Mikołaj Sieniawski (hetman wielki koronny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mikołaj Sieniawski
Leliwa
Leliwa
Data urodzenia 1489
Data śmierci 1569
Miejsce śmierci Brzeżany?
Rodzina Sieniawscy
Dzieci Hieronim, Mikołaj, Rafał, Jan, Anna

Mikołaj Sieniawski herbu Leliwa (14891569) – hetman wielki koronny, wojewoda bełski i ruski, kalwinista[1].

Ojciec Mikołaja, hetmana polnego koronnego i Anny Sieniawskiej, którą poślubił Spytek Jordan.

W roku 1512 wziął udział w bitwie pod Łopusznem. Od 1518 był dworzaninem króla Zygmunta I Starego. Od 1522 r. brał udział w walkach z Tatarami i Mołdawianami. W latach 1530-1537 był rotmistrzem jazdy na Podolu. W 1531 został strażnikiem polnym koronnym. Na jego barkach spoczęła wówczas obrona Rzeczypospolitej przed rajdami czambułów tatarskich pustoszących Podole i Bracławszczyznę. Stanął na czele obrony potocznej. Brał udział w bitwie pod Obertynem w 1531. Pod hetmanem Janem Tarnowskim wygrał kilkanaście bitew. W 1532 został podkomorzym halickim. W 1537 został kasztelanem bełskim. W 1539 był już hetmanem polnym. W 1542 wojewodą bełskim, a w 1553 wojewodą ruskim. W roku 1552 wprowadził na tron mołdawski jako lennika Polski Aleksandra Lăpuşneanu. W 1561 dostał upragnioną buławę wielką koronną i był do śmierci czujnym strażnikiem granic wschodnich.

Był jednym z największych przeciwników ruchu egzekucyjnego i wielkim zwolennikiem unii Korony z Litwą.

Lokacje miast

Mikołaj Sieniawski był założycielem wielu miast. Oprócz siedziby rodowej Brzeżan, założonych w 1530 r., założył także Borek w 1530 r., Sieniawskie Pole nad Ikawą w 1543 r., Kałusz w 1549 r. i Mikołajów nad Maniłówką w 1555 r.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Miał czterech synów: Hieronima Sieniawskiego – wojewodę ruskiego, halickiego, kołomyjskiego; Mikołaja Sieniawskiego – kasztelana kamienieckiego, hetmana polnego, starostę stryjskiego; Rafała Sieniawskiego, ożenionego z Dziduską h. Jelita, starościanką konińską; Jana Sieniawskiego – ożenionego z Herbortówną, córką kasztelana lwowskiego.

Jego nagrobek oraz nagrobki potomków (m.in.): syna Hieronima (z 1583 r.) oraz wnuka Adama Hieronima (z 1619 r.), znajdują się w kaplicy zamkowej w mieście, które założył – Brzeżanach.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bartosz Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, 1858 r. (Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa). s. 487
  • J. Czernecki, Brzeżany. Pamiątki i wspomnienia, Lwów, 1905 r.
  • K. Kuśmierz, Sieniawa. Założenia rezydencjonalne Sieniawskich, Kraków, 1984 r.
  • M. Marciszewski, Brzeżany w czasach Rzeczypospolitej Polskiej, Brody, 1911 r.
  • S. Wiśniewski, Przewodnik po Brzeżanach i okolicy, Tarnopol, 1939 r.

Przypisy

  1. Julian Bukowski, Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż do jej upadku. T. 1, Początki i terytoryalne rozprzestrzenienie się reformacyi, [1883]], s. 304.
Poprzednik
Piotr Firlej
POL województwo ruskie IRP COA.svg Wojewoda ruski
1553-1569
POL województwo ruskie IRP COA.svg Następca
Jerzy Jazłowiecki