Migracja ludności

Państwa świata wg udziału imigrantów w ogóle populacji:

ponad 50%

od 20% do 50%

od 10% do 20%

od 4% do 10%

od 1% do 4%

poniżej 1%

brak danych

Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

Osobnym zjawiskiem są migracje ze wsi do miast.

Podział migracji

Migracje można podzielić ze względu na:

• zasięg:
  • migracje wewnętrzne – przemieszczanie się ludności w granicach danej jednostki administracyjnej (miasto, gmina, województwo, itp.) lub politycznej (państwo),
  • migracje zewnętrzne – przemieszczanie się ludności z jednej jednostki administracyjnej lub politycznej do innej.
• czas trwania:
  • czasowe, w tym sezonowe i wahadłowe,
  • trwałe.
• cel:
  • turystyka,
  • lecznictwo,
  • pielgrzymki,
  • zarobki,

Chińska emigracja do USA

• formy migracji:
  • emigracja – wyjazd,
  • imigracja – przyjazd,
  • reemigracja – powrót z emigracji czasowej,
  • uchodźstwo – ucieczka,
  • ewakuacja – zorganizowana przez państwo w celu uniknięcia spodziewanego zagrożenia,
  • repatriacja – powrót obywateli z obcego terytorium zorganizowany przez ich państwo,
  • przesiedlenie (transfer) – przesiedlenie obywateli danego państwa w ramach jego granicy,
  • deportacja – przymusowe przesiedlenie danej osoby lub grupy osób na peryferie danego państwa lub poza jego granice

Mobilność ludności

Mobilność ludności, czyli skłonność do zmiany miejsca zamieszkania wykazuje znaczne różnice. Do najwyższych należy mobilność ludności w Stanach Zjednoczonych, niższa jest w Europie Zachodniej, a bardzo niska w Polsce. Duża mobilność ludności przyczynia się do zmniejszenia różnic społecznych i ekonomicznych pomiędzy regionami. Jest też bardzo korzystna z ekonomicznego punktu widzenia i przyczynia się do zmniejszenia bezrobocia o wyraźnej strukturze regionalnej.

Czynniki wpływające na migracje

Przy analizie zjawiska migracji bierze się pod uwagę dwie grupy czynników wpływających na nie:

• czynniki wypychające – wywołują chęć opuszczenia danego miejsca,
• czynniki przyciągające – dają jakąś alternatywę i skłaniają do przyjazdu do danego miejsca.

Migracja natrafia jednak na pewne przeszkody, które stanowią główne przyczyny małej mobilności ludności. Należą do nich:

• bariery polityczne – prawdopodobnie główna przyczyna niskiej mobilności ludności w skali świata,
• bariery językowe – jedna z głównych przyczyn niskiego poziomu migracji międzynarodowej w Unii Europejskiej i na innych obszarach bez barier politycznych,
• bariery kulturowe,
• bariery infrastrukturalne – np. słaby rozwój mieszkalnictwa (ważne w Polsce).

Modele migracji

Istnieją różne modele migracji. Po 1945 roku zostały wyróżnione cztery najważniejsze:

• Klasyczny model migracji – pomimo pewnych limitów ilościowych, migrantów generalnie zachęca się do przyjazdu, gwarantuje się im obywatelstwo. Ta kategoria dotyczy tak zwanych "narodów imigrantów", a więc USA, Kanady, Australii.
• Kolonialny model migracji – dotyczy dawnych imperiów kolonialnych, głównie Wielkiej Brytanii i Francji. Zakłada on faworyzowanie imigrantów z dawnych kolonii kosztem tych z innych krajów.
• Model gastarbeiterów – zakłada politykę przyjmowania imigrantów jako pracowników na określony czas, bez udzielania im obywatelstwa (nawet pomimo długotrwałego pobytu w kraju). Przykładem są tu Niemcy, Szwajcaria i Belgia.
• Imigracja nielegalna – samowolne przekraczanie granicy bądź też pozostawanie w kraju przyjazdu po upływie terminu, np. wizy turystycznej. Nielegalni imigranci automatycznie stają się marginesem społecznym.

Nowe tendencje w migracji

Na podstawie analiz tendencji migracyjnych, Stephen Castels wyróżnił cztery tendencje, które będą kształtowały wzory migracji w najbliższym czasie:

• Nasilenie – migracje będą liczniejsze niż kiedykolwiek przedtem;
• Zróżnicowanie – brak możliwości określenia konkretnych fal migracji (np. emigracja zarobkowa), imigranci będą należeć do bardzo różnych grup społecznych i etnicznych;
• Globalizacja – migracje stopniowo obejmą cały świat, wiele krajów będzie źródłem i celem migrantów;
• Feminizacja – większość migrantów będą stanowiły kobiety.

Migracje łańcuchowe

Ciekawym zjawiskiem są tzw. migracje łańcuchowe. Okazuje się, że migranci z danego państwa, regionu czy miejscowości mają tendencję do skupiania się w tych samych miejscach w krajach docelowych migracji. Wynika to z dostępu do informacji wśród migrantów oraz potrzeby zapewnienia sobie poczucia bezpieczeństwa poprzez życie w jednej wspólnocie.

Nowa migracja

Pod pojęciem "nowej migracji" kryje się zmiana wzorców migracji w Europie, która jest wynikiem zakończenia zimnej wojny, zakończenia konfliktów na terenie byłej Jugosławii i pogłębiania integracji europejskiej.

Migracje zarobkowe

Emigrant, muzyk-imigrant na ulicy w Oslo

Migracja zarobkowa zachodzi wtedy, gdy powodem wyjazdu (opuszczenia) kraju ojczystego są względy ekonomiczne. Migracje zarobkowe stają się dominującymi migracjami w Europie. Na rzecz migracji powodowanych kryterium zarobkowym, pierwsze miejsce utraciły emigracje polityczne i klasyczne.

Zobacz też

• saldo migracji
• Garb migracyjny
• przyrost rzeczywisty
• Wielka Emigracja
• Wędrówki ludów
• Płynna populacja
• przepisy wjazdowe do państw obcych dla obywateli polskich
• Alija

Bibliografia

• Giddens Anthony: Socjologia, Warszawa 2004.
• Szacka Barbara: Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2003.
• Kaczmarczyk Paweł: Raport "Współczesne migracje zagraniczne Polaków – skala, struktura i potencjalne skutki dla rynku pracy", Warszawa 2007.
• Raport firmy KPMG: Migracja pracowników – szansa czy zagrożenie.
• Salt John, Clarke James, Wanner Philippe: International Labour Migration. Strasbourg, 2005.
• Castles Stephen, Miller Mark: The Age of Migration. London-New York, 2008.
• Termiński Bogumił: Międzynarodowa ochrona pracowników migrujących. Warszawa, 2011.
• Termiński Bogumił: Przesiedlenia inwestycyjne. Nowa kategoria migracji przymusowych, Warszawa, 2012.
• Galicki Zdzisław: Prawnomiędzynarodowa ochrona uchodźców a polskie prawo wewnętrzne. Warszawa, 1994.

Linki zewnętrzne

• Międzynarodowe Trendy Migracyjne 2008. publikacja OECD (w jęz. angielskim)
• Biuletyn Migracyjny. – periodyk wydawany przez Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego
• Tomasz Burdzik. Migranci kontra prawo -przestępczość a pochodzenie etniczne/rasowe. (pol.).  - Tekst o badaniach potwierdzających większą stopę przestępczości wśród imigrantów