Miedziane

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miedziane
Miedziane i Opalony Wierch znad Czarnego Stawu pod Rysami
Miedziane i Opalony Wierch znad Czarnego Stawu pod Rysami
Państwo  Polska
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2233 m n.p.m.
Wybitność 204 m
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Miedziane
Miedziane
Ziemia 49°12′05″N 20°02′55″E/49,201389 20,048611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Miedziane od strony Doliny Pięciu Stawów Polskich
Widok z Krzyżnego

Miedziane (2233 m) – masywny szczyt w długiej północno-wschodniej grani Szpiglasowego Wierchu w polskich Tatrach Wysokich. Wznosi się pomiędzy Doliną Pięciu Stawów Polskich i Doliną Rybiego Potoku[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Mająca długość ok. 1400 m grań Miedzianego przebiega od Szpiglasowej Przełęczy (2110 m) nieco krętą linią w kierunku północno-wschodnim do Marchwicznej Przełęczy (2055 m)[2]. Jest bardzo wyrównana, brak w niej większych wcięć, siodełek i przełączek. Występuje w niej tylko kilka zworników dla kilku wypukłych formacji skalnych opadających z obydwu jego stoków. Największe z tych formacji opadających do Doliny Rybiego Potoku to (w kolejności z południa na północ)[3]:

Do Doliny Pięciu Stawów Polskich opadają dwa wybitniejsze żebra[3]:

  • Miedziany Kostur zakończony u dołu bulą zwaną Niedźwiedziem. Jak na wyrównaną grań Miedzianego jego punkt zwornikowy jest wybitny, gdyż przewyższa znajdujące się za nim siodełko o 5 m[3].
  • nienazwane żebro będące żebrem tylko w dolnej części, wyżej zanika wśród skał i traw

Żebra te dzielą północno-zachodnie stoki Miedzianego na trzy części. Pomiędzy nimi znajduje się Hruby Piarg będący największym stożkiem piargowym w Dolinie Pięciu Stawów Polskich[3].

Obydwa stoki grani Miedzianego są skalisto-trawiaste, dołem porośnięte kosodrzewiną. Te opadające do Doliny Rybiego Potoku (a dokładniej do Dolinki za Mnichem, Nadspadów, Mnichowej Płaśni i Kotła Morskiego Oka) są zbudowane z litej skały, te opadające do Doliny Pięciu Stawów Polskich są w większości bardzo kruche[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa szczytu związana jest z pracami górniczymi (wydobycie miedzi) prowadzonymi na jego zboczach w XVIII wieku. Stoki Miedzianego były jednym z najwyżej położonych miejsc wypasu owiec w Tatrach. Ze szczytu roztacza się szeroki widok. W XIX wieku wystawiano w Warszawie Panoramę Tatr namalowaną z jego wierzchołka[1].

Ten położony na zachód od Morskiego Oka szczyt dawniej był udostępniony turystom. Latem na Miedziane od dawna chodzili górnicy i pasterze, i to oni jako pierwsi zdobyli jego szczyty, grań, a zapewne także wszystkie łatwiejsze formacje skalne na jego stokach. Pierwsze odnotowane wejście: Franciszek Herbich w 1832 r., zimą Henryk Bednarski i L. Michalski 17 kwietnia 1911 r.[4].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Miedziane znajduje się od 1956 na obszarze ochrony ścisłej[4]. Na jego stokach botanicy znaleźli stanowiska kilku rzadkich w Polsce gatunków roślin, którymi są: wełnianeczka alpejska, skalnica odgiętolistna, ukwap karpacki, turzyca Lachenala i rozrzutka alpejska[5]. Obecnie taternicy bywają tutaj rzadko, turyści w zasadzie wcale, jednak bynajmniej nie sprzyja to obfitości zwierzyny. Według spostrzeżeń znawcy Tatr Władysława Cywińskiego "wszelkiego zwierza" więcej jest w pobliżu schronisk i rejonach licznie odwiedzanych przez turystów, niż w takich obszarach ochrony ścisłej, jak np. Miedziane[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Władysław Cywiński: Szpiglasowy Wierch – Tatry. Przewodnik szczegółowy, tom 11. Poronin: Wyd. Górskie, 2008. ISBN 978-83-7104-034-2.
  4. 4,0 4,1 Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.


Widok na masyw Miedzianego znad Wielkiego Stawu
Widok na masyw Miedzianego znad Wielkiego Stawu