Mikołaj Smogulecki (misjonarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Mikołaj Smogulecki
Grzymała
Grzymała
Data urodzenia 1610
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 17 września 1656
Miejsce śmierci Zhaoqing
Rodzina Smoguleccy
Rodzice Maciej Smogulecki (zm. 1617)
Zofia Zebrzydowska

Jan Mikołaj Smogulecki herbu Grzymała, inne formy nazwiska: Smogolecki, Smogolenski, Nicolo Smogulec, a Smogulekei, w Chinach znany jako 穆尼阁 Mù Nígé (ur. 1610 w Krakowie, zm. 17 września 1656 w Zhaoqing) – polski misjonarz, jezuita, matematyk i astronom.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Krakowa. Był synem starosty bydgoskiego Macieja oraz Zofii Zebrzydowskiej, córki Mikołaja Zebrzydowskiego. Uczył się w kolegium jezuickim w Braniewie, w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, na uniwersytecie we Fryburgu (studiował tam matematykę i opublikował Sol illustratus ac propugnatus – rozprawę na temat plam słonecznych), oraz w rzymskim Collegium Romanum (uzyskał tam doktorat filozofii) i w Padwie (prawo).

W 1631 został dworzaninem królewskim i starostą nakielskim, w 1635 był posłem na sejm, a w 1636deputatem do Trybunału Głównego Koronnego. W tym samym roku zrezygnował jednak z kariery politycznej i wstąpił do nowicjatu zakonu jezuitów w Krakowie. W latach 1638-1640 uczył się tam teologii; później wyjechał do Rzymu, gdzie w 1641 przyjął święcenia kapłańskie, w 1642 odbył trzecią probację, a w 1644 złożył profesję czterech ślubów zakonnych.

Jego marzeniem był wyjazd na misje zagraniczne. Spełniło się ono w 1644, kiedy wypłynął do Batawii (był prawdopodobnie pierwszym Polakiem na wyspie Jawa). W 1646 dotarł do Chin. W latach 1647-1651 był duszpasterzem w prowincji Fujian i mieście Nankin. Przekazywał także Chińczykom dorobek europejskich nauk ścisłych. Wraz z chińskim uczonym Xue Fengzuo (薛凤祚; 1599-1680), którego zapoznał z zasadami europejskiej matematyki, wydał dzieło Obliczanie zaćmień według metod zachodnich (天步真原, Tiānbù zhēnyuán). Jak podają niektóre źródła, sam Smogulecki napisał rozprawę Mappa mundi elliptica.

W 1653 cesarz Shunzhi pozwolił Smoguleckiemu na ewangelizację Mandżurii, wręczając mu list żelazny. Misjonarz rozpoczął wędrówkę po tej krainie, zyskując powszechny szacunek i nawracając wiele osób. W 1655 przeniósł się w okolice Kantonu, a następnie na wyspę Hajnan. Następnie wyjechał do Kantonu, ale w czasie tej podróży zachorował i zmarł.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Sol illustratus ac propugnatus, Fryburg 1626, drukarnia T. Meyer

Listy[edytuj | edytuj kod]

  • List łaciński, prawdopodobnie do Generała zakonu T. J., dat. z Jawy 2 stycznia 1645; przekł. polski ogł. E. Kosibowicz "Zapomniany misjonarz polski", Przegląd Powszechny 1929, t. 181, s. 159-161; rękopis (kopia) w Bibliotece de Bourgogne w Brukseli nr MS. 4169-71

Utwory o autorstwie niepewnym[edytuj | edytuj kod]

  • Quinque odae in laudem Sigismundi III, regis Poloniae, Rzym 1629, drukarnia F. Corbelletti, (Estreicher podaje tytuł Odarum V ad Sigismundum regem; E. Kosibowicz Augusto regi Sigismundo III, vigor Poloni Martis victoriam de Otthomanica tyrannide canorans); wyd. następne: w zbiorze G. Jonina Lyrica... sive odarum libri IV et epodon I, Kolonia 1630; także inne wyd.: Lejda 1630(?); także Paryż 1635; wyd. F. Bohomolec (jako przypuszczalny utwór M. K. Sarbiewskiego) w: Mathiae Casimiri Sarbiewski S. J. Opera posthuma, Warszawa 1769, s. 51-70; T. Wall (jako utwór M. K. Sarbiewskiego): Mathiae Casimiri Sarbiewski Poemata omnia, Starawieś 1892, s. 383-398; także wyd. 2 Starawieś 1911; przekł. polski; K. Zubowski, w książce Zebrany wiersz, t. 1, Warszawa 1786, s. 16-44; W. Syrokomla pt. "Pienie liryczne M. Smoguleckiego na cześć Zygmunta III" w książce Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki Zygmuntowskiej, t. 6, Wilno 1852 (wraz z dedykacją dla Zygmunta III); fragm. listu dedykacyjnego Zygmuntowi III (w przekł. polskim) podał H. Juszyński Dykcjonarz poetów polskich, t. 2, Kraków 1820, s. 197-198; autorstwo M. Smoguleckiemu przypisują K. Niesiecki, H. Juszyński, W. Syrokomla, J. Brown, G. Korbut i Estreicher; M. K. Sarbiewskiemu – niesłusznie – F. Bohomolec; wg A. M. Duriniego (wstęp do wyd.: S. Szymonowic Opera omnia, Warszawa 1772, s. 26), K. Zubowskiego, T. Walla, E. Kosibowicza – autorem jest prawdopodobnie Francuz, Gilbert Jonin T. J.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.
  • Henryk Markiewicz: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXIX/2, zeszyt 161. Warszawa-Kraków: Instytut Historii PAN, 1999, s. 232-234. ISBN 83-86301-73-2.
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 253-254