sposób działania metylofenidatu na organizm ludzki bardzo przypomina sposób działania kokainy. Wykazano, że ma nawet silniejsze właściwości wychwytu zwrotnego dopaminy, jednak jego właściwości uzależniające są znacznie mniejsze. Wydaje się, że kluczową kwestią przy budowaniu uzależnienia jest czas, w jakim lek dochodzi do maksymalnego stężenia w OUN, oraz prędkość, z jaką środek jest usuwany z organizmu. Kokaina w porównaniu do metylofenidatu działa szybciej, ale i szybciej jest usuwana. Za prawdziwością tej teorii przemawia również fakt, iż uzależnienie znacznie rzadziej pojawia się przy stosowaniu długodziałających preparatów metylofenidatu, w porównaniu do tych z natychmiastowym krótkotrwałym działaniem. Znanych jest kilka przypadków śmiertelnego przedawkowania leku.

Farmakologia[edytuj | edytuj kod]

Tabletki leku Ritalin, 20 mg

Metylofenidat dostępny jest w Polsce pod nazwą Concerta w specjalnych tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu działa ok. 12 godzin (technologia OROS) 18 i 36 oraz 54 mg a także pod nazwą handlową Medikinet w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu 5 mg 10 mg oraz 20 mg i o zmodyfikowanym uwalnianiu działa ok. 8 godzin 10 mg 20 mg 30 mg oraz 40 mg. (w USA pod nazwą Ritalin w dawkach 20 i 40 mg)

Lek w postaci tabletek o natychmiastowym działaniu daje możliwość dostosowania dawki w zależności od samopoczucia (przez krótki okres półtrwania metylofenidatu większość pacjentów musi zażywać kilka tabletek w ciągu dnia), objawy choroby ustępują znacznie szybciej, kontrolując ilość oraz porę zażywania preparatu można uniknąć większości uciążliwych efektów ubocznych występujących przy lekach o zmodyfikowanej prędkości, powodowanych najczęściej przez zażycie leku później niż zwykle, np. problem bezsenności występującej u chorego stosującego zmodyfikowaną formę leku, nie dotyczy pacjenta zażywającego standardowe tabletki – może pominąć wieczorną dawkę (kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu niezależnie od pory przyjęcia uwalnia stałą dawkę leku przez około 12 godzin). Tę formę leku stosuje się najczęściej u osób dorosłych, przynosi lepsze efekty, a konieczność noszenia leku przy sobie nie jest kłopotliwa w większości przypadków, dzieci najczęściej zażywają kapsułki o spowolnionym działaniu, aby zminimalizować ryzyko powstania uzależnienia.

Przypisy


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.