Miķelis Valters

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Miķelis Valters urodzony jako Walters (ur. 7 maja 1874 w Lipawie, zm. 27 marca 1968 w Nicei) – łotewski prawnik, polityk i dyplomata. Jaunstrawniek. Pisarz, publicysta i wydawca, współtórca konstytucji łotewskiej z 1922. Poseł Łotwy w Warszawie (1934–1938). Działacz emigracyjny na rzecz niepodległości Łotwy.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Kurlandii, w rodzinie pracownika portowego[1]. W młodości zaangażował się w ruch łotewskich jaunstrāvnieków. Był pracownikiem redakcji pisma „Dienas Lapa”, współpracując z Rainisem i Pēterisem Stučką. Działał w Łotewskim Związku Socjaldemokratycznym (Latvijas Sociāldemokrātiskās savienība, LSS)[2]. Za działalność antypaństwową szykanowany przez władze carskie, przez lata mieszkał w Niemczech, Szwajcarii, Finlandii, Francji i Wielkiej Brytanii. Studiował na uczelniach w Zurychu i na Sorbonie. Na łamach pisma „Proletārietis” formułował postulat wyodrębnienia Łotwy jako odrębnej jednostki od państwa rosyjskiego. W 1914 wydał w Brukseli książkę „Mūsu tautības jautājums. Domas par Latvijas tagadni un nākotni” („Kwestia naszej narodowości. Myśli o współczesności i przyszłości Łotwy”), w której postulował niepodległość Łotwy.

W 1917 powrócił do kraju. W tym samym roku został wybrany do Rady Ziemskiej Vidzeme. Znalazł się wśród założycieli Łotewskiego Związku Rolników oraz członków Łotewskiej Rady Narodowej (Latvijas Tautas Padome, LTP). W latach 1918–1919 sprawował funkcję pierwszego ministra spraw wewnętrznych niepodległej Łotwy. Od 1920 do 1924 był posłem we Włoszech, następnie Paryżu (1924–1925; z akredytacją w Hiszpanii i Portugalii). Sprawował również funkcję konsula generalnego w Królewcu, a także posła w Warszawie i Budapeszcie (1934–1938) oraz Brukseli i Luksemburgu (1938–1940).

Brał udział w pisaniu łotewskiej konstytucji z 1922. Jego zasługą jest zagwarantowanie w niej praw mniejszości narodowych (m.in. za jego sprawą zamiast określenia latviešu tauta – „naród łotewski” – figuruje w niej pojęcie Latvijas tauta – „naród Łotwy”).

Po włączeniu Łotwy w skład ZSRR w 1940 pozostał na Zachodzie, gdzie działał na rzecz Łotwy, m.in. publikując książki i artykuły poświęcone sowieckiej okupacji. Pisał wiersze pod pseudonimem „Andrejs Paparde”, ukazały się ich trzy tomy: „Tantris” (1908), „Ēnas uz akmeņiem” (1910) i „Mūžība” (1914). Zajmował się również krytyką literacką. Pod koniec życia zamieszkał w Nicei, gdzie zmarł w wieku 93 lat. W 1969 ukazały się w Sztokholmie jego wspomnienia „Atmiņas un sapņi”.

Żonaty z Eriką Valtere, odznaczoną w 1937 przez Polską Akademię Literatury Srebrnym Wawrzynem Akademickim za „szerzenie znajomości literatury polskiej wśród obcych”[3]. Następnie w związku z Antoniją Jakobsone, mieli syna Andrisa (ur. 1938).

Kawaler Orderu Trzech Gwiazd. Na zakończenie misji dyplomatycznej w Warszawie odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[4]. W Lipawie działa obecnie biblioteka im. Valtersa[5]. W 2010 Rihards Rubīns wydał książkę poświęconą Valtersowi Vientuļnieks[6].

Przypisy

  1. Gunta Jākobsone, Attīstības komitejā, ceturtdien, 7. maijā lemtais, liepaja.lv z 8 maja 2009 (łot.)
  2. Liepājas jaunumi, kurzemes-vards.lv [dostęp: 5 marca 2011] (łot.)
  3. Kronika... kulturalna, „Nasze Życie” (Ryga), nr 46 z 14 listopada 1937, s. 2 (tu podano nazwisko: Walters)
  4. Wysokie odznaczenie b. posła łotewskiego w Polsce, „Nasze Życie” (Ryga), nr 37 (195) z 11 września 1938, s. 3
  5. Šodien Liepājā notiks Valtera bibliotēkas jauno telpu prezentācija, liepaja24.lv z 11 lutego 2011 (łot.)
  6. Grāmatas par Miķeli Valteru atvēršana, liepajasczb.lv z 2 grudnia 2010 (łot.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Oļģerds Grosvalds
Flag of Latvia.svg Łotewski poseł w Polsce
1934–1938
Flag of Latvia.svg Następca
Ludvigs Ēķis