Międzybrodzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi Międzybrodzie. Zobacz też: inne znaczenia.
Międzybrodzie
Międzybrodzie, główna arteria
Międzybrodzie, główna arteria
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2010-12-31) 130[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-503
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359379
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Międzybrodzie
Międzybrodzie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Międzybrodzie
Międzybrodzie
Ziemia 49°36′N 22°11′E/49,600000 22,183333Na mapach: 49°36′N 22°11′E/49,600000 22,183333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Międzybrodziewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok[2] nad rzeką San, w jej największym przewężeniu u podnóża Gór Słonnych.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona w zakolu pierwszego ostrego zakrętu Sanu, na jej prawym brzegu (301 m), wzmiankowana po raz pierwszy w 1439 r., lecz posiadająca cechy dawnej osady. W średniowieczu ten odcinek doliny Sanu odgrywał ważną rolę łącznika z dalszą częścią doliny. Śladem ważnej roli komunikacyjnej jest nazwa wsi – Międzybrodzie[3]. Przed rokiem 1830 znajdowała się tu drewniana kaplica greckokatolicka pw. Ducha Świętego Capella Sancti Spiritus[4]

1865 [...] W tej wiosce (Międzybrodzie p. autora), w małej dzwonnicy, koło starej drewnianej cerkiewki, uderza ta osobliwość, że w miejsce dzwonu zawieszona jest na łańcuchu sztaba żelaza, która uderzana młotem wydaje głośny dźwięk i za dzwon służy. [...] Bardzo dawno już temu na przeciwległej górze (Horodyszcze p. autora) stać miał klasztor mnichów obrządku greckiego, gdy ci nie bardzo pobożne i nie bardzo surowe pędzili życie, nagle cudowną mocą wraz z klasztorem zapadli się w ziemię, a na tem miejscu zostało tylko wklęśnięcie i nieco gruzów. Dobrze już później jakaś kobieta w pobożnej swojej wędrówce znalazła na tych gruzach żelazną szynę, podjęła ją i do pobliskiej ubogiej ofiarowała cerkiewki, gdzie nie było dzwonu.

— Mieczysław Potocki, Biblioteka Ossolińskich: tomy 7-8, s. 357. 12-10-1865 Sprawozdanie z czynności zakładu narodowego imienia Ossolińskich, [konserwatora budowli i pomników wschodniej Galicji]


W 1905 Stanisław Nowak posiadał we wsi obszar 229 ha[5].

W czerwcu 2010 roku odbyły się obchody jubileuszu 500-lecia istnienia Międzybrodzia. Zorganizowano je pod hasłem „500 Lat Dobrej Nowiny”[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • murowana, cerkiew greckokatolicka Cerkiew Świętej Trójcy, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Trójcy Św. z 1901 r. z nietypowym ikonostasem; budynek ufundował doktor Aleksander Wajcowicz.
  • Na przykościelnym cmentarzu znajduje się piramidalny grobowiec rodów Kulczyckich i Dobrzańskich herbu Sas według projektu Iryny Dobrianskiej, siostrzenicy prof. Włodzimierza Kulczyckiego[7]. Jest to krypta grobowa w formie piramidy. Nad wejściem do krypty kamienny krzyż maltański. Piramida ma wysokość 3 m. i stanowi replikę piramidy Cheopsa w Gizie nieopodal Kairu[8], w wiernej proporcji 1:50 (pomysł stworzenia kształtu grobowca powstał po tym, jak Włodzimierz Kulczycki odwiedził osobiście egipską piramidę)[9]. Również wejście do wnętrza krypty grobowej przypomina niszę piramidy w Deir el-Medina[10][11]. Oprócz tego na cmentarzu jest kilka starych kamiennych nagrobków.
  • Na przeciwległym wzgórzu nad Sanem znajduje się odkryte w latach 80. wielokulturowe stanowisko archeologiczne z zabytkami kultury celtyckiej.

Mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska mieszkańców XIX wiek.: Biednik, Wajcowycz, Wancenko, Wajtko, Gierczak, Hryszko, Iwanik, Łakoś, Lesiejko, Lubenicz, Moskal, Nuncia, Pawliak, Popowicz, Pocztarz, Romanik, Romański, Tuna, Cap, Czesak, Czufin,

Ludzie związani z wsią[edytuj | edytuj kod]

  • Teodozjusz Starak – ukraiński dysydent, działacz społeczny i dyplomata
  • prof. dr Włodzimierz Kulczycki (1862-1936), rektor Akademii Weterynarii, kolekcjoner, pochowany na cmentarzu w Międzybrodziu[12][13]
  • prof. dr Jerzy Kulczycki Junior (1898-1974), archeolog, doktor filozofii, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, pochowany na cmentarzu w Międzybrodziu
  • dr Aleksander Wajcowicz (1825-1901), lekarz, powstaniec styczniowy, syberyski zesłaniec, fundator murowanej cerkwi międzybrodzkiej
  • Jan Wajcowicz, budowniczy cerkwi

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-01-30].
  3. Adam Fastnacht. Sanok: materiały do dziejów miasta do XVII w. 1990.
  4. Szematyzm. 1830, s. 71.
  5. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  6. Waldemar Och, Kalendarium sanockie 2005-2010, Rocznik Sanocki, Tom X, Rok 2011, Sanok 2011, s 280.
  7. Tygodnik Podhalański nr 29, 2006 r..
  8. Polskie skrawki Egiptu (pol.). national-geographic.pl, 2009-03-22. [dostęp 2013-08-08].
  9. Osobliwość międzybrodzkiej nekropolii (pol.). esanok.pl, 2013-08-04. [dostęp 2013-08-08].
  10. Joachim Śliwa. Egyptian pyramids in polish landscape. The Kulczycki Family in Międzybrodzie near Sanok. Rocznik BN PAU i PAN w Krakowie, t. 52. 2007. s. 500.
  11. Egzotyka z polskim charakterkiem (pol.). 2010-12-22. [dostęp 2013-08-08].
  12. Joachim Śliwa. Egyptian pyramids in polish landscape. s. 503.
  13. Polski słownik biograficzny. 1935. s. 136.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]