Migdałecznik właściwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Migdałecznik właściwy
Terminalia catappa Blanco1.144-cropped.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada okrytonasienne
Klasa dwuliścienne
Rząd mirtowce
Rodzina trudziczkowate
Rodzaj migdałecznik
Gatunek migdałecznik właściwy
Nazwa systematyczna
Terminalia catappa L.
Mant. Pl. 128 1767[2]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokrój drzewa
Kwiaty

Migdałecznik właściwy (Terminalia catappa) – gatunek rośliny z rodziny trudziczkowatych (Combretaceae). Występuje w strefie klimatu tropikalnego, w pasie roślinności przybrzeżnej[3]. Gatunek odporny na zasolenie gleby, zanieczyszczenie powietrza

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozprzestrzeniony w tropikach, pochodzi z obszaru indopacyficznego[4]. Od dawna jest uprawiany od Afryki (zwłaszcza na Madagaskarze) przez Azję Południową do północnej Australii i Nowa Gwinei. Wprowadzony został również do tropikalnych regionów obu Ameryk, m.in. jako roślina ozdobna i ocieniająca.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Szybko rosnące drzewo osiągające do 25 m wysokości[4]. Korona u drzew młodych pionowa, symetryczna i poziomymi gałęziami, a u starszych bardziej spłaszczona i rozpostarta parasolowato. Gałęzie są rozmieszczone w wyraźnych warstwach.
Liście
Duże (15-25cm długości i 10-14cm szerokości), odwrotnie jajowate, całobrzegie, wierzchem połyskujące i twarde, spodem owłosione, ciemnozielone, ale w porze suchej, przed opadnięciem przybierające inne barwy (różowawoczerwonawą, żółtobrązową), zwykle skupione po 6—8 na końcach pędów.
Kwiaty
Obupłciowe wyrastają na tym samym okazie, zebrane w groniaste kwiatostany (szczytowe lub na końcach gałęzi), drobne (1 cm średnicy), pozbawione płatków z okwiatem 5-ząbkowym, z zewnątrz zielonkawym, wewnątrz białym, z żółtawym dnem; 10 pręcików i 1 słupek.
Owoc
Pestkowiec spłaszczony, jajowaty (na 5-7 cm długi i 3-5,5 cm szeroki). Początkowo zielony, potem żółty, dojrzały czerwony. Z jednym nasieniem, który za sprawą skorkowaciałej warstwy zewnętrznej jest lekkie i przenoszone przez wodę. Nasienie w pełni dojrzałe jest jadalne, a w smaku przypomina migdał, o nieznacznie kwaśnym posmaku[4].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Drewno jest czerwone, ścisłe i stosunkowo odporne na działanie wody. Liście zawierają: flawonoidy (kaempferol, kwercetyna), taniny (punikalina, punikalagina, terkatyna), saponiny, fitosterole. Wybarwione przed opadnięciem: barwniki ksantofilowe (wiolaksantyna, luteina, zeaksantyna). Nasiona zawierają tłuszcze. Kora, okrywa owocowa i liście są bogate w garbniki.

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

  • Migdałowiec właściwy jest sadzony jako drzewo ozdobne i ocieniające[5], również do zalesiania terenów piaszczystych.
  • Drewno, odporne na wpływ wody, jest stosowane w konstrukcji mostów, w budownictwie okrętowym[3], a na Polinezji do wyrobu kanu. W Indonezji z drewna wykonuje się maski obrzędowe hudog oraz bębny[3].
  • Z nasion wytłacza się olej spożywczy, stosowany także jako substytut olejku migdałowego.
  • Liście w akwarium mają obniżać pH i zawartość metali ciężkich.
  • Wywary ziołowe z liści stosowane są w tradycyjnej medycynie indyjskiej (ajurweda) jako lek przeciwzapalny oraz przeciw czerwonce i dezynterii[3], do leczenia chorób skórnych i reumatycznych. Potwierdzone zostały właściwości przeciwutleniające i przeciwnowotworowe związków zawartych w liściach[5]. Napar zalecany jest przy cukrzycy[3]. Opadłe liście używane są na Tajwanie w schorzeniach wątroby, a w Surinamie, napar z liści jest stosowany w biegunkach (m.in. czerwonce).
  • Ze względu na zawartość ksantofili w przebarwionych liściach w rejonach występowania mogą one być brane pod uwagę jako dodatek do żywności w AMD i innych schorzeniach siatkówki.
  • Kora, okrywa owocowa i liście ze względu na stężenie garbników używane są poza medycyną także w garbarstwie i do wytwarzania farb drukarskich (wraz z solami żelaza daje czarny barwnik)[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-23].
  2. Terminalia catappa. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-04-07].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jolanta i Karol Węglarscy: Użyteczne rośliny tropików. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo naukowe, 2008, s. 310. ISBN 978-83-61320-17-3.
  4. 4,0 4,1 4,2 Jens G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Wyd. 1. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 114. ISBN 83-7311-378-9.
  5. 5,0 5,1 5,2 Jolanta i Karol Węglarscy: Rośliny dalekiej Azji. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo naukowe, 2006, s. 233. ISBN 83-60247-27-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski, Słownik roślin użytkowych, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne 1985 (wydanie V).