Mezozaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mezozaur
Mesosaurus
Gervais, 1864-66
Rekonstrukcja mezozaura
Rekonstrukcja mezozaura
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada anapsydy
Rząd mezozaury
Rodzina Mesosauridae
Rodzaj mezozaur

Mezozaurrodzaj żyjącego w karbonie i permie, około 300 mln lat temu bazalnego zauropsyda zaliczanego do anapsydów. Jedyny znany przedstawiciel rzędu Mesosauria[1].

Szkielet mezozaura

Był on jednym z pierwszych gadów, które wróciły do środowiska wodnego. Osiągał około 1 m długości. Wzdłuż ogona występowała płetwa, o czym świadczą rozrośnięte wyrostki na kręgach ogonowych.Zwierzę miało płetwowate kończyny, przy czym tylna para była dłuższa i razem z ogonem stanowiła główne źródło lokomocji w wodzie. Ciało mezozaura miało opływowy kształt i było bardzo elastyczne. Taka budowa pozwalała na wykonywanie bocznych ruchów kręgosłupa. Jednakże mezozaur nie potrafił dokonywać nagłych zwrotów z powodu pogrubienia żeber.

Mała czaszka zaopatrzona była w długie szczęki. Otwory nosowe umieszczone były podobnie jak u krokodyli w górnej części czaszki, co ułatwiało zwierzęciu oddychanie przy częściowym zanurzeniu. Bardzo liczne zęby, jego charakterystyczna cecha, były za słabe do chwytania zdobyczy i służyły najprawdopodobniej do filtrowania planktonu, jak fiszbiny współczesnych fiszbinowców. Być może w skład jego diety wchodziła ponadto rybia ikra i larwy bezkręgowców.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Mezozaur zagrał jedną z ról w serialu Dinotopia. Zostaje tam pokazany jako bardzo niebezpieczny, podobny do krokodyla gad, pokryty ciemnozieloną łuską. Można go spotkać na bagnach, a jedynym ratunkiem wtedy jest ucieczka.

Zwyczaje[edytuj | edytuj kod]

Mezozaur prawdopodobnie zapadał w sen zimowy (Dzik 2003, s. 345). Zasiedlał wody słodkie i lekko zasolone, są też poglądy, że mógł żyć w typowych morzach. Przypuszcza się, że pływał słabo i nie był zdolny do przepływania wielkich dystansów bez odpoczynku[2].

Rozlokowanie odkrytych skamieniałości mezozaura (zaznaczone na niebiesko) na mapie Pangei.

Najważniejszym zagadnieniem związanym z mezozaurem nie jest jego budowa, ale dystrybucja jego szczątków, które odkryto zarówno na terenie obecnej Afryki południowo-zachodniej, jak i wschodniego wybrzeża Ameryki Południowej. Kontynenty te w czasie życia zwierzęcia wchodziły w skład superkontynentu o nazwie Gondwana lub Pangea. Obecność mezozaura po obu stronach dzisiejszego Atlantyku była jednym z ważniejszych argumentów przy dowodzeniu w I połowie XX wieku, że kontynenty zajmowały w przeszłości geologicznej inne położenie niż obecnie (tzw. Teoria Wegenera, wędrówka kontynentów).

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

  • Mesosaurus brasiliensis
  • Mesosaurus tenuidens

Przypisy

  1. Mesosauria: Definition from Answers.com. 22-11-2008.
  2. Włodzimierz Mizerski: Kontynenty w ruchu. Iskry, 1986.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Dzik: Dzieje życia na Ziemi. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 252, 345, 489.