Michał Jagiełło

Michał Jagiełło (ur. 23 sierpnia 1941 w Janikowicach koło Miechowa) – taternik, alpinista, ratownik TOPR-u, przewodnik tatrzański, pisarz, poeta, eseista, publicysta. W jego twórczości częste są motywy górskie.

Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, na wydziale polonistyki, pracę magisterską pisał na temat: Tatrzańska literatura turystyczna. W trakcie studiów był aktywny w Zrzeszeniu Studentów Polskich; uzyskał uprawnienia przewodnika górskiego w Studenckim Kole Przewodników Górskich w Krakowie.

W latach 1964-74 mieszkał w Zakopanem. W tym okresie był ratownikiem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Brał udział w ponad 250 wyprawach ratunkowych. W 1972 został naczelnikiem Grupy Tatrzańskiej GOPR, pełnił tę funkcję do 1974 roku. W tym okresie był związany również z Muzeum Tatrzańskim. Michał Jagiełło uczestniczył również w wielu wspinaczkach w Tatrach, Alpach, Kaukazie, Pamirze. Pokonał wiele trudnych ścian, największym jego osiągnięciem alpinistycznym jest nowa droga na północnej ścianie Dent d'Herens.

Pod koniec 1974 roku wyjechał z Zakopanego do Warszawy, w stolicy zajął się m.in. publicystyką i twórczością literacką. Od jesieni 1989 przez 8 lat piastował w kilku kolejnych rządach funkcję wiceministra. Od 1998 do marca 2007 dyrektor Biblioteki Narodowej. Przez wiele lat przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej.

Od 1966 w PZPR, świadek oskarżenia w procesie taterników. Od grudnia 1980 przez rok zastępca kierownika Wydziału Kultury Komitetu Centralnego PZPR. Wystąpił z partii po ogłoszeniu stanu wojennego i związał się z opozycją demokratyczną, utrzymując się głównie z prac wysokościowych. Publikował m.in. w drugoobiegowym kwartalniku politycznym "Krytyka", współredagował miesięcznik "Przegląd Powszechny". Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Od lat prowadzi zajęcia w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego (mniejszości narodowe w Polsce).

24 października 2009 za wybitne zasługi dla rozwoju ratownictwa górskiego, za wykazaną odwagę i poświęcenie w ratowaniu zdrowia i życia ludzkiego, za działalność w Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Książki

• Obsesja, opowiadania, Wydawnictwo Literackie, 1978
• Hotel klasy Lux, powieść, Czytelnik, 1978
• Świetlista obręcz, opowiadania, Czytelnik, 1979
• Wołanie w górach, Wydawnictwo Sport i Turystyka 1979
• Wołanie w górach. Wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, wydanie VII poszerzone, Iskry, 2006
• Bez oddechu, powieść, Czytelnik, 1981
• Studnia, powieść, Czytelnik, 1985
• <Tygodnik Powszechny> i komunizm (1945-1953), Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1988* Trwałość i zmiana. Szkice o <Przegladzie Powszechnym> 1884-1918, Przeglad Powszechny, 1993
• Obsesja i inne góry, opowiadania i szkice, Bellona, 1994
• Partnerstwo dla przyszłości. Szkice o polityce wschodniej i mniejszościach narodowych, Bellona, 1995, wyd. II poszerzone PWN i Biblioteka Narodowa, 2000
• Trójkątna turnia, opowiadania, Iskry, 1996
• Za granią grań, opowiadania, Iskry, 1998
• Gałązka kosodrzewiny. Najdawniejsze wypadki tatrzańskie w piśmiennictwie polskim, Biblioteka Narodowa, 1999; wyd. III poszerzone, Biblioteka Narodowa, 2001
• Jawnie i skrycie, mikropowieść, Iskry, 2000
• Próba rozmowy. Szkice o katolicyzmie odrodzeniowym i <Tygodniku Powszechnym> 1945-1953, t.1-2, Biblioteka Narodowa, 2001
• Zbójnicka sonata. Zbójnictwo tatrzańskie w piśmiennictwie polskim XIX i początku XX wieku, Biblioteka Narodowa, Iskry, 2003; wyd. III poszerzone Biblioteka Narodowa, 2006
• Słowacy w polskich oczach. Oraz Słowaków w piśmiennictwie polskim, , t. 1-2, Biblioteka Narodowa i PPWSZ w Nowym Targu, 2005
• Goryczka, słodyczka, czas opowieści, wiersze, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2007
• Sosna i pies. Poemat z zagrody, Iskry, 2008
• Ciało i pamięć. Wiersze, Iskry, 2010
• Narody i narodowości. Przewodnik po lekturach. Tom I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010
• Razem czy osobno?. Przewodnik po lekturach. Tom II, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011

Opracowania:

• Listy o stylu zakopiańskim 1892-1912 (wstęp, komentarz i opracowanie), Wydawnictwo Literackie, 1979
• Tatry i poeci. Antologia wierszy (wybór, opracowanie, wstęp), Biblioteka Narodowa i PIW, 2007
• Wojciech Brzega, Żywot górala poczciwego (wspomnieni i gawędy), wybór, opracowanie i komentarz Anna Micińska i Michał Jagiełło, Wydawnictwo Literackie, 1969
• Tatry w poezji i sztuce polskiej, przedmowa, wybór i opracowanie Michał Jagiełło; esej Tatry i malarze Jacek Woźniakowski, Wydawnictwo Literackie, 1975

Ponadto:

• Sygnały z gór. Z dziejów minionych sześćdziesięciu lat działalności GOPR, teksty w pracy zbiorowej, Sport i Turystyka, 1973

Scenariusze:

• Hotel klasy Lux (wg własnej powieści), film fabularny, reż. Ryszard Ber, 1979
• Każdy ratuje siebie, teatr TV, reż. Jerzy Surdel, TVP, 1979
• O każdej porze, film dokumentalny, reż. Andrzej Kostenko, Wytwórnia Filmowa "Czołówka" i TVP, 1999