Mienszewicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przywódcy mienszewików: Paweł Akselrod, Julij Martow i Aleksander Martinow w Sztokholmie w 1917 roku

Mienszewicy (ros. меньшевик - będący w mniejszości) – odłam SDPRR, powstały w 1903 roku na II Zjeździe Partii w Brukseli, sprzeciwiający się rewolucyjnemu kierunkowi, w którym Lenin zamierzał prowadzić partię.

Nazwani tak zostali po jednym z głosowań nad zasadami organizacji i programem rosyjskiej socjaldemokracji, w którym uzyskali mniej głosów niż bolszewicy i w konsekwencji w wyborach do centralnych organów partii otrzymali mniejszość miejsc. Podczas rewolucji 1905 roku dążyli do sojuszu z liberałami i inteligencją, a także sprzeciwiali się koncepcji dyktatury proletariatu.

Podczas rewolucji lutowej społeczne poparcie dla mienszewików wzrosło. Po rewolucji październikowej zachowali neutralność w wojnie domowej w Rosji, opowiadając się za koalicyjnym rządem partii socjalistycznych (eserowców i socjaldemokratów bolszewickich i mienszewickich) opartym o przygniatającą większość uzyskaną przez te trzy partie w wolnych wyborach do Konstytuanty w listopadzie 1917. Po zakończeniu wojny domowej, administracyjnym wyeliminowaniu przez bolszewików ze związków zawodowych i rad delegatów i wreszcie formalnej delegalizacji partii przez bolszewików (1920), większość przywódców została zmuszona do emigracji. W Gruzji partia mienszewików (Noe Żordania, Noe Ramiszwili, Nikołaj Czcheidze, Grigol Uratadze i Raszden Arsenidze) przeprowadziła demokratyczne wybory i rządziła niepodległą, uznaną przez Rosję Sowiecką, Demokratyczną Republiką Gruzji do marca 1921 roku (inwazji Armii Czerwonej, dowodzonej przez Sergo Ordżonikidze i Stalina i wprowadzenia w Gruzji siłą ustroju sowieckiego). Przywódcy Gruzji udali się na emigrację, kontynuując działalność rządu Demokratycznej Republiki Gruzji na uchodźstwie w Paryżu pod przewodnictwem Noe Żordanii.

W okresie NEP-u (do 1930) pozostali w Rosji sowieckiej działacze mienszewiccy wchodzili w skład organów administracji gospodarczej ZSRR (Gospłan, Najwyższa Rada Gospodarki Narodowej (WSNCh)). W 1931 roku odbył się w Moskwie zainscenizowany przez Stalina i OGPU proces pokazowy mienszewików, preludium do procesów pokazowych okresu wielkiej czystki (1936-1939).

Główni działacze: