Milanówek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Milanówek
Willa Borówka w Milanówku
Willa Borówka w Milanówku
Herb Flaga
Herb Milanówka Flaga Milanówka
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grodziski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1951
Burmistrz Jerzy Józef Wysocki
Powierzchnia 13,44[1] km²
Wysokość ok. 100 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

16 349[1]
1216 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 22
Kod pocztowy 05-822
Tablice rejestracyjne WGM
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Milanówek
Milanówek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Milanówek
Milanówek
Ziemia 52°07′27,48″N 20°39′55,44″E/52,124300 20,665400Na mapach: 52°07′27,48″N 20°39′55,44″E/52,124300 20,665400
TERC
(TERYT)
1142005011
Urząd miejski
ul.Kościuszki 45
05-822 Milanówek
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Milanówek w Wikisłowniku
Strona internetowa
Dom Wysłużonego Kolejarza w Milanówku

Milanówekmiasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Położone na Nizinie Środkowomazowieckiej, konkretniej na Równinie Łowicko-Błońskiej.

Według danych z 2010 roku miasto liczyło 16 056 mieszkańców[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Milanówek powstał na przełomie XIX i XX w. w wyniku parcelacji dóbr należących do Michała Lasockiego, a leżących wzdłuż Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

Od początku swego istnienia Milanówek był przede wszystkim letniskiem dla zamożnych mieszkańców Warszawy, którzy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski.

W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W latach 20. powstała Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza, po wojnie przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego "Milanówek".

W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. W czasie trwania powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co zyskało mu przydomek "małego Londynu".

W 1951 miejscowość otrzymała prawa miejskie. W 1961 granice miasta zostały rozszerzone, wchłonięta została m.in. wioska Nowa Wieś (obecnie ta część Milanówka nazywana jest Kazimierówką). W okresie PRL nastąpił dalszy rozwój przemysłu, przede wszystkim powstanie fabryki narzędzi stomatologicznych i chirurgicznych "MIFAM". Po reformie administracyjnej z 1999 Milanówek stał się jedną z sześciu gmin tworzących powiat grodziski. W 2004 decyzją ministra kultury Milanówek stał się siedzibą Archiwum Państwowego Dokumentacji Osobowej i Płacowej, najmłodszego spośród głównych archiwów państwowych[3].

Milanówek w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanym dziełem obfitującym w odniesienia do milanowskiej codzienności jest tom wierszy Zachód słońca w Milanówku Jarosława Marka Rymkiewicza, wyróżniony Nagrodą Literacką Nike za rok 2003. Melomani mogą też pamiętać piosenkę Hanny Banaszak Truskawki w Milanówku – autor tekstu Wojciech Młynarski

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[4] Milanówek ma obszar 13,52 km², w tym:

  • użytki rolne: 46%
  • użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 3,69% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dane z 2010r:[2]

Ogółem 16056 mieszkańców (7560 mężczyzn)

  • Dane z 2009 r:[5]:
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 15 858 100 8391 53 7467 47
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1179,9 624,3 555,6

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Milanówku.

Osoby związane z Milanówkiem[edytuj | edytuj kod]

Władze[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak we wszystkich polskich gminach o liczbie ludności nie przekraczającej 20 tysięcy osób, wybory do rady miasta odbywają się w Milanówku z zastosowaniem ordynacji większościowej. Rada miasta liczy 15 osób wybieranych w siedmiu okręgach wyborczych, z czego w sześciu okręgach wybieranych jest po dwóch radnych, a w jednym trzech radnych. Władzę wykonawczą stanowi pochodzący z wyborów bezpośrednich burmistrz oraz podległe mu struktury Urzędu Miasta i innych gminnych jednostek organizacyjnych.

Urząd Miasta[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miasta Milanówka mieści się w czterech budynkach, położonych w trzech różnych lokalizacjach. Główną siedzibę władz miasta stanowi znajdujący u zbiegu ulic Kościuszki i Mickiewicza kompleks, składający się z zabytkowej willi "Wandzin" (Budynek A) oraz dobudowanego na tej samej posesji nowszego Budynku B. Obiekty te stanowią siedzibę burmistrza i rady miasta, Urzędu Stanu Cywilnego, a także komórek Urzędu związanych z finansami, sprawami organizacyjnymi i obywatelskimi. Budynek C znajduje się w zmodernizowanym obiekcie poprzemysłowym przy ul. Spacerowej. Mieści się tam część Urzędu odpowiadająca za kwestie infrastrukturalne i techniczne, a także związane z ochroną środowiska i gospodarką przestrzenną. Budynek ten jest także siedzibą miejskiej spółki wodociągowo-kanalizacyjnej oraz biblioteki. Budynek D przy ul. Fiderkiewicza, dzielony ze Społecznym Liceum Ogólnokształcącym, służy miejskim jednostkom odpowiedzialnym za kwestie socjalne, jak pomoc społeczna czy profilaktyka uzależnień.

Osobne siedziby posiadają inne jednostki miejskie, jak Straż Miejska, centrum kultury czy szkoły.

Najważniejsi urzędnicy miejscy[edytuj | edytuj kod]

stan na 26 września 2011

  • Burmistrz: Jerzy Wysocki (od 1998)
  • Zastępca burmistrza: Michał Stępień
  • Skarbnik: Bożena Sehn
  • Sekretarz miasta: Anna Zajączkowska (p.o.)
  • Przewodnicząca Rady Miasta: Maria Sobczak[30]

Przynależność do rejonów administracyjnych[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Milanówka.

Do zabytków Milanówka należą m.in. kościół parafialny pw. św. Jadwigi, zespół willowy Turczynek, kwatera żołnierzy z okresu II wojny światowej oraz wiele willi z lat 1896 – 1945, m.in. "Potęga", "Matulinek", "Hygea", "Borówka". Wpisane są one do krajowego rejestru zabytków (26 pozycji). 388 przedwojennych willi i innej wartościowej zabudowy w środkowej części Milanówka zostało wpisanych jako "zespół urbanistyczno-krajobrazowy" do krajowego rejestru zabytków. Liczne wille i pensjonaty tworzą genius loci Milanówka, stanowią o jego charakterze.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Inne wyznania[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kulturystyka

W mieście znajduje się jeden z najstarszych prywatnych klubów fitness w Polsce założony w 1990 -Hermes 90. Założyciel tego klubu Paweł Pawłowicz zdobył w Mistrzostwach Polski w Kulturystyce 8. medali(3. złote, 4. srebrne i 1 brązowy). Był w kadrze narodowej na Mistrzostwa Europy w Kulturystyce-4. razy i 2. razy w kadrze na Mistrzostwa Świata w Kulturystyce.

Piłka nożna

W mieście znajduje się klub piłki nożnej - KS Milan Milanówek, występujący w Lidze Okręgowej. Klub znajduje się przy ulicy Turczynek, na terenie znajdują się trzy boiska, oraz skate park.

Kolarstwo grawitacyjne

Co roku na przełomie sierpnia i września organizowane są tu Mistrzostwa Polski w Dirt Jumpingu.

Koszykówka

Klub koszykarski UKS 3, występuje w trzeciej lidze koszykówki mężczyzn. Co roku organizowane są zawody streetball, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem.

Łyżwiarstwo szybkie

Działa sekcja żeńska łyżwiarstwa w Uczniowskim Klubie Sportowym „3” . Dziewczęta trenują na warszawskim torze "Stegny". W rankingu krajowym pod względem zdobytych nagród znajduje się na 3 miejscu.

W mistrzostwach Polski Seniorów 2008 milanowianin Sławomir Chmura (AWF Warszawa)zdobył I miejsce i tytuł Mistrza Polski na dystansie 10 km, srebrny medal na 5 km i brązowy na 1500 m.

Luiza Złotkowska, milanowianka, (AWF Kraków) wywalczyła tytuł Mistrzyni Polski na dystansach 1500 m. i 5 km. Zajęła też drugie miejsce na 1000 m i trzecie na 500 m. Jest ona także medalistką Igrzysk Olimpijskich.

Strzelectwo

Działa strzelnica miejska w piwnicach Zespołu Szkół przy ul. Piasta której inicjatorem jest Zbigniew Kubek, instruktor z zawodowymi uprawnieniami (Fundacja Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych "Grom"). Coraz więcej ludzi startuje w konkursach o Puchar burmistrza Milanówka.

Szachy

Co roku odbywają się Mistrzostwa Milanówka w Szachach. Działa klub szachowy "Jedwabnik".

Tenis ziemny

Korty tenisowe w Milanówku mają tradycje przedwojenne. Grała na nich m.in. wicemistrzyni Wimbledonu 1936 r. – Jadwiga Jędrzejowska. Co roku we wrześniu rozgrywane są tu Otwarte Mistrzostwa Milanówka w Tenisie Ziemnym.

Taniec

W klubie tanecznym "Twist" w Centrum Kultury ćwiczy wielu laureatów Mistrzostw Polski.

Turystyka rowerowa

W ramach sekcji kolarskiej przy Centrum Kultury odbywają się kilka razy w roku wycieczki rowerowe po Mazowszu oraz tzw. "Mila Milanowska" – wyścig o puchar Burmistrza. Milanowscy kolarze odwiedzili również Niemcy oraz Włochy.

Bieganie

W Milanówku mieszka i trenuje Katarzyna Panejko-Wanat dwukrotna Mistrzyni Polski w Maratonach na Orientację Puchar_Polski_w_Pieszych_Maratonach_na_Orientację oraz również dwukrotna Akademicka Mistrzyni Polski w Maratonie i jedna najlepszych biegaczek uczestniczących w biegach ulicznych.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych (w tym 3 publiczne i 2 niepubliczne), 3 gimnazja (w tym 2 publiczne i 1 niepubliczne), 2 zespoły samorządowych szkół średnich oraz liceum społeczne.

Najstarszą szkołą w mieście jest 100-letni Zespół Szkół Gminnych nr 1 im. ks. Piotra Skargi (obecnie w nowym kompleksie budynków).

Dojazd[edytuj | edytuj kod]

Samochodem[edytuj | edytuj kod]

Milanówek leży przy drodze wojewódzkiej nr 719 wiodącej z Warszawy (wyjazd Alejami Jerozolimskimi) do Żyrardowa. Przez teren miasta przechodzi mały fragment autostrady A2, w jego granicach nie ma jednak możliwości wjazdu na nią – najbliższy wjazd znajduje się w Tłustem (na samej autostradzie jest oznakowany jako węzeł Grodzisk).

Pociągiem[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przechodzą dwie linie kolejowe. Pierwsza to linia PKP przy której działa przystanek osobowy Milanówek. Zatrzymują się tu wszystkie pociągi osobowe spółki Koleje Mazowieckie jadące z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, Żyrardowa oraz Skierniewic. Druga to linia WKD – na terenie Milanówka znajdują się trzy stacje: Brzózki, Polesie oraz Milanówek Grudów. Ta ostatnia jest stacją końcową jednej z nitek linii.

Podział na osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Osiedle Gospodarska
  • Osiedle Inżynierska
  • Osiedle Jedwabnik
  • Osiedle Królewska
  • Osiedle Okólna
  • Osiedle Wojska Polskiego
  • Osiedle "Berliny"
  • Osiedle "TBS" (Towarzystwo Budownictwa Społecznego)

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[33]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. 2,0 2,1 Rocznik Demograficzny 2010, str. 89
  3. Oficjalna strona Archiwum
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Dane z rocznika demograficznego GUS z 31 grudnia 2008 r
  6. Andrzej Pettyn, Profesor Jerzy Bralczyk – showman o wielkim sercu, Towarzystwo Miłośników Milanówka [dostęp 25.04.2010]
  7. 7,0 7,1 Olimpijczycy z Milanówka. Obiektyw.info[dostęp 5.05.2011]
  8. Sylwetka na stronach Europejskiego Kongresu Kultury[dostęp 5.05.2011]
  9. Historia Doświadczalnych Warsztatów Lotniczych RWD http://rwd-dwl.net/pracownicy/chylinski/index.htm
  10. Mirosław Bohdan ,Śmiechoterapia, czyli XI Kabareton Milanowski, "Bibuła Milanowska", 2008-01-28 [dostęp 2010-10-03]
  11. Współcześni polscy pisarze i badacze literatury, t. 2, Warszawa 1994, s. 248.
  12. Nina Gąsowska. strona artystki[dostęp 5.05.2011]
  13. Katarzyna Przybyszewska Szczęście nie jest na chwilę - wywiad z Edytą Górniak "Viva!" [dostęp 2010-10-03]
  14. Wywiad z Katarzyną Grocholą w piśmie elejdis [dostęp 7.05.2011]
  15. 1 września w Milanówku (pol.) [dostęp 2011-12-03]
  16. 16,0 16,1 Dom w Milanówku, krystynajanda.pl [dostęp 25.04.2010]
  17. O Wojciechu Jóźwiaku w Astroportalu[dostęp 5.05.2011]
  18. Nominacje w Pałacu Prezydenckim, samoobrona.org.pl, 5.05.2006, [dostęp 25.04.2010]
  19. Gruzińska love story (wywiad z Katarzyną Pakosińską), gala.onet.pl [dostęp 25.04.2010]
  20. Jarosław Marek Rymkiewicz, Zachód słońca w Milanówku, Warszawa 2002.
  21. Andrzej Pettyn, Ojciec pisarza z Milanówka – bohaterem nowego polsko-amerykańskiego filmu, Towarzystwo Miłośników Milanówka [dostęp 25.04.2010]
  22. dorotastalinska.pl [dostęp 25.04.2010]
  23. Szaranowicz szefem sportu w TVP, sport.wp.pl [dostęp 2010-10-03]
  24. Jan Szczepkowski – życie i twórczość, miasto.milanowek.pl [dostęp 25.04.2010]
  25. Maria Barbasiewicz: Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza w Milanówku,"Podkowiański Magazyn Kulturalny", nr 39, zob.: http://podkowianskimagazyn.pl/nr39/jedwab1.htm [dostęp: pią, 1 cze 2012, 12:02:07], także: Gdzie jest morwa tam jedwabnictwo być może[dostęp: sob, 10 list 2012, 21:36:05]
  26. zob.: Gdzie jest morwa tam jedwabnictwo być może[dostęp: sob, 10 list 2012, 21:36:05] ;także: Maria Barbasiewicz: Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza w Milanówku,"Podkowiański Magazyn Kulturalny", nr 39, zob.: http://podkowianskimagazyn.pl/nr39/jedwab1.htm [dostęp: pią, 1 cze 2012, 12:02:07]
  27. Muzeum Powstania Warszawskiego - fototeka > autorzy > Ryszard Witkowski
  28. Wywiad z Andrzejem Zaorskim, polki.pl, 2003-12-09 [dostęp 2010-10-03]
  29. Luiza Złotkowska: O mnie (pol.). luizazlotkowska.com. [dostęp 2011-04-24].
  30. Milanówek Miasto-ogród. [dostęp 2010-12-05].
  31. Sala Królestwa Świadków Jehowy, Milanówek, ul. Królewska 146
  32. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.
  33. Milanówek Miasto-ogród: Miasta partnerskie. [dostęp 2012-05-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]