Milet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Milet (gr. Mílētos) – miasto jońskie na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander (obecnie Menderes), współcześnie stanowisko archeologiczne w pobliżu miejscowości Balat w Turcji.

Starożytne miasto zostało założone pod koniec drugiego tysiąclecia p.n.e. Było ojczyzną filozofów: Talesa, Anaksymandra, Anaksymenesa oraz geografa i historyka Hekatajosa oraz pisarza Arystydesa, któremu przypisuje się autorstwo opowiadań erotycznych.

Od VIII do VI wieku p.n.e. Milet skolonizował kilka miast nad Propontydą (m.in. Abydos i Kyzikos), Morzem Czarnym (m.in. Olbia i Synope), a w połowie VI w. p.n.e. – nad Nilem (Naukratis). Był potęgą morską. Jego żeglarze docierali aż do Gibraltaru. Był centrum handlowym rywalizującym z Tyrem i Kartaginą. Słynął z wyrobu doskonałych tkanin z wełny frygijskiej i purpury milezyjskiej. Potęga gospodarcza Miletu i kontakty kulturowe z Azją przyczyniły się do powstania w tej polis jońskiej filozofii przyrody, zaczątków greckiej filozofii i nauki reprezentowanych przez Talesa, Anaksymenesa i Anaksymandra.

Podbity przez Persów, był jednym z organizatorów powstania państw jońskich w 499 p.n.e.. Zdobyty i spalony w 494 p.n.e., odbudowany na planie Hippodamosa z Miletu w 479 p.n.e., odgrywał już mniejszą rolę. Był członkiem Ateńskiego Związku Morskiego. Zburzony ponownie za panowania Aleksandra Macedońskiego, odzyskał dawne znaczenie w czasach rzymskich. Miasto upadło na skutek zamulenia portu.

Według 20 rozdziału Dziejów Apostolskich w Milecie w I wieku przebywał Św. Paweł wraz ze św. Łukaszem.

Wykopaliska z 1899-1914 odsłoniły m.in. resztki wielu budowli hellenistycznych i rzymskich: teatru, buleuterionu, gimnazjonu, świątyni, term, dwóch agor i bramy.

W berlinskim Muzeum Pergamońskim znajduje się odnaleziona i zrekonstruowana przez Thomasa Wieganda[1] miejska brama targowa zbudowana najprawdopodobniej w latach 120-130 p.n.e. Brama jest w formie dwupoziomowych propylei. Na piętrze niższym znajdują trzy otwory podkreslone pilastrami podtrzymującymi półkoliste łuki. Na wyższym piętrze odpowiadają im trzy mniejsze łuki.

Przypisy

  1. Wielkie Muzea – Muzeum Pergamońskie, 2007, Wydawnictwo HPS, Warszawa, ss. 118, ISBN 978-83-60688-46-5.