Michał I zecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Michał I
książę i król Zety
książę Zety
Okres panowania od ok. 1052
do 1077
Poprzednik Stefan Dobrosław
król Zety
Okres panowania od 1077
do 1081
Następca Konstantyn Bodin
Dane biograficzne
Dynastia Predimirowicze
Zmarł 1081
Ojciec Stefan Dobrosław
Dzieci Włodzimierz • Konstantyn • Dobrosław

Michał I - książę Zety w latach 1052-1077, w 1077 roku koronował się na króla Zety. Zmarł w 1081 roku. Syn księcia Zety Stefana Dobrosława.

Spis treści

Początki[edytuj]

Michał był drugim synem Stefana Dobrosława i jego drugiej żony, krewnej cara bułgarskiego Samuela. W młodości brał udział wraz z braćmi w zakończonych sukcesem walkach ojca o wyswobodzenie Zety spod zależności od Bizancjum. Walki te datowane są na lata 1042-1050[1]. Po śmierci Stefana Dobrosława, około 1050 roku, najstarszy syn Gojisław wraz z najmłodszym Predimirem otrzymali Trawunię; Michał - Oblik, Prapratnę i Crmnicę; Saganek - żupanię Gorsko, Kupelnik i Balec, a Radosław - Lu(s)kę, Podlužje i Kučevo z Budvą[2]. Władzę nad państwem, do śmierci około 1052 roku, sprawowała wdowa po Dobrosławie przy pomocy Gojisława i pozostałych synów. Pop Duklanin nazywa ją "królową"[3].

W tym czasie doszło do rebelii w Trawunii. Trawunianie wysłali do Gojisława delegację, która, złożonego chorobą, księcia zamordowała. Powstańcy schwytali również i zabili Predimira, a swego przywódcę Domanka ogłosili władcą Trawunii. Po śmierci Gojisława Michał wraz z braćmi Sagankiem i Radosławem wkroczył do Trawunii, rozbił siły rebeliantów i ukarał morderców braci. Domanek wraz z garstką stronników zbiegł. Władzę nad Trawunią Michał powierzył Sagankowi. Saganek nie utrzymał władzy nad Trawunią i zbiegł do Zety. Michał przyjął go, a wobec zagrożenia bizantyńskiego od wschodu wysłał przeciw Domankowi drugiego z braci Radosława[2].

Książę Zety[edytuj]

Zeta około 1050 roku.

Pokonanie buntu Trebinian i jego konsekwencje wzmocniły pozycję Michała wewnątrz państwa. W tym czasie podjął też rozmowy z Bizancjum. W rezultacie zbiegów dyplomatycznych został wpisany na listę sojuszników i przyjaciół Romejów, otrzymał też tytuł i pensję protospatara, a po śmierci pierwszej żony, w 1053 roku poślubił krewniaczkę cesarza Konstantego IX Monomacha. Oprócz wzmocnienia pozycji wewnętrznej pozwoliło mu to zabezpieczyć się przed, stanowiącymi zagrożenie dla władców Zety, bizantyńskimi namiestnikami Dracza[4].

Schizma kościelna przypadająca na początek 1054 roku wzmocniła wpływy Rzymu na Bałkanach. Michał podjął starania o utworzenie arcybiskupstwa serbskiego wskazując na znaczną odległość Zety od arcybiskupstwa w Splicie oraz na tradycje arcybiskupstwa duklańskiego. Nie osiągnął jednak sukcesu[4]. Wśród duchowieństwa Zety i w miastach górnej Dalmacji dominowała kultura łacińska. Nawet powstały w języku słowiańskim żywot świętego Jana Włodzimierza, został w XI wieku przełożony na łacinę. Kościół Zety został w 1051 roku objęty reformą przyjętą na synodzie lateraneńskim, co umacniało jedność i odrębność młodego państwa[5].

Dbał o rozwój ośrodków władzy książęcej. Oprócz stolicy Skadaru wspierał stołeczne grody, będące jednocześnie zamkami i dworami (curia) książęcymi, w Prevalce nad zatoką kotorską, w Kotorze i Prapratnej koło Baru[4]. Wysłany do Trawunii Radosław ostatecznie rozprawił się z buntownikami. Domanek zginął w walce, a Radosław objął namiestnictwo nad Trawunią[2]. Być może w okresie panowania Michała doszło też do podboju resztek Zahumla[6]

Rok 1072[edytuj]

Wykorzystując osłabienie pozycji Bizancjum na Bałkanach w wyniku klęski pod Mantzikertem w 1071 roku osadził na stolicy wielkożupańskiej w Raszce swego syna Petrisława. Wspomógł również powstanie w macedońskim Skopje przeciw Bizancjum, mając nadzieję osadzić drugiego z synów na tronie carów Bułgarii. Powstańcy mieli bowiem zamiar wskrzesić carstwo Samuela[7]. Na prośbę powstańców wysłał im na pomoc dwie armie, jedną pod dowództwem syna Konstantyna Bodina, drugą pod wodzą swego generała Petriły, a sam zaatakował Dracz[4].

Bodin stanął w Prizrenie, gdzie, za zgodą przywódcy powstania Jerzego Wojciecha, został koronowany na cara Bułgarii. Petriło pociągnął ze swą armią na południe, zajął Ochrydę i obległ Kastorię. Kastorii broniły oddziały bizantyńskie i lokalni możnowładcy pod dowództwem generała będącego z urodzenia Bułgarem. Armia Petriły poniosła pod Kastorią ciężkie straty i Petriło wycofał się do Zety. Bodin w tym czasie maszerował na wschód północną drogą i zajął Nisz. Z kolei armia bizantyńska zaatakowała Jerzego Wojciecha w Skopje. Skkopje zostało zdobyte, a Wojciech schwytany. Na wieść o oblężeniu Skopje Bodin zawrócił na południe. Jego armia została jednak rozbita niedaleko Skopje, a on sam znalazł się jako więzień w Konstantynopolu[8], a następnie w Antiochii[7].

Na wieść o kłopotach syna Michał wysłał do Macedonii jeszcze jedną armię, dowodzoną przez generała bizantyńskiego, który dostał się do niewoli i poślubił jedną z jego córek. Zięć nie okazał się jednak zbyt lojalny względem nowego teścia i przeszedł na stronę bizantyńską. Powstanie upadło. Michał utracił Raszkę, udało mu się jednak nie dopuścić zwycięskiego wodza Nicefora Bryenniosa w głąb Zety[4]. Bodin pozostawał w więzieniu przez kilka lat do czasu, gdy został wykupiony przez ojca lub wuja Radosława, albo też do czasu ucieczki (istnieją różne wersje tego wydarzenia) około 1078 roku[8].

Ustanowienie królestwa[edytuj]

Król Michał. Fresk z kościoła św. Michała w Stonie

Po tym doświadczeniu Michał zaczął szukać sojuszników w walce z Bizancjum. Swoje trudne położenie starał się poprawić poprzez zbliżenie z Normanami włoskimi, przeciwnikami Bizancjum w Italii, a lennikami papieża. Efektem tego zbliżenia był sukces zabiegów o przyznanie tytułu królewskiego. W 1077 roku papież Grzegorz VII przysłał mu insygnia koronacyjne. W tym samym roku Michał został koronowany na króla Zety. Tak doszło do utworzenia pierwszego królestwa na ziemiach serbskich[5]. Być może około 1078 roku po powrocie Bodina z Bizancjum, Michał dopuścił syna do współrządów w państwie. W 1081 roku doszło do dalszego wzmocnienia związków Zety z Normanami, Bodin poślubił córkę wodza normańskiego stronnictwa w Apulii Jakwintę[4]. Michał zmarł niedługo potem, najprawdopodobniej jeszcze w 1081 roku[9]. Został pochowany w klasztorze benedyktyńskim pod wezwaniem św. Sergiusza i Bachusa nad rzeką Bojaną, w pobliżu Skadaru[4].

Rodzina[edytuj]

Michał miał dwie żony. Z pierwszą nieznaną z imienia miał 7 synów:

  • Włodzimierza
  • Prijasława
  • Sergiusza
  • Derię
  • Gabriela
  • Mirosława
  • i Bodina

oraz nieznaną z imienia córkę. Wedle informacji Popa Duklanina wszyscy synowie z wyjątkiem Bodina zginęli w wojnach jeszcze za życia Michała. Córka została wydana za generała bizantyńskiego więzionego w Zecie[10].

Po śmierci pierwszej żony, w 1053 roku poślubił krewną cesarza Konstantyna IX Monomacha. Druga żona urodziła mu 4 synów:

Drzewo Michała I[3][10]
                         
  Stefan Dobrosław
(panował ok. 1042-1050)		  
     
         
  Gojisław     Saganek Radosław Predimir
  Michał
(panował 1052-1081)
     
   1  1  1  1  1  1  1  1  2  2  2  2
  Prijasław Deria Mirosław NN córka Petrisław Teodor
Włodzimierz Sergiusz Gabriel Konstantyn Bodin
(panował 1081-1101)		 Dobrosław
(panował 1101-1102)		 Nicefor

Przypisy

  1. ↑ T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 68 i 508.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Latopis popa Duklanina, rozdz. XXXIX. Za Paul Stephenson, Chronicle of the priest of Duklja (Ljetopis' Popa Dukljanina)
  3. ↑ 3,0 3,1 T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 508.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Władysław Kowalenko: Słownik starożytności słowiańskich. T. 3. s. 241-242.
  5. ↑ 5,0 5,1 T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 69.
  6. ↑ L. Podhorodecki: Jugosławia. Zarys dziejów. s. 67.
  7. ↑ 7,0 7,1 T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 68.
  8. ↑ 8,0 8,1 J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 214.
  9. ↑ Ostatnia wzmianka o nim pochodzi z 1081 roku. Taką też datę śmierci przyjmują T. Wasilewski (Historia Jugosławii, s. 69) i L. Podhorodecki (Jugosławia, s. 67). W. Kowalenko uważa, że zmarł później zapewne już podczas wojny bizantyńsko-normańskiej (Słownik ..., s. 241). J. Fine opowiada się za 1081/1082 rokiem (The Early Medieval Balkans, s. 220)
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Ch. Cawley: Medieval Lands.

Bibliografia[edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Michał_I_zecki&oldid=36668328”