Michał I Romanow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy władcy Rosji. Zobacz też: Michaił Romanow, radziecki wojskowy.
Michał I Romanow
Michael russia big.jpg
Michael of Russia Signature.svg
Car Rosji
Okres panowania od 21 lutego 1613
do 12 lipca 1645
Poprzednik Władysław Waza (późniejszy król Polski)
Następca Aleksy I Romanow
Dane biograficzne
Dynastia Romanowowie
Urodziny 22 lipca 1596
Moskwa, Rosja
Śmierć 23 lipca 1645
Moskwa, Rosja
Ojciec Fiodor Nikiticz Romanow
Matka Ksenia Iwanowna Szestowa
Żona Maria Dołgoruka
Eudoksja Strieszniewa
Dzieci Irena
Pelagia
Aleksy
Anna
Marfa
Iwan
Zofia
Tatiana
Eudoksja
Wasyl
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Michał I Fiodorowicz, ros. Михаи́л Фёдорович Рома́нов (ur. 12 lipca?/22 lipca 1596, zm. 13 lipca?/23 lipca 1645)[1]car Rosji w latach 1613-1645, ojciec cara Aleksego I Romanowa, dziad Piotra Wielkiego, wyniósł dynastię Romanowów na tron carski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Michał był synem Fiodora Romanowa (po wymuszonym wstąpieniu do monasteru - Filareta) i Kseni Iwanownej Szestowej (po wymuszonym wstąpieniu do klasztoru - Marfy)[2]. Na cara został wybrany przez Sobór Ziemski 3 marca 1613 (wg kalendarza juliańskiego 21 lutego), po 8-letnim okresie smuty. Na początku panowania przede wszystkim musiał rozprawić się z szajkami i bandami, grasującymi po całej Rosji. Należały do nich również oddziały polskich lisowczyków Aleksandra Lisowskiego, służących wpierw drugiemu Dymitrowi Samozwańcowi, a potem trudniących się rozbojem.

Na rozkaz cara Michała Romanowa w 1614 roku w Moskwie powieszono trzyletniego carewicza Iwana Dymitra (1611-1614), syna Maryny Mniszchównej i Samozwańca II. Następnie uduszono Marynę. Kozaka atamana Iwana Zaruckiego, spod Tarnopola – trzeciego męża Maryny, wbito na pal.

W 1617 roku Michał Romanow zakończył wojnę ze Szwecją, a następnie, po nieudanej wyprawie wojsk polskich na Moskwę, także wojnę z Rzecząpospolitą, zawierając rozejm w Dywilinie 11 grudnia 1618[3] na 14 lat, pozostawiający w rękach litewskich Smoleńsk, a polskich ziemię czernichowską oraz siewierską.

Pokój zewnętrzny był Michałowi niezbędny dla odbudowy gospodarczej kraju, spustoszonego w okresie smuty, i dla umocnienia centralnej władzy carskiej. Rozwój gospodarczy Rosji faktycznie powoli następował, zaś szczególnie intensywnie rozwijała się kolonizacja północnej Azji przez Rosjan. Za panowania Michała doszli oni do rzeki Amur i morza Ochockiego na wschodnim krańcu kontynentu azjatyckiego, zakładając po drodze warowne osady i miasta: Jakuck, Jenisejsk, Irkuck, Krasnojarsk, Ochock, Wierchojańsk i inne.

W latach 1632-34, przed upływem okresu rozejmu z Polską, wykorzystując okres bezkrólewia po śmierci Zygmunta III Wazy, Rosjanie oblegli Smoleńsk, pragnąc odebrać ziemie smoleńskie, lecz uniemożliwiła im to odsiecz nowego króla polskiego Władysława IV. Ta kolejna wojna polsko-rosyjska zakończona została „pokojem wieczystym” w Polanowie, zgodnie z którym Polska zatrzymała terytoria uzyskane w rozejmie dywilińskim, ale równocześnie król Polski zrzekł się wszelkich roszczeń do tronu moskiewskiego.

Po śmierci Michała Romanowa, carem został jego syn Aleksy (1645-1676).

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą żoną Michała miała zostać w 1616 roku Maria Chłopowa, która przyjęła imię Anastazja. W wyniku intryg uknutych przez rodzinę Sałtyków została oddalona z dworu[4]. Dopiero 18 września?/28 września 1624 w Moskwie Michał poślubił Marię Dołgoruką córkę księcia Włodzimierza. Małżeństwo trwało bardzo krótko, gdyż już w czasie uroczystości związanych ze ślubem księżna zasłabła i 6 stycznia?/16 stycznia 1625 zmarła[5][6]. Drugą żoną Michała została Eudoksja Strieszniewa, którą car poślubił 5 lutego?/15 lutego 1626[5]. Z tego związku narodziło się trzech synów i siedem córek[1][5][6]:

  • Dzieci cara Michała i Eudoksji[a]:
  1. Irena Michajłowna (ur. 22 kwietnia 1627 - zm. 8 lutego 1679) - nie wyszła za mąż,
  2. Pelagia Michajłowna (ur. 17 kwietnia 1628 - zm. 25 stycznia 1629),
  3. Aleksy Michajłowicz (ur. 19 marca 1629 - zm. 29 stycznia 1676) - późniejszy car Aleksy I Romanow,
  4. Anna Michajłowna (ur. 14 lipca 1626 - zm. 27 października 1669) - nie wyszła za mąż, po wstąpieniu do klasztoru przyjęła imię Anfisa,
  5. Marfa Michajłowna (ur. 19 sierpnia 1631 - zm. 21 września 1632),
  6. Iwan Michajłowicz (ur. 1 czerwca 1633 - zm. 10 stycznia 1639),
  7. Zofia Michajłowna (ur. 30 września 1634 - zm. 23 czerwca 1636),
  8. Tatiana Michajłowna (ur. 5 stycznia 1636 - zm. 24 sierpnia 1706) - nie wyszła za mąż,
  9. Eudoksja Michajłowna (ur. 10 lutego 1637 - zm. 10 lutego 1637),
  10. Wasyl Michajłowicz (ur. 14 marca 1639 - zm. 25 marca 1639).

Car Michał I Romanow został pochowany w Soborze św. Michała Archanioła w Moskwie[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Wszystkie daty według kalendarza juliańskiego.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.36 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-04-14].
  2. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 43.
  3. Henryk Wisner, Władysław IV Waza, 1995, s. 27 ISBN 83-04-04216-9.
  4. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 74-75.
  5. 5,0 5,1 5,2 Andrusiewicz 2014 ↓, s. 76.
  6. 6,0 6,1 W. Pczełow: Monarchi Rossji, Olma-Press, Moskwa 2003, s.393 (ros.). books.google.de. [dostęp 2015-04-11].
  7. W. Pczełow: Monarchi Rossji, Olma-Press, Moskwa 2003, s.392 (ros.). books.google.de. [dostęp 2015-04-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Andrusiewicz: Romanowowie. Imperium i familia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014. ISBN 978-83-08-05394-2.


Poprzednik
Władysław Waza
Coat of Arms of Russian Empire.svg car Rosji
16131645
Coat of Arms of Russian Empire.svg Następca
Aleksy I Romanow