Kilogram

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Mg (jednostki))
Skocz do: nawigacja, szukaj
kilogram [kg]
Układ SI
Wymiar [\mbox{kg}]
Jednostka masy
Typowe symbole wielkości m, M
w jednostkach SI podstawowa
w jednostkach CGS \mathrm{1\,kg = 10^3\,g}
w jednostkach anglosaskich \mathrm{1\,kg \approx 2{,}2046\,lb}

Kilogramjednostka masy, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana kg. Jest to masa międzynarodowego wzorca. Wzorzec kilograma został usankcjonowany uchwałą I Generalnej Konferencji Miar (Conférence Générale des Poids et Mesures, CGPM) we wrześniu 1889 roku[1].

Jest to obecnie jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo), jak również jedyna, dla której podstawą definicji jest określony przedmiot, a nie odwołanie się do stałych fizycznych.

Wzorzec kilograma

Wzorzec kilograma[edytuj | edytuj kod]

Wzorcem kilograma jest walec o wysokości i średnicy podstawy 39 mm[1] wykonanego ze stopu platyny (90 procent) z irydem (10 procent)[1]. Główny wzorzec przechowywany jest sejfie w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża, ale ma on kilka oficjalnych kopii. W samym Sèvres jest ich sześć. Ponadto wiele krajów posiada swoje narodowe kopie. Polski wzorzec zakupiony został w roku 1951 i otrzymał numer "51"[1].

Główny wzorzec kilograma zamknięty jest w sejfie. Aby go otworzyć potrzeba trzech kluczy: jeden znajduje się w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sévres, drugi w Międzynarodowym Komitecie Miar i Wag, a trzeci we Francuskim Archiwum Państwowym. Dotychczas, od 1889 roku wzorzec wyjmowany był trzykrotnie: w roku 1939, 1946 i 1989[1].

Dawniej za wzorzec był przyjmowany jeden litr wody o temperaturze czterech stopni Celsjusza przy ciśnieniu normalnym. W 1901 r. z kolei 3. Konferencja zmieniła definicję litra na objętość jaką zajmuje 1 kilogram wody destylowanej w temperaturze 3,98 °C przy ciśnieniu 1 atm = 760 mm Hg (1013,25 hPa). Zależności między litrem i kilogramem usunięto w 1964 r., na 12. Konferencji.

Pojawiają się propozycje, aby wzorzec kilograma oprzeć na stałych fizycznych (masie określonej liczby atomów konkretnego izotopu), ale na razie taka definicja zapewniłaby mniejszą dokładność wzorca, ponieważ pomiar masy za pomocą wagi jest dokładniejszy niż możliwość policzenia atomów.

Kilogram a miara siły[edytuj | edytuj kod]

Kilogram [kg] jest jednostką tylko masy i nie należy go mylić z kilogramem-siłą [kgf], dawniej [kG][2] – jednostką siły.

Gram[edytuj | edytuj kod]

Słowo gram jest zasadniczym rdzeniem, do którego są dodawane przedrostki układu SI. Powód posiadania przedrostka przez główną jednostkę masy jest historyczny. Pierwotnie dziesiętny układ jednostek zarządzony przez Ludwika XVI w przewidywał nazwę graw dla kilograma. Przed wprowadzeniem przedrostków gram był alternatywną nazwą dla tysięcznej grawa (mG), a tona dla 1000 grawów (kG). System metryczny nie wszedł do użycia aż do rewolucji francuskiej. W tym czasie nazwa "graw" stała się politycznie niepoprawna, ponieważ w wymowie była bardzo podobna do francuskiego określenia grave (niem. tytuł szlachecki Graf ("hrabia") (tytuł w jęz. francuskim to comte), a wszelkie tytuły szlacheckie były niezgodne z wyznawanym przez rewolucjonistów egalitaryzmem wyrażającym się w jednym z haseł rewolucji – "égalité".

Gram jest także podstawową jednostką układu CGS, który nie jest już szeroko stosowany.

Jednostki pochodne[edytuj | edytuj kod]

nazwa oznaczenie w [g] w [kg]
joktogram yg 10−24 10−27
zeptogram zg 10−21 10−24
attogram ag 10−18 10−21
femtogram fg 10−15 10−18
pikogram pg 10−12 10−15
nanogram ng 10−9 10−12
mikrogram µg 10−6 10−9
miligram mg 10−3 10−6
centygram cg 10−2 10−5
decygram dg 10−1 10−4
gram g 1 10−3
dekagram dag 101 10−2
hektogram hg 102 10−1
kilogram kg 103 1
megagram (tona) Mg 106 103
gigagram Gg 109 106
teragram Tg 1012 109
petagram Pg 1015 1012
eksagram Eg 1018 1015
zettagram Zg 1021 1018
jottagram Yg 1024 1021

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne jednostki masy:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]