Michaił Katukow

Michaił Efimowicz Katukow Михаил Ефимович Катуков
marszałek wojsk pancernych
Data i miejsce urodzenia	17 września 1900 Bolszoje Uwarowo, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	8 czerwca 1976 Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1917–1976
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Stanowiska	d-ca: 20. Dywizji Pancernej, 4. Brygady Pancernej, 1. i 3. Korpusu Zmech., 1. Armii Pancernej, wojsk pancernych i zmechanizowanych Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech
Główne wojny i bitwy	wojna domowa w Rosji, II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana: bitwa pod Moskwą, operacja Mars, bitwa na Łuku Kurskim, operacja Bagration operacja lwowsko-sandomierska, operacja pomorska, bitwa o Berlin
Odznaczenia

Michaił Efimowicz Katukow (ros. Михаил Ефимович Катуков (ur. 17 września 1900 we wsi Bolszoje Uwarowo, zm. 8 czerwca 1976 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, marszałek wojsk pancernych (1959), dowódca wyższych związków operacyjnych Armii Czerwonej, dowódca wojsk pancernych i zmechanizowanych Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1944, 1945).

Życiorys

Urodził się we wsi Bolszoje Uwarowo w obwodzie moskiewskim. W 1917, podczas rewolucji październikowej brał udział w walkach w Piotrogrodzie. Od 1919 w Armii Czerwonej, uczestnik wojny domowej w Rosji na Froncie Południowym.

W 1922 ukończył kurs oficerów piechoty, a w 1927 kurs "Wystrzał". W 1935 ukończył akademicki kurs doskonalenia dowódców oddziałów w Wojskowej Akademii Motoryzacji i Mechanizacji RKKA, od tego momentu pełnił służbę w wojskach pancernych.

W 1940 został dowódcą 20. Dywizji Pancernej, jako jej dowódca uczestniczył w początkowym okresie walki z Niemcami podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej . We wrześniu 1941 dowódca 4. Brygady Pancernej (później przemianowana na 1 Brygadę Pancerną Gwardii) i jako jej dowódca brał udział w walkach w obronie Moskwy a następnie w biwie pod Moskwą. W 1942 został mianowany dowódcą 1. Korpusu Pancernego, który wyróżnił się w walkach pod Woroneżem. We wrześniu 1942 został mianowany dowódcą 3. Korpusu Zmechanizowanego.

W styczniu 1943 dowódca 1. Armii Pancernej (w kwietniu 1944 przemianowana na 1. Armię Pancerną Gwardii). Jako jej dowódca uczestniczył w walkach na Łuku Kurskim, a następnie w składzie 1. Frontu Ukraińskiego w wyzwalaniu Ukrainy i operacji lwowsko-sandomierskiej. 23 września 1944, za udział w tej operacji otrzymał po raz pierwszy Medal "Złota Gwiazda" wraz z tytułem honorowym Bohatera Związku Radzieckiego oraz Order Lenina.

Następnie jako dowódca 1. Armii Pancernej Gwardii brał udział w operacji warszawsko-poznańskiej, zachodniopomorskiej i berlińskiej. 6 kwietnia 1945, za udział w operacji pomorskiej został powtórnie uhonorowany tytułem Bohatera Związku Radzieckiego z jednoczesnym wrączeniem Orderu Lenina.

Po zakończeniu II wojny światowej początkowo dowódca Armii Pancernej, a następnie dowódca wojsk pancernych i zmechanizowanych Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech.

W 1951 ukończył kurs dowódców w Akademii Sztabu Generalnego. Od 1955 w inspektor w Głównej Inspekcji Ministerstwa Obrony ZSRR, a następnie od 1957 zastępca naczelnika Oddziału Operacyjnego Wojsk Lądowych ZSRR.

Od 1963 w grupie Generalnych Inspektorów Ministerstwa Obrony ZSRR.

Napisał wspomnienia pod tytułem На острие главного удара (wyd. I w 1976 roku, wydanie polskie pod tytułem Pancerny grot wyd. w 1976).

Zmarł 8 czerwca 1976 w Moskwie, gdzie został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Awanse

• generał-major (генерал-майор) – 10 listopada 1941
• generał-porucznik (генерал-лейтенант) – 18 stycznia 1943
• generał-pułkownik (генерал-полковник) – 10 kwietnia 1944
• marszałek wojsk pancernych (маршал бронетанковых войск) – 5 października 1959

Odznaczenia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (23 września 1944, 6 kwietnia 1945)
• Order Lenina – czterokrotnie
• Order Czerwonego Sztandaru – trzykrotnie
• Order Suworowa I klasy – dwukrotnie
• Order Kutuzowa I klasy
• Order Bohdana Chmielnickiego I klasy
• Order Kutuzowa II klasy
• Order Czerwonej Gwiazdy
• Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III stopnia
• Medal "100-lecia urodzin Lenina"
• Medal "Za obronę Moskwy"
• Medal "Za zdobycie Berlina"
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal 30-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal Weterana Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej
• Medal jubileuszowy 30-lecia Radzieckiej Armii i Marynarki Wojennej
• Medal 40-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Order za Wybitną Służbę (Distinguished Service Order, Wielka Brytania)

Bibliografia

• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940–1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Wyd. MON, Warszawa 1971
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
• (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. I, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 11, s. 537–538, Moskwa 1969–1978
• (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
• Катуков Михаил Ефимович – Герои страны (ros.)
• Катуков Михаил Ефимович – Проект ХРОНОС (ros.)