Mikołajek nadmorski
| Mikołajek nadmorski | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | selerowce |
| Rodzina | selerowate |
| Rodzaj | mikołajek |
| Gatunek | mikołajek nadmorski |
| Nazwa systematyczna | |
| Eryngium maritimum L. Sp. Pl. ed. 1233 (1753) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Występuje na wybrzeżach mórz Bałtyckiego, Północnego, Śródziemnego, Czarnego i Atlantyku. W Polsce gatunek rzadki, najczęściej spotykany na wydmach nadmorskich Zatoki Gdańskiej.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, o wysokości 30–40(70) cm, górą rozgałęziająca się. Cała ma sinozielony kolor. Pod ziemią pełzające kłącze, sięgające nawet do 4 m.
- Liście
- Podobnie jak łodyga są niebieskawo owoszczone. Mają wyraźną nerwację. Dolne liście są niepodzielone, jajowato-sercowate, piłkowane, ogonkowe i cierniste, górne 5-sieczne. Podsadki kwiatostanowe w liczbie 4–8 są lancetowatorównowąskie, sztywne, niektóre mają po bokach 1–3 kolce.
- Kwiaty
- Zebrane w jajowate, główki o długości 12–14 mm, które z kolei tworzą baldachy. Kwiaty 5-krotne, jasnoniebieskie, siedzące w kątach przysadek. Mają wydłużone i wycięte na szczycie płatki korony. Słupek dolny z dwiema szyjkami.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia, zapylana jest przez owady. Owoce rozsiewane są przez zwierzęta (zoochoria)[2]. W środowisku naturalnym rozmnaża się jednak głównie wegetatywnie, większość bowiem jej siewek ginie w pierwszym roku[2]. Roślina światłolubna[2]. Występuje na wydmach, przystosowana jest do znoszenia suszy i wiatru. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku zespołów (All.) Ammophilion borealis[3].
[edytuj] Zagrożenia i ochrona
Roślina objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Jest zagrożona wskutek zalesiania wydm, na których występuje, oraz zrywania i przesadzania do ogródków przydomowych[2]. Największe jej skupisko znajduje się pomiędzy Ustką i Mielnem, na Mierzei Wiślanej i w rezerwacie przyrody "Mechelińskie Łąki"[2]. Najwcześniej w Europie mikołajek nadmorski został objęty ochroną nad Zatoką Gdańską, na mocy "Rozporządzenia policyjnego dotyczącego mikołajka", obowiązującego od 1902 roku.
[edytuj] Obecność w kulturze i symbolice
- Jest jednym z ulubionych motywów haftu kaszubskiego szkoły puckiej.
- Znajduje się w herbie miejscowości Dziwnów , Żelistrzewo i Ustronie Morskie.
[edytuj] Zastosowanie i uprawa
- Jest uprawiany jako roślina ozdobna na rabatach i w ogródkach skalnych. Używany jest też w bukieciarstwie jako dodatek florystyczny zarówno do żywych kwiatów jak i suchych kompozycji.
- Jest w Polsce wystarczająco mrozoodporny (strefy mrozoodporności 5-10)[4]. Wymaga słonecznego stanowiska, suchej i piaszczystej gleby. Rozmnaża się przez nasiona, które wysiewa się zaraz po ich zbiorze, lub przez sadzonki korzeniowe. które pobiera się z rozrośniętych roślin w czasie ich spoczynku.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
[edytuj] Bibliografia
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
