Mikołaj I Petrowić-Niegosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mikołaj I Mirković Petrović-Niegosz
Król Czarnogóry
Kingnicholas.jpg
Książę Czarnogóry
Okres panowania od 1860
do 1910
Poprzednik Mirko I Petrović-Niegosz
Król Czarnogóry
Okres panowania od 1910
do 1918
Pretendent do tronu Czarnogóry
Okres panowania od 1918
do 1921
Następca Danilo III Aleksander Petrović-Niegosz
Dane biograficzne
Dynastia Petrović-Niegosz
Urodziny 19 października 1841
Śmierć 1 marca 1921
w Antibes
Ojciec Mirko I Petrović-Niegosz
Żona Milena Petrović-Niegosz
Dzieci Ljubica, Anastazja, Milica, Jelena, Marija, Anna, Zofia, Daniel III Aleksander,Mirko Dimitr, Ksenia, Wiera, Piotr
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Petrovića-Niegosza (Czarnogóra) Wielki Mistrz Orderu Daniła I (Czarnogóra) Wielki Mistrz Orderu Domowego św. Piotra (Czarnogóra) Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Oficer Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Palm Akademickich (Francja) Order Imperium Osmańskiego I klasy Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – II klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Karola I (Rumunia) Kawaler Orderu Świętego Maryna (San Marino) Krzyż Wielki Orderu Białego Orła (Serbia) Krzyż Wielki Orderu św. Sawy Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Karadziordzia (Serbia) Honorowy Kawaler Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktorii Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Wielki Oficer Orderu Korony Włoch Sabaudzki Order Wojskowy III Klasy
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Mikołaj I w stroju marszałka Armii Czarnogórskiej
Mikołaj I w stroju koronacyjnym

Mikołaj I Mirković Petrović-Niegosz; czar. Никола I Мирков Петровић-Његош, Nikola I Mirković Petrović-Njegoš, (ur. 19 października 1841 w okolicach Niegosz w Czarnogórze, zm. 1 marca 1921[1] w Antibes) – jedyny król Czarnogóry, panujący jako książę od 1860 do 1910, zaś jako król od 1910 do 1918. Był także poetą.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj urodził się we wsi nieopodal miasteczka Nieguszi. Pochodził ze starej, czarnogórskiej rodziny szlacheckiej – Petroviciów. Rodzina ta mieszkała w tych okolicach już od czasów średniowiecza oraz sprawowała władzę w Czarnogórze w okresie teokracji, gdy krajem kierował prawosławny metropolita Czarnogóry i Przymorza. Jego ojciec Mirko Petrović-Niegosz (1820-1867) był oficerem armii czarnogórskiej i weteranem wojen Czarnogóry przeciwko Imperium Osmańskiemu. Młodszym bratem ojca był Daniel, który w 1851 r. uzyskał od Austro-Węgier i Rosji uznanie państwowości czarnogórskiej oraz jawne poparcie dla sprawy zjednoczenia jej ziem.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj był wychowywany w duchu zaleceń brata stryjecznego jego dziadka Stanka (zm. 1851), ostatniego władyki (księcia i biskupa) czarnogórskiego Piotra II. Zaowocowało to u niego wysokim poczuciem odrębności kulturowej Słowian południowych. Mikołaj był przygotowywany do roli wojskowego. Wychowywał się z dala od ojczyzny. We wczesnym dzieciństwie został posłany do Istrii, aby księżna Darinka, żona Daniela II przysposobiła chłopca do zasad etykiety i nauczyła manier dworskich. Mieszkał wtedy w posiadłości ziemskiej Kustic k. Triestu. Księżna była zwolenniczką kultury francuskiej jako właściwej dla przyszłego władcy. Za jej aprobatą został posłany do szkoły w Paryżu. Mikołaj uczył się w Lycée’a Louis le Grande. W przeciwieństwie do współczesnych mu następców tronów, zwłaszcza włoskich i bałkańskich, kultura francuska nie zdominowała u niego kultury ojczystej. Dzięki paryskiej edukacji zyskał jednak miano księcia obytego na europejskich salonach, wykształconego i nowoczesnego.

Próby poetyckie[edytuj | edytuj kod]

Już w młodości Mikołaj wykazywał zagorzały patriotyzm, co wyrażał m.in. pisząc wiersze. Reprezentowały one wysoki pozioma artystyczny i miały umocnić poczucie odrębności kulturowej Czarnogórców.

Objęcie tronu[edytuj | edytuj kod]

Stryj Daniel II doprowadził do odstąpienia od elekcji władcy w obrębie dynastii, wprowadzając dziedziczność tronu w prostej linii męskiej, ale nie pozostawił syna. Po śmierci Daniela w 1860 r. sukcesja tronu przypadła jego bratu Mirkowi, jednak ten zrezygnował z tronu na rzecz syna Mikołaja, twierdząc że sam nie ma odpowiednich kompetencji do sprawowania władzy. Mikołaj przebywał w tym czasie w Paryżu.

Lata spokoju[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1860 r. Mikołaj ożenił się z Mileną Vukotić, córką wojewody Petara. Niedługo po tym nastąpił krótki okres stabilizacji dla Czarnogóry. Wtedy to książę przeprowadził wiele reform z zakresu wojskowości, administracji i oświaty.

Kraj ponownie popadł w ciągłe wojny z Turkami, które trwały, z krótkimi przerwami, od 1862-78 r. W 1867 r. Mikołaj spotkał się z cesarzem FrancjiNapoleonem III, nieopodal Paryża w 1867 r. Rok później książę nawiązał kontakty dyplomatyczne z Rosją, a dobre stosunki z Petersburgiem potwierdziło niezwykle ciepłe przyjęcie Mikołaja przez cara Aleksandra II Romanowa. Następnie, dzięki życzliwości ministrów sprawiedliwości Niemiec i Austro-Węgier, przestudiował systemy sądownicze państw germańskich. Pozwoliło to Mikołajowi na przeprowadzenie gruntownej reformy sądownictwa Czarnogóry.

Jego wysiłki znalazły szczerą aprobatę rosyjskiej rodziny panującej, co z kolei zaowocowało silnymi więzami politycznymi Czarnogóry z Rosją. Z Rosji płynęły pieniądze przekazywane na cele oświatowe i zaopatrzenie armii w broń i amunicję.

Wojna z Turcją[edytuj | edytuj kod]

W 1869 r. książę Mikołaj powstrzymywał żywiołowych górali czarnogórskich pomagających Hercegowianom w ich powstaniu przeciwko Turkom. W 1876 r. wypowiedział jednak wojnę Turcji. Zimą 1877-1878 zdobył Nikšić, Zagrodzenie i Ulcinj. W konsekwencji wygranej wojny Czarnogóra poszerzyła swój dostęp do Morza Adriatyckiego. Propaganda czarnogórska twierdziła, że zakończona wojna była odwetem na Turkach za bitwę na Kosowym Polu w 1389 r. W 1876 r. Mikołaj wysłał depeszę do Czarnogórców w Hercegowinie:

Quote-alpha.png
Pod Muradem JA Serbem carat został obalony, pod Muradem V musi podnosić się znowu. Jest moim wielkim pragnieniem i życzeniem całego Narodu, za pozwoleniem Boga Wszechmogącego, aby niezależność Czarnogóry była uznana na Kongresie Berlińskim w 1878 r. Zaś wraz z postępowaniem lat i dekad Czarnogóry cieszyła się Ona znacznym dobrobytem i stałością.

Praca nad konstytucją[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj I rozpoczął pracę nad stworzeniem pierwszej czarnogórskiej konstytucji, którą nadał w 1905 r. pod naciskiem społeczeństwa, domagającego się większych swobód obywatelskich i praw socjalnych. Sam król widział potrzebę wprowadzenia konstytucji, jednak uważał, że należy się z tym wstrzymać. W 1906 r. przeprowadził reformę finansową, wprowadzając banknoty i opanowując galopującą inflację.

Starania o koronę[edytuj | edytuj kod]

W 1883 r. Mikołaj odwiedził sułtana, z którym utrzymywał dobre stosunki, zarówno prywatne, jak i dyplomatyczne. W 1896 r. książę świętował dwóchsetlecie dynastii Petroviciów. W tym samym roku uczestniczył w koronacji cara Mikołaja II. W maju 1898 r. odwiedził królową Wiktorię w Windsorze. Dobre stosunki z państwami zachodnimi i Rosją pozwoliły Mikołajowi na aprobatę jego starań o koronę dla Czarnogóry. 28 sierpnia 1910 r. podczas obchodów jubileuszu 50-lecia panowania, władca przyjął tytuł króla, zgodnie z petycją od Skupsztiny. W tym samym czasie został mianowany marszałkiem polowym armii rosyjskiej. Ten tytuł nigdy wcześniej nie przypadł żadnemu z cudzoziemców poza ks. Wellingtonem.

Wojna i emigracja[edytuj | edytuj kod]

Kiedy w 1912 r. wybuchły wojny bałkańskie, król Mikołaj był jednym z najbardziej entuzjastycznych zwolenników ataku na Turcję. Pragnął zupełnie wypchnąć Portę z Europy. Zdobył Szkodrę mimo że Turcy zablokowali całe wybrzeże Czarnogóry. Dzięki Mikołajowi Czarnogóra stała się najwierniejszym sojusznikiem Serbii (król Piotr I był jego zięciem). W czasie I wojny światowej zobowiązał się do pomocy Serbii w odebraniu Austriakom Bałkanów. Czarnogóra miała nadzieję na zdobycie zachodniej części Hercegowiny. Po tym jak Skupsztina doszła w 1918 r. do porozumienia z Piotrem I Karadziordzieviciem, Czarnogóra stała się w 1918 r. częścią Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Mikołaj I pozostał na emigracji we Włoszech aż do swojej śmierci w 1921 r.

W 1989 r. trumny ze zwłokami Mikołaja I i jego żony Mileny zostały przywiezione z San Remo, gdzie uprzednio para królewska była pochowana i złożono je w marmurowych sarkofagach w kaplicy Cipur w Cetinje niedaleko pałacu królewskiego, który kiedyś zamieszkiwali.

Przypisy

  1. W. Balcerak, Powstanie państw narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej, Warszawa 1974, s. 367; M. Hertmanowicz-Brzoza, K. Stepan, Słownik władców świata, Kraków 2005, s. 466

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]