Michał Wołodyjowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Wołodyjowski
Tadeusz Łomnicki, który trzykrotnie wcielał się w rolę Małego Rycerza
Tadeusz Łomnicki, który trzykrotnie wcielał się w rolę Małego Rycerza
Twórca Henryk Sienkiewicz
Grany przez Tadeusz Łomnicki, Zbigniew Zamachowski, Stefan Jaracz, Piotr Starkowski
Informacje
Imię i nazwisko Jerzy Michał Wołodyjowski
Przydomek Mały Rycerz
Wikicytaty Michał Wołodyjowski w Wikicytatach
Herb Korczak

Michał Wołodyjowski herbu Korczak to imię którym posługiwał się Jerzy Michał Wołodyjowski[1] – postać literacka, jeden z głównych bohaterów Trylogii Henryka Sienkiewicza. Ze względu na niski wzrost zwany Małym Rycerzem.

Sienkiewicz wykreował małego rycerza na wzór polskiego Sarmaty (wedle założeń pierwotnych sarmatyzmu - szlachcic obrońca ojczyzny), cnotliwego, odważnego i gotowego do poświęceń. Fikcyjna postać Michała Wołodyjowskiego była częściowo wzorowana na autentycznej postaci historycznej, na pułkowniku Jerzym Wołodyjowskim.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony ok. 1624 roku[2]. W Ogniem i mieczem razem z Janem Skrzetuskim służy w wojskach Jeremiego Wiśniowieckiego. W pierwszej części Trylogii jest postacią drugoplanową. Wsławia się pokonaniem Bohuna w pojedynku. Bohatersko dowodzi dragonią podczas oblężenia Zbaraża. W Potopie jest już pułkownikiem, doświadczonym żołnierzem kreowanym na fantastycznego szermierza. Początkowo wierny hetmanowi Januszowi Radziwiłłowi, po ujawnieniu zdrady odmawia żołnierskiego posłuszeństwa. Wraz z Zagłobą i Skrzetuskimi (Jan i jego krewny Stanisław) ucieka z niewoli radziwiłłowskiej i toczy dalsze wojny ze Szwedami. Jest jednym z tych, którzy zostali wierni królowi Janowi Kazimierzowi.

Bardzo kochliwy, ale przez długi czas nie mógł znaleźć żony. Jedną z jego wielu miłości była Anusia Borzobohata-Krasieńska. Kiedy wreszcie uzyskał pozwolenie na ślub od opiekunki Anusi, dziewczyna zmarła (kilka dni przed ślubem, Pan Wołodyjowski). Nieszczęśliwy pan Michał zaszył się w klasztorze Kamedułów, ale Zagłoba wywabił go stamtąd podstępem. Mały Rycerz znalazł wreszcie dziewczynę, która go pokochała – Baśkę Jeziorkowską, z którą udało mu się wziąć ślub.

Zginął w 1672 roku - po przedwczesnym poddaniu twierdzy w Kamieńcu Podolskim, Wołodyjowski wraz ze swym przyjacielem Kettlingiem dotrzymali obietnicy i wysadzili zamek w powietrze.

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

W adaptacjach filmowych i telewizyjnych postać Wołodyjowskiego kreowali:

Michał Wołodyjowski jest też główną postacią wiersza i piosenki Jacka Kaczmarskiego Pan Wołodyjowski, w której każda zwrotka kończy się słynnym credo Wołodyjowskiego "nic to". Opowiada o nim również Pieśń o małym rycerzu Jerzego Lutowskiego do której muzykę skomponował Wojciech Kilar. W serialu Przygody pana Michała wykonywał ją Leszek Herdegen.

Pieśń o Małym Rycerzu

W stepie szerokim, którego okiem
Nawet sokolim nie zmierzysz:
Wstań, unieś głowę, wsłuchaj się w słowa
Pieśni o małym rycerzu.
Choć mały ciałem, rębacz wspaniały
Wyrósł nad pierwsze szermierze
I wieki całe będą śpiewały
Pieśni o małym rycerzu
Ty, któryś w boju i ty, coś w znoju
I ty, co liczysz i mierzysz
Wstań, unieś głowę, wsłuchaj się w słowa
Pieśni o małym rycerzu

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Postać Wołodyjowskiego została upamiętniona turniejem szermierczym O Szablę Wołodyjowskiego, rozgrywanym od 1955 do dziś w Warszawie. Jego nazwiskiem nazwano także ulice w wielu polskich miastach, m.in. w Warszawie (na Służewie)[3] i Krakowie (osiedle Lesisko)[4]

Przypisy

  1. — Wszak waszmości Michał na imię? — Właściwie, to ja jestem Jerzy Michał, ale że święty Jerzy smoka tylko roztratował, a święty Michał całemu komunikowi niebieskiemu przewodzi i tyle już nad piekielnymi chorągwiami odniósł wiktoryj, przeto jego wolę mieć za patrona.
    Źródło: Rozmowa Kmicica z Wołodyjowskim, Potop – Tom I, rozdział IX
  2. W Panu Wołodyjowskim, którego akcja rozpoczyna się w 1668 roku, mówi o sobie: Czterdzieści dwa lat, a dwadzieścia pięć trudów wojennych (...) Henryk Sienkiewicz: Pan Wołodyjowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987, s. 38. ISBN 83-06-01517-7.
  3. Plan Warszawy, 1999, wyd. Pol. Przed. Wyd. Kartogr. im. E. Roemera
  4. Plan Krakowa, Wyd. Daunopol, 2002